ankara 9. asliye ticaret mahkemesinin alt taşeronluk eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında, hakediş ödemesi, gecikme cezası ve malzeme zayiatı kesintileri konusundaki uyuşmazlığı inceleyen gerekçeli kararı.

Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin alt taşeronluk eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında, hakediş ödemesi, gecikme cezası ve malzeme zayiatı kesintileri konusundaki uyuşmazlığı inceleyen gerekçeli kararı.

Özet: Davacı alt yüklenici, götürü bedel esaslı eser sözleşmesi kapsamında tamamladığı iş bedelinin ödenmeyen kısmı için dava açmış, davalının haksız yere cezai şart adı altında kesintiler yaptığını, gecikmelerin mücbir sebeplerden kaynaklandığını ve ek işler yaptığını iddia etmiştir; davalı ise kesintilerin sözleşmeye uygun olduğunu ve davacının alacağı olmadığını savunurken, yapılan bilirkişi incelemesi, işin geç bittiğini, mücbir sebep bulunmadığını, gecikme ve malzeme zayiatı kaynaklı kesintilerin yapıldığını ancak davalı tarafça bu cezalara indirim uygulandığını ve davacının iddia ettiği özel konut işine dair bir kayda rastlanmadığını ortaya koymuştur.

T.C. ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili

ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

: 2021/342 Esas

KARAR NO

: 2026/597

DAVA

: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: 10/10/2016

KARAR TARİHİ

: 17/07/2026

YAZIM TARİH

: 29/07/2026

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ile davalı arasında imzalanan 24/07/2013 tarihli alt taşeronluk sözleşmesi uyarınca sözleşme kapsamında belirtilen işlerin yapımının davacı tarafından götürü bedel ile üstlenildiğini, işin sözleşme hükümlerine uygun biçimde tamamlanıp davalıya teslim edildiğini, yapılan işlerle ilgili en son ... Hakediş düzenlenmesine rağmen iş bedelinin ödenmediğini, davalının haklı neden olmaksızın cezai şart adı altında alacaklarından kesintiler yaptığını, kesinti yapılmasına dayanak alınan nedenlerin kendilerinden kaynaklanmadığını, işin süresinde bitirilememesinin hava şartları, elektrik kesintisi ve beton temin etmekteki aksamalardan kaynaklandığını, bunların mücbir sebep oluşturduğunu, bu nedenle 120 günlük gecikme bulunduğunu, sözleşmede ön görülen beton ve demir kaybına ilişkin oranlarının aşılmadığını, tüm imalatın davalı tarafından temin edilen projeye uygun biçimde yapıldığını, kalıp malzemelerindeki yıpranma nedeni ile kesinti yapılmasının yerinde olmadığını, ayrıca davalı şirket yetkilisinin şahsi konutunda bir kısım imalatlar gerçekleştirdiklerini, sözleşme kapsamında yaptıkları iş bedelinden haksız olarak kesinti yapıldığını belirtip, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile yaptıkları iş bedelinin ödenmeyen bölümü için 10.000,00 TL'nin 14/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınmasına karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca davacının sözleşmeye konu işin yapımını alt yüklenici olarak üstlendiğini, sözleşmede anahtar teslimi götürü bedel esasına göre işin yapılacağı kararlaştırılmış olmakla birlikte, işin birim fiyatlı olarak gerçekleştirildiğini ve ödemelerin buna göre yapıldığını, ödeme yapılmadığı söylenen ... nolu hak edişin taraflarca hazırlandığını, davacının bu hak ediş nedeni ile alacağı çıkmadığı için ödeme yapılmadığını, yapılan kesintilerin sözleşme hükümlerine uygun olduğunu belirtip, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLER

24/07/2013 tarihli Alt Yüklenici Ana Sözleşmesi,

Yer teslim tutanağı, zeyilnameler,

18/02/2014 tarihli Alt Yüklenici Ek Sözleşmesi,

Hakediş raporları,

Taraflar arasındaki yazışmalar, keşide edilen ihtarnameler,

Dava taraflarının ticari defter ve kayıtları,

Bilirkişi incelemesi.

08.03.2018 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

I-Teknik Yönden

Huzurda görülen davaya dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu :

1-Davalı tarafın 11.04.2017 tarihli bildiriminin 2. Maddesi'nde “Taraflar arasında imzalana sözleşme her ne kadar “Anahtar Teslim Götürü Bedel” esasına göre tanzim edilerek imzalanmış olsa dahi, iş sahibi kaynaklı olarak iş “Anahtar Teslim Götürü Bedel” esasına uygun olarak ilerlememiştir.

2-... nolu hakediş kapsamında Davalı taraf tarafından uygulamış olduğu cezalar incelendiğinde, malzeme zayiatından kaynaklanan cezaların ve iş gecikmesinden kaynaklanan cezaların hakedişe kesinti olarak dahil edildiği tespit edilmiştir.

3-Malzeme zayiat kesintileri ile iş gecikme cezası kesintisi haricinde Davalı tarafça Davacı taraftan başkaca bir kesinti yapılmadığı tespit edilmiştir.

4-Davalı taraf ile Davacı taraf arasında imza altına alınan 24.07.2013 tarihli sözleşme kapsamında işin bitirileceği tarih 30.11.2014 olarak belirtilmiştir. Ancak, iş Davacı tarafça 22.04.2015 tarihinde tamamlanmıştır. Bu bilgiler doğrultusunda, işin bitirilmesi gerekli olan süre içerisinde bitirilmediği ve bunun davalı aleyhine bir duruma sebebiyet verdiği tespit edilmiştir.

5-Sözleşme kapsamasında belirtilmiş olan mücbir sebepler dahilinde değerlendirilecek herhangi bir durum olmayıp, işin süresine mücbir sebepler dolayısıyla eklenecek bir süre de tayin edilmediği tespit edilmiştir.

6-Davalı tarafça yapılan hesaplamalarda bu zaylat oranları dikkate alınarak hesaplamalar gerçekleştirilmiş olup, yine Madde 3'te belirtildiği üzere, Davalı tarafça hesaplanan ceza tutarında da kendi inisiyatifi doğrultusunda indirim uygulanmıştır.

7-.... Nolu hakediş dosyası incelendiğinde Şirket yetkilisine ait özel villa yapımı ile ilgili herhangi bir ibareye rastlanmamıştır.

8-Yukarıda belirtilen nedenler dışında başkaca bir kesinti yapılmadığı ... nolu hakediş dosyası incelendiğinde tespit edilmiştir.

i-Mali Yönden

Usulünce tutulmakla sahibi yararına delil olma özelliği taşıyan davacı şirket ticari defter ve kayıtları incelenerek, taraflar arasında mevcut eser sözleşmesi kapsamında yer alan kayıtların bütünüyle dökümü yapılmıştır.

Yukarıda teknik yönden yapılan değerlendirmede, davalı iş verenin sözleşmenin ilgili maddeleri de gözetildiğinde 186.007,71 TL malzeme zaiyat tutarı olarak kesinti yapmakta haklı olduğu, ayrıca günlük 2000,00 TL olmak Üzere, işin 109,5 gün gecikmesi nedeniyle gecikme cezası toplam tutarı 219.000,00 TL kesinti yapmakta haklı olacağı belirtilmiştir.

Davacı yüklenici şirket tarafından davalı iş sahibi şirket adına ... no.lu hak ediş bedeline ilişkin düzenlenen 01.10.2015 tarih, ... no.lu 103.236,80 TL tutarlı fatura davalı şirket kayıtlarında yer almamaktadır. Yine 01.10.2015 tarihli ... no.lu "Boran Bey villa işcilik bedeli" içerikli 61.360,00 TL bedelli fatura da davalı kayıtlarında yer almadığı gibi, bu faturalar 13.10.2015 tarihinde davalı şirkete ... aracılığı ile gönderilip, 16.10.2015 tarihinde davalı tarafından kabul edilmediği için iade olunduğu anlaşılmaktadır.

Davalı kayıtlarında yer alan ... adet hak ediş bedeli tutarı 6.646.091,98 TL olup, yapılan ödemeler tutarı İse 6.525.871,78 TL olmakla, ... no.lu hak ediş dahil edilmeksizin davalı kayıtlarına göre, davacı şirket 120.220,... TL alacaklıdır.

Görüş ve kanaatin mahkememizde olmak üzere raporunu sunmuştur.

18/01/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;

Kök raporumuza davalı yanca yapılmış olan itirazların değerlendirilmesi sonucu hazırlanmış iş bu ek raporumuzda kök raporumuzdaki görüşlerimizi değiştirecek herhangi bir unsur bulunmadığı görüş ve kanaati ile raporunu sunmuştur.

07/01/2026

tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;

Huzurdaki davadaki uyuşmazlığın

Taraflar arasında düzenlenmiş olan eser sözleşmesi kapsamında, davacının ... nolu kesin

hakkedişinin hesaplanması ve taraflar arasında itilaf olan kesintilerin incelenmesi ve

miktarlarının hesaplanmasına yönelik olduğu düşünülmüş olup, bu kapsamda heyetimizce

yapılan ve raporumuz içeriğinde ayrıntıları verilen değerlendirmeler sonucu,

Davacının ... nolu kesin hakedişi heyetince hesaplanmış olup görüş ve kanaatin mahkememizde olmak üzere raporunu sunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, GEREKÇE VE KABUL:

Davacı ile davalı arasında dosyada sureti mübrez 24/07/2023 tarihli eser sözleşmesi tanzim edildiği, işbu sözleşmenin yazılı taraflar arasında ihtilaf konusu olmadığı anlaşılmaktadır.

Künyesi yazılı sözleşmede davacının alt yüklenici davalının yüklenici sıfatını haiz olduğu, davacının .... parsel numarasında bulunan .... parsel numarasında bulunan .... işlerinde kaba imalat, demir imalatı ve montajı, kalıp imalatı ve montajı, beton dökümü ve bakımı işlerini her türlü resim, harç ve stopaj dahil olmak üzere yaparak teslimini üstlendiği sabittir.

Hukuk ihtilaf öncelikle mahkememizin....Esas sayılı dosyasına kayıt edilmekle işbu esas numarası ile yapılan yargılamada uyuşmazlık konusu 27/11/2017 tarihinde yapılan duruşmada "taraflar arasında 24/07/2013 tarihli sözleşme kapsamında davacı tarafından gerçekleştirilen işin bedelinin götürü olarak mı yoksa birim fiyat üzerinden mi düzenlendiği, taraflar arasında düzenlenen ... nolu hakedişden kaynaklanan davacı alacağı olup olmadığı, davacıya ait iş bedelinden kesintiye konu edilen cezalar var ise bu cezanın hangi nedenle kesildiği, kesintinin sözleşmeye uygun olup olmadığı, iş bedelinden eksik ya da ayıplı iş nedeni ile kesinti yapılıp yapılmadığı, bu türden kesinti yapılmış ise işlemin sözleşme hükümlerine uygun olup olmadığı, sözleşme kapsamındaki işin sözleşmede öngörülen sürede bitirilip bitirilmediği, gecikme söz konusu ise buna taraflardan hangisinin eylemeninin neden olduğu, işin bitirilmesi gereken süre sonuna sözleşme hükümleri uyarınca mücbir sebeplerle eklenmesi gereken süre olup olmadığı, beton, demir ve kalıp zayiatları nedeni ile hakedişten kesinti yapılmasının mümkün olup olmadığı, yapılan kesinti var ise hesaplamanın sözleşme hükümlerine uygun olup olmadığı, şirket yetkilisinin özel villası da yapılan işten kaynaklanan nedenler ile davacı hakedişinden kesinti yapılıp yapılmadığı, yukarıda belirtilen nedenler dışında başkaca kesinti yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise sözleşme hükümlerine uygun olup olmadığı" şeklinde tespit edilmekle davacı ve davalı taraflar tespit edilen uyuşmazlık konusunda mutabık kalmışlardır.

Eksiklerin ikmali ile dosyada bilirkişi incelemesi yapılmakla davanın reddine 03/12/2018 tarihinde karar verilmişse de işbu kararın davacı tarafça istinaf edildiği, .... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesince yapılan istinaf incelemesi neticesinde 29/04/2021 tarih .... sayılı karar ilamında "Mahkemece ... numaralı hakedişin taraflarca imzalandığı, bu hakedişe göre davacının yaptığı iş bedelinden sözleşme hükümlerine uygun olarak yapılan kesintilerden sonra davacının alacaklı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de; ... numaralı hakedişin taraflarca düzenlenmediği, davalı yüklenici tarafından ... numaralı hakediş olarak düzenlenip 07.10.2015 ve 03.11.2015 tarihli ihtarnameler ekinde davacıya gönderilen iki ayrı hakedişte ... numaralı hakedişten sonra yapılan imalat tutarlarının farklı olduğu, yine davacı tarafından düzenlenen fatura ve keşide edilen ihtarnamede ... numaralı hakediş bedeline ilişkin farklı miktarların talep edildiği anlaşıldığından taraflarca yapılan işlerin metraj ve bedelleri konusunda mutabakat bulunup bulunmadığının tespiti, mutabakat sağlanamadığı taktirde taraflarca düzenlenmiş olan ... numaralı hakedişten sonra yapılan imalâtların belirlenmesi, metraj ve sözleşme ile zeyilnameler gözetilerek birim fiyatlar üzerinden iş bedelinin tespit edilmesi, teslimde gecikme nedeniyle ceza tahakkuk ettirilip ettirilmeyeceği, beton ve demir zayiatı ile kalıp yıpranması nedenleriyle kesinti yapılıp yapılamayacağının tespiti ile miktarlarının belirlenmesi, yapılan ödemelerde hesaba katılmak suretiyle davacının alacaklı olup olmadığının tespiti gerekirken hatalı değerlendirme ve eksik incelemeyle davanın reddine dair karar verilmesi dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun bulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle mahkeme kararının HMK 353/1.a.6 madde gereğince kaldırılmasına, Dairemiz kararı gereğince yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir." gerekçesi ile karar kaldırılmakla dosya ilamda yazılı eksiklerin ikmal edilerek ilam gereği karar verilmek üzere .... Esas numarasına kayıt edilmiştir.

04/10/2021 tarihinde yapılan celsede, karar kaldırma ilamı gereğince ... numaralı hakediş sonrası davacı tarafından yapılan imalatın miktarı ve türü konusunda uyuşma olup olmadığı hususunda beyanda bulunmak üzere taraflara usulüne uygun süre verilmekle, davacı vekilince 18/10/2021 tarihinde sunulan beyan dilekçesinde taraflar arasında uyuşma bulunmadığının, davalı vekilince sunulan aynı tarihli dilekçede ... numaralı hakediş sonrasında davacı tarafça imalat yapılmadığının beyan edildiği görülmüştür.

Karar kaldırma ilamı öncesi teşkil edilen heyetten rapor alınmasına karar verildiği, bu yönde 10/02/2022 tarihli ek rapor sunulduğu, ek rapora yönelik itirazların karşılanması amacı ile 22/08/2022 tarihli ek raporun sunulduğu; taraf vekillerince müştereken yeni heyetten rapor alınması talep edilmekle 07/11/2022 tarihli celse ara kararı ile yeni bir heyet teşkil edilmekle 13/07/2023 tarihli kök 18/01/2024 tarihli ek raporlar alınmışsa da birinci ve ikinci heyet arasında hesaplama tekniği ve ulaşılan alacak borç miktarı ile zayiat ve gecikme cezası uygulaması yönünden aykırı görüş bildirildiği tespit edilmekle, zorunluluk olması sebebi ile üçüncü bir heyet teşkil edilerek 15/11/2024 tarihli kök rapor ile 07/01/2026 tarihli ek raporun dosyaya sunulduğu görülmüştür.

Üçüncü heyetçe tanzim edilen 15/11/2024 tarihli kök raporda tüm dosya kapsamı ile birlikte daha önce farklı heyetlerce tanzim edilen kök ve ek raporlar ile istinaf dairesinin karar kaldırma ilamı nazara alınarak inceleme yapıldığı, raporlar arasındaki çelişkinin giderildiği, bu yönde nitelendirme yapıldığı, 18/05/2015 tarihinde geçici kabul tutanağının düzenlenmiş olduğu, taraflar arasında imzalanmış sözleşmede her ne kadar götürü bedel ifadesi yazılı ise de tarafların işin birim fiyat usulü ile yapılması hususunda, ... hakedişin birim fiyat usulüne göre hazırlandığı ve taraflar arasında ihtilaf konusu da olmadıkları sebebi ile anlaşmış olduklarının tespit edildiği, ... numaralı hakediş de dahil olmak üzere önceki imalatlar hususunda anlaşmazlık bulunmadığı, işin bedelinin 5.674,606,00-TL olarak hesap edildiği, ...'a ait villada yapılan imalatlara ilişkin ayrıca bir sözleşme olmadığı, yapılan imalatlara ilişkin tespit de yapılmadığı, ancak imalat yapıldığının taraflar arasında ihtilaf konusu olmaması sebebi ile kdv dahil kesinlen 61.360,00-TL bedelli faturanın hesaplamaya esas alındığı, gecikme cezası isteminin yerinde olmadığı kanaatini bildirmiş olduğu görülmüştür.

Taraflarca ileri sürülen itirazların değerlendirilmesi için 07/01/2026 tarihli ek rapor alınmakla, ek raporda taraf vekillerince sunulan itiraz dilekçelerinde yazılı hususların ayrı ayrı karşılanmış olduğu ve itirazlar nazara alınarak bir kısım revize yapılmak sureti ile

Davacı tarafından yapılan tüm imalatların 5.674,606,00-TL olduğu, ... numaralı hakedişten bakiye kalan tutarın 17.719,12-TL olduğu, ... nolu hakediş tutarının 105.929,93-TL olarak hesap edildiği, villa imalatlarının 35.000,00-TL olarak kabul edildiği, %3 teminattan kalan tutarın 114.442,59-TL olduğu; netice olarak 273.091,64-TL alacak hesap edildiği görülmüştür. Davacıdan sözleşme gereğince kesilmesi gereken beton-demir zayiatı ve kalıp yıpranması bedelinin 110.170,68-TL olduğu, istifleme ücretinin 1.400,00-TL olduğu hesap edilmekle neticeten 161.520,96-TL alacak hesap edildiği görülmüştür.

Üçüncü heyetçe sunulan kök ve itirazlar üzerine revize edilen ek raporun mahiyeti itibari ile uzlaştırıcı raporlar olması, teknik değerlendirmelerin alanında uzman mühendis bilirkişilerce denetime açık şekilde izah edilmiş olduğu görülmekle işbu raporların hükme esas alınabilir mahiyette olduğu, karar kaldırılmasına ilişkin istinaf ilamında işaret edilen hususlarda noksanların ikmal edilmiş olduğu kanaati hasıl olmakla bu raporlara yönelik itirazların reddi ile 07/01/2026 tarihli ek rapora üstünlük tanınarak hükme esas alınması gerekmiştir.

Tüm dosya kapsamı incelenmekle, taraflar arasında 18/05/2015 tarihinde geçici kabul yapıldığı, dosyanın 10/10/2016 tarihinde 10.000,00-TL harca esas değer gösterilmek sureti ile kısmi dava olarak açıldığı, dava dilekçesinde 14/09/2015 tarihinde itibaren avans faizi talep edildiği, gerek karar kaldırma ilamı öncesinde gerekse de sonrasında yapılan yargılamada davacı tarafça alacağın ıslahına ilişkin verilen süreye rağmen dilekçe sunulmadığı, harç ikmali de yapılmadığı, eldeki hukuki ihtilafın TBK'nun 147/1-6 bendi gereğince beş yıllık zamanaşımına tabi olduğu, ancak geçici kabulle birlikte işin teslim edildiğinin kabulü gerektiği, sözleşmeye konu işle ilgili kesin hesap yapılmadığı, 5 yıllık zamanaşımının, kesin kabulün onay tarihinden itibaren başlayacağı (....) değerlendirilmekle davanın talep edilen 10.000,00-TL alacak yönünden kabulüne, her ne kadar faiz başlangıç tarihi olarak davacı tarafından 14/09/2015 tarihi beyan edilmişse de davalının mütemerrit olmasına dayanak olarak beyan edilen ihtarnamenin tebliğine ilişkin mazbatanın sunulmadığı, bu yönde tevsik edici başka delil de bulunmaması nazara alınarak dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizine hükmetmek ve aşağıda yazılı olduğu şekilde karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Taleple bağlı kalınmak sureti ile davanın kabulüne,

10.000,00-TL alacağın dava tarihi olan 10/10/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince,

Alınması gereken 732,00-TL harçtan, peşin alınan 170,78-TL harcın mahsubu ile bakiye 561,22-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan 29,...-TL başvurma, 170,78-TL peşin harç olmak üzere toplam 199,98-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan 416,48-TL tebligat ve posta gideri ile 43.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 43.416,48-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına hesaplanan 10.000,00-TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-HMK m.333/1 uyarınca harcanmayan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,

Dair, davacı vekili Av. .... ve davalı vekili Av. ... (e duruşma)'ın yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde .... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip ...

¸e-imzalıdır.

Hakim ...

¸e-imzalıdır.