sakaryada yol olarak kamulaştırılan tarım arazisinin bedel tespiti ve tescili davasında faiz başlangıcı, kapitalizasyon oranı ile objektif değer artışı konularındaki istinaf kararının temyizen incelenmesi.

Sakaryada yol olarak kamulaştırılan tarım arazisinin bedel tespiti ve tescili davasında faiz başlangıcı, kapitalizasyon oranı ile objektif değer artışı konularındaki istinaf kararının temyizen incelenmesi.

Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol olarak tapudan terkin davasında, ilk derece mahkemesinin davanın reddine ilişkin ilk kararının istinaf üzerine kaldırılıp yeniden yargılama sonucu kabul edilmesinin ardından, davacı idarenin ikinci istinaf başvurusuyla bölge adliye mahkemesince hükmün düzeltilerek yeniden esas hakkında davanın kabulüne karar verilmiş olup, davacı idarenin faiz başlangıç tarihi, kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranına ilişkin itirazları bölge adliye mahkemesince taşınmazın tarımsal niteliği ve bilirkişi raporları doğrultusunda uygun bulunarak temyiz incelemesine konu edilmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/15988 E. , 2026/2240 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ

: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI

: 2024/3556 Esas, 2025/1765 Karar

KARAR

: Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Sakarya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: 2024/309 Esas, 2024/280 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince kamulaştırma bedelinin verilen süreler içerisinde depo edilmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 205 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için acele kamulaştırma dosyasında belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın konumu ve nitelikleri itibarıyla arsa vasfında değerlendirilmesi ve kamulaştırma bedelinin tespitinde meydana gelen gelir kayıplarının da dikkate alınması gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın açılış tarihindeki yasal durum itibarıyla faiz başlangıç tarihinin dava tarihi olarak belirlenmesinin hukuka aykırı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının tespitinde dikkate alınan unsurların mükerrerlik oluşturacak şekilde objektif değer artış oranının tayininde de esas alınmak suretiyle objektif değer artış oranının yüksek uygulandığını, münavebeye alınan ürünler için resmî veri listesindeki ortalama verim, fiyat ve üretim masraflarının esas alınması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın imar durumuna ilişkin cevabi yazıda taşınmazın 1/25000 ölçekli Nazım İmar Planında tarımsal niteliği korunacak alanda kaldığı, etrafının meskun olmadığı, belediye hizmetlerinden yararlanmadığı bildirilmiş, ayrıca Dairece Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sistemi üzerinden yapılan incelemedeki konumu da dikkate alındığında taşınmazın arazi vasfında kabul edilmesinde isabetsizlik görülmediği, arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre %4 kapitalizasyon faiz oranı ve %30 objektif değer artış oranı uygulanmak suretiyle ve taşınmaz üzerinde bulunan eski irtifak sebebiyle oluşan değer düşüklüğü sonrası, dava tarihi olan 09.12.2022 tarihi itibarıyla belirlenen 207,04 TL/m² birim fiyatının istinafa gelenin sıfatına göre uygun olduğu, nitekim Dairelerinin 2022/1230 Esas sayılı dosyasında incelenen ... Mahalleri 128 parsel sayılı taşınmaz yönünden 07.09.2020 tarihi itibarıyla belirlenen 105,46 TL/m² birim fiyatının Dairelerince uygun görüldüğü, Dairelerinin kararının temyizi üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/12744 Esas, 2024/4189 Karar sayılı kararı ile düzeltilerek onanmasına karar verildiği, yine Dairelerinin 2023/2887 Esas sayılı dosyasında incelenen ... Mahallesi 198 parsel sayılı taşınmaz yönünden 09.12.2022 tarihi itibarıyla belirlenen 201,73 TL/m² birim fiyatının Dairelerince uygun görüldüğü anlaşıldığından davacı idare vekilinin bedele yönelik istinaf itirazlarının yerinde görülmediği, ancak davanın 01.08.2023 tarihinden önce açıldığı gözetilerek davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken, dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.