Kamulaştırma bedelinin tespiti ile taşınmazın yol olarak terkinine ilişkin davada, objektif değer artışı ve emsal mukayesesi üzerinden yapılan değerleme ile istinaf başvurusunun reddine dair temyiz incelemesi.
Özet: Bir taşınmazın yol olarak kamulaştırılması ve bedel tespiti davasında ilk derece mahkemesinin kamulaştırma bedelini belirleyerek davanın kabulüne karar vermesi üzerine, davacı idare uygulanan objektif değer artış oranı ile ürün verim hesaplamalarının yüksekliğini ve arta kalan kısım için değer azalışı uygulamasının hatalılığını ileri sürerek kararı istinaf etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi ise, taşınmazın imar durumu ve çevredeki emsal taşınmazların farklı değerlemelerini dikkate almasına rağmen, ilk derece mahkemesince belirlenen birim fiyatı uygun bularak davacı idarenin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI
: 2025/1603 Esas, 2025/1874 KararKARAR
: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ
: Sakarya 5. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI
: 2020/256 Esas, 2022/201 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 100 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.II. CEVAPBir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için acele kamulaştırma dosyasında belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, kamulaştırmadan arta kalan kısımda meydana gelen değer azalışının dikkate alınmasını, taşınmaz üzerindeki mahsul ve mütemmim cüz bedellerinin de hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için uygulanan objektif değer artışı oranının yüksek olduğunu, münavebeye alınan ürünler için ortalama verim miktarları yerine en yüksek verimler esas alınarak hesaplama yapıldığını, kamulaştırmadan arta kalan kısmın imar uygulaması gördüğünde değer kazanacağı açık olduğu hâlde, bu kısım için değer azalışı uygulanmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın imar durumuna ilişkin cevabi yazıda taşınmazın 1/25000 ölçekli Nazım İmar Planı içerisinde tarımsal niteliği korunacak alanda ve yolda kaldığı, belediye sınırları içerisinde olduğu ve belediye hizmetlerinden yararlandığı bildirilmiş olup, Dairece Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sistemi üzerinden yapılan incelemedeki konumuna göre ve taşınmaza yakın konumda olan Dairelerinin 2023/2973 Esas sayılı dosyasına konu ... Mahallesi 59 parsel ve Dairelerinin 2023/899 Esas sayılı dosyasına konu ... Mahallesi 679 parsel sayılı taşınmazın arsa vasfında olması nedeniyle dava konusu taşınmazın arsa vasfında olabileceği değerlendirilmiş ise de taşınmazın vasfına yönelik aleyhe davalı istinafı bulunmadığından bu yönde değerlendirme yapılmadığı, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmaz arazi vasfında kabul edilip kapitalizasyon faizi oranı %4, objektif değer artış oranı %55 uygulanmak suretiyle metrekare birim fiyatının 117,12 TL/m² olarak tespit edildiği, bu kapsamda dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan ... Mahallesi 1608/A parsel sayılı taşınmaza ilişkin 2020 yılı için 411,12 TL/m² birim fiyatının Dairelerinin 2024/2195 Esas sayılı dosyasında uygun bulunduğu, Dairelerinin 2024/3447 Esas sayılı dosyasında inceleme konusu yapılan yakın konumdaki ... Mahallesi 658 parsel sayılı taşınmaz için kapitalizasyon oranı %4, objektif değer artış oranı % 50 uygulanmak suretiyle 2020 yılı için metrekare birim fiyatının 112,98 TL/m² olarak tespit edildiği, ... Mahallesi 656 parsel sayılı taşınmaza ilişkin 2020 yılı için 166,53 TL/m² birim fiyatının Dairelerinin 2022/2578 Esas sayılı dosyasında uygun bulunduğu, aynı bölgedeki ... Mahallesi 998, 11 49... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin 2019 yılı için 370,00 TL/m² birim fiyatının Dairelerinin 2019/497 Esas sayılı dosyasında uygun bulunduğu ve söz konusu kararın Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2020/185 Esas, 2021/183 Karar sayılı kararı ile onararak kesinleştiği hususları ile dava konusu taşınmazın bu taşınmazlara göre konumu dikkate alındığında dava konusu taşınmaz için belirlenen 117,12 TL/m² birim fiyatı ve taşınmazın konumu ve benzeri ayırt edici özellikleri dikkate alındığında taşınmaz için belirlenen birim fiyatının davacı idarenin beyan ettiği gibi yüksek olmadığı ve taşınmazın kamulaştırılan kısmına göre bilirkişilerce hesaplanan değer düşüklüğü oranının yerinde olduğunun anlaşıldığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.4. Dava konusu taşınmazın tapu kaydında davalı ...'e ait payda yer alan haciz şerhlerinin bu davalı yönünden hükmedilen bedele yansıtılması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1. Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, davacı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasına ayrı bir bent olarak "Dava konusu taşınmazın tapu kaydında davalı ...'e ait payda yer alan haciz şerhlerinin bu davalı yönünden hükmedilen bedele yansıtılmasına" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,12.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.