Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak terkini davasında arazi niteliği, gelir metodu ve kapitalizasyon faizi uygulamalarına yönelik temyiz incelemesi.
Özet: Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, ilk derece mahkemesinin asıl ve birleştirilen davaları kabul etmesi üzerine, istinaf mahkemesince taşınmazların imar durumu, sulama sahasında bulunup bulunmadığı ve aktif sulama durumu detaylıca incelenmiş; yapılan araştırmalar sonucunda, parsellerin sulama sahasında yer almasına rağmen baraja yeterli akım gelmemesi nedeniyle aktif olarak sulanmadığı ve kuru tarım arazisi vasfında olduğu tespit edilerek, gelir metodu ile bilimsel yolla ve objektif verilere dayalı olarak %5 kapitalizasyon faizi uygulanarak belirlenen kamulaştırma bedelinin yerinde olduğuna ve istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
MAHKEMESİ : Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI
: 2025/9 Esas, ████████ KararKARAR
: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ
: ... 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI
: ████████ Esas, ████████ KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkini istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili asıl dava dilekçesinde özetle; .. ili, ... ilçesi, .. köyü 1 64... parsel sayılı taşınmazın, birleştirilen dava dilekçelerinde ise .. ili, ... ilçesi, .. köyü 1 63... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı idare adına tescilini, tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; acele el koyma dosyasında belirlenen bedelin düşük hesaplandığını belirterek taşınmazın gerçek değerinin tespitini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; idarece belirlenen bedelin günün şartlarına ve objektif kriterlere uygun olup bilirkişilerce belirlenen bedelin hakkaniyete aykırı olduğunu, kararı hesaplama yöntemi, münavebe ürünleri, uygulanan objektif değer artışı ve hesaplanan kamulaştırma bedeli yönünden istinaf ettiklerini, müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; üretim giderlerinin yüksek ve objektif değer artış oranının düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmazların sulu tarım arazisi niteliğinde olduklarını, belirlenen bedelin düşük olduğunu ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava konusu 1 64... parsel ile birleşen dava konusu 1 63... parsel sayılı taşınmazların incelenen imar durumuna göre 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ve 1/5000 ölçekli ... Planı dışında kaldıkları, 1/25000 ölçekli ... planı değişikliği ile "Erişme Kontrollü Karayolu (Otoyol) ve Pasif ... Alan" olarak planlı oldukları ve meskun mahalde bulunmadıkları görülmekle, Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sistemi üzerinden yapılan incelemedeki konumları da dikkate alındığında taşınmazlar arazi vasfında kabul edilerek gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinin yerinde olduğu, dava konusu taşınmazların sulama sahası içinde bulunup bulunmadığı, yakınında sulama kanalı bulunup bulunmadığı, var ise su verilip verilmediği ve ne zaman verildiği hususunda İlk Derece Mahkemesince araştırma yapılmamış olması nedeniyle bu hususun araştırılması için DSİ 21. Bölge Müdürlüğüne yazılan müzekkereye Aydın 21. Bölge Müdürlüğünün 16.01.2025 tarihli yazı cevabında taşınmazların kurumları tarafından işletmeye açılmış ".. .. Sulaması" sulama sahası içerisinde yer aldığının bildirilmesi üzerine İlk Derece Mahkemesine talimat yazılması üzerine .. 21. Bölge Müdürlüğü tarafından gönderilen 22.01.2025 tarihli yazı cevabı ile dava konusu taşınmazların işletme, bakım-onarım ve yönetim hizmetlerinin sorumluluğu .. Sulama Birliğine devredilen ".. Sulaması" sulama sahası içerisinde kaldığı, taşınmazların yanında Y-10, Y 10-1 ve Y11 sulama kanalları bulunduğu, taşınmazlara .. Barajına beklenen yağış akımı gelmediğinden bu tarihe kadar su verilmediğinin belirtildiği, .. ... Bölge Müdürlüğü ... Şube Müdürlüğünün 20.02.2025 tarihli yazı cevabında da, 1 64... parselin kuzey sınırında su alma yapısı (hidrant) bulunduğu, 1 63... parselin kuzeydoğu sınırından yaklaşık 210 metre uzaklıkta su alma yapısı (hidrant) bulunduğu, yapılan inceleme sonucunda taşınmazların aktif olarak sulanmadığının belirtildiği görülmekle, kuru tarım arazisi niteliğindeki taşınmazlara gelir metodu kullanılarak bilimsel yolla ve dosyaya getirtilen resmi veriler esas alınarak net gelirin tespit edilmesinde, taşınmazların niteliğine uygun oranda (%5) kapitalizasyon faizi uygulanmasında, dava konusu taşınmazların konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri de dikkate alınarak %10 objektif değer artışı uygulanmasında ve bu şekilde kamulaştırma bedelinin tespitinde bir isabetsizlik görülmediği, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin █████████ başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı gereği davacı vekili lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin yerinde olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,25.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.