finansal kiralama sözleşmesi kapsamında iş makinesi operatörünün cebri icra yoluyla elinden alınan ekskavatör nedeniyle açtığı menfi tespit davasında haksız borç ve suistimal iddiaları.

Finansal Kiralama Sözleşmesi Kapsamında İş Makinesi Operatörünün Cebri İcra Yoluyla Elinden Alınan Ekskavatör Nedeniyle Açtığı Menfi Tespit Davasında Haksız Borç ve Suistimal İddiaları.

Özet: Finansal kiralama sözleşmesi kapsamında iş makinesi kiralayan davacı, ödemelerde yaşanan kısmi aksaklıkların ardından makinenin ve diğer varlıklarının haksız yere haczedilip gerçek değerinin altında satıldığını, yapılan ödemelerin icra dosyalarına yansıtılmadığını ve mevcut borcun makinenin değeriyle fazlasıyla karşılandığını iddia ederek borçlu olmadığının tespiti ile icra takiplerinin durdurulmasını talep ederken; davalı, davacının kira ödemelerini sürekli aksattığını, sadece anaparaları ödeyerek diğer masrafları karşılamadığını ve verilen 60 günlük fesih ihtar süresine uymadığını belirterek sözleşmenin haklı nedenle feshedilerek makinenin yasal yollarla geri alındığını savunmaktadır.

T.C.

İSTANBUL

21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

:████████ Esas

KARAR NO

:████████ Karar

DAVA

:Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

:█████/2020

KARAR TARİHİ

:█████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin █████/2020 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin kendi halinde iş makinesi operatörlüğü yapar iken kendisine ait bir iş makinası almak için davalı şirket kanalı ile finansal kiralama yolu ile 20.03.2017 tarihli sözleşme imzaladığını, ... Marka 2017 model ... ...-3 tipindeki eskavatörü 91.000 EURO bedelle satın almış, 48 aylık kira ödeme planı oluşturulduğunu, müvekkilinin ilk yıl kiralarını muntazaman ödediğini, 2. yıl bazı kısmi aksamalar yaşadığını, gecikmiş kiralar için davalı icra takibi yaptığını, müvekkilinin yaptığı ödemeler ile gecikmeli olsa da vadesi geçen borcun neredeyse tamamını ödediğini, davalının vekilliğini üstlenen meslektaşlarının müvekkilini sürekli arayarak "şu kadar gönderirsen işlemi durduracağız" diyerek sürekli kısmi ödemeler almasına rağmen, yasal süreci işlettiğini, müvekkilinin 60 günlük süreyi kaçırmasını sağladığını, yapılan ödemeleri icra dosyalarına bildirmediğini, yapılan ödemeleri gizleyerek Ticaret Mahkemesine başvurarak İhtiyati tedbir kararı aldırarak makineyi cebri icra yolu ile müvekkilin elinden aldığını, davalı şirketin avukatı açtığı icra dosyalarından müvekkiline ait iki adet binek aracı haczederek yakalama işlemi yaptığını, araçların yakalanmasına rağmen hiçbir satış işlemi yapmadığını, araçları çürümeye terk ettiğini, müvekkilinin tabiri caiz ise her taraftan kilitlemiş ne araçlarını satıp borcu kapatması, nede makineyi çalıştırarak borcu kapatmasının mümkün olmadığını, davalı şirket vekilinin bu yaptıkları bir yana şüpheli şirket yöneticileri de bir tefeci gibi davranarak 1 yıl önce 91.000,00 Euroya sattıkları makineyi hiçbir hasar ve arızası olmamasına rağmen yaklaşık 40.000,00 Eruroya( TL olarak 244.518,00 TL) 3. Bir şahsa sattığını beyan ederek müvekkilinin mevcut borcundan bu kadar düşüldüğünün beyan edildiğini, ancak icra dosyalarına herhangi bir bildirimde bulunulmadığını, iade ettiği daha doğrusu cebri icra yolu ile elinden alınan makinenin kalan borcunu fazlası ile karşıladığını düşünen ve şu ana kadar hiçbir yasal yola başvurmayan müvekkili sahip olduğu gayrimenkule kıymet takdiri için gelinmesi üzerine davalı vekiliyle görüştüğünde şoka uğradığını, bu nedenlerle; öncelikle ihtiyati tedbir kararı verilerek yukarıda delillerde gösterilen 9 adet icra takibinin takdiren teminatsız olarak durdurulmasına, dava konusu iş makinesinin gerçek değerinin tespiti ile tespit edilecek miktar kadar davacının leasing sözleşmesi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilerek, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin █████/2020 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacı ile müvekkili şirket arasında 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu çerçevesinde Finansal Kurumlar Birliği nezdinde 20.03.2017 tarih ve ... tescil numarası ile kayıtlı 20.03.2017 tarih ve ... sözleşme numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesi akdedildiğini, söz konusu Finansal Kiralama Sözleşmesi kapsamında davacı kiracıya 1 adet 2017 model, ... Marka, ... ...-3 Tipi, ... Şasi seri numaralı, ... Tescil Plaka Numaralı Ekskavatör teslim edildiğini, davacı 17.04.2017 ile 16.04.2021 tarihleri arasında 10.000,00 Euro peşinat * 93.477,12 Euro kira (48x1.937,44 euro)t 252,50 Euro devir bedeli olmak üzere toplam 103.249,62 Euro ödeme yükümlülüğü altına girdiğini, davacı kiracının 2017-2018 ve 2019 yıllarında birçok ödemesini zamanında yapmayarak yasal takibe uğradığını, söz konusu yasal takip dosyalarının da sadece anaparasını ödediğini, harç/masraf/temerrüt faizi icra vekalet ücreti ve sair feri ödemelerini gerçekleştirmediğini, davacının her seferinde ödemelerini düzene sokacağı yönündeki sözlerine itibar ederek Finansal Kiralama Sözleşmesinin feshi yoluna gidilmediğini, ancak Aralık 2018, Ocak ve Şubat 2019 olmak üzere üç kiranın da ödenmemiş olması nedeniyle Müvekkil şirketin temerrüde düşmüş bulunan davacıya 60 gün ödeme önelli, .... Noterliği'nin 20.02.2019 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi gönderildiğini, ihtarnamede davacı kiracıya kira borçlarının 60 gün içinde ödenmemesi halinde Finansal Kiralama Kanunu'nun 31. Maddesi uyarınca Finansal Kiralama Sözleşmesinin fesih edilmiş olacağını, kiralananın üç gün içerisinde müvekkil şirkete iade ile teslim edilmesi gerektiğini, teslim edilmemesi halinde yasal yollara müracaat edileceğinin ihtar edildiğini, davacı kiracı tarafından ihtarnameye konu kira bedelleri 60 günlük süre içerisinde ödenmeyerek sözleşmenin feshine sebebiyet verildiğini, bu nedenle .... Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde açılan ████████ esas sayılı malın iadesi davası kapsamında 28.01.2020 tarihli kararı davanın kabulü ile finansal kiralama konusu iş makinesinin müvekkil şirkete iadesine karar vermiş olduğunu söz konusu kararın kesinleştiği teslim alınan kiralanan için SPK lisanslı değerleme uzmanları tarafından ekspertiz incelemesi yapıldığını, iade davası görüldüğü, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne teminat mektubu sunulmak suretiyle 6361 sayılı yasanın 31/3 maddesi uyarınca tasarrufta bulunma imkanı elde edildiğini, bu kapsamda iade alınan iş makinelerinin 16.09.2019 tarihinde müvekkili şirket prosedürleri kapsamında KDV dahil 42.000 EURO bedel karşılığında üçüncü kişiye satıldığını, elde edilen tutarın davacı kiracının hesaplarına aktarıldığı belirtilmiş olduğunu, bu nedenlerle; haksız ve hukuki dayanaktan yoksun bulunan davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

-.... İcra Müdürlüğünün 2017/... Esas sayılı dosyası aslı,

-.... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı dosyası aslı,

-....İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı dosyası aslı,

-....İcra Müdürlüğünün 2018/... Esas sayılı dosyası aslı,

-Makine Mühendisi ..., Bankacı ... ve Nitelikli Hesap uzmanı ...'nin sunduğu █████/2021 tarihli bilirkişi kök raporu, █████/2022 tarihli bilirkişi ek raporu ve █████/2023 tarihli bilirkişi 2. Ek raporu,

-Bankacı ..., Mali Müşavir ..., Nitelikli Hesap Uzmanı ..., Makine Mühendisi ...' ın sunduğu █████/2026 tarihli bilirkişi raporu,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Yapılan yargılama, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava, taraflar arasında █████/2017 tarihinde imzalanan ... nolu Finansal Kiralama Sözleşmesi nedeniyle davacının borçlu olup olmadığının tespiti talebine ilişkindir.

Taraflar arasında █████/2017 tarihli ... nolu Finansal Kiralama Sözleşmesi imzalandığı, kiralananın bedelinin 91.000,00EURO, devir süresinin 48 ay olduğu, sözleşmeye ait ödemelerin █████/2017 tarihinden itibaren her ay 1.937,44EURO taksitler halinde yapılacağı, son taksitin █████/2021 tarihinde ödeneceği, davacının yapılan ödeme planı dahilinde kira taksitlerini gecikmeli olarak ödediği, en son █████/2019 tarihli 25.taksidin tahakkuk ettiği, bu taksit tahakkuk ettiğinde 9.667,04EURO ödenmeyen taksit olduğu, otomatik fesih tarihi olan █████/2019 tarihinde kalan anapara alacak bakiyesinin 42.070,85EURO olduğu görülmüştür.

Mahkememizin ████████ Esas ████████ Karar sayılı kararı ile davanın Kısmen Kabul Kısmen Reddine karar verilmiş, taraf vekillerinin istinafı üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44.Hukuk Dairesi'nin █████████ Esas - ████████ Karar sayılı █████/2025 tarihli kararı ile Mahkememiz kararı "...davacı vekilinin dilekçesinin kısmi ıslah dilekçesi olup, usulüne uygun olmadığından, mahkemece ıslahın yapılmamış sayılmasına karar verilerek davaya devam edilmesi, dava dilekçesinde ileri sürülen talepler doğrultusunda yargılamaya devam edilerek, tarafların iddia ve savunmaları değerlendirilerek, dava dilekçesinde delil olarak dayanılan icra dosyalarındaki haricen ödeme beyanları, bilirkişi raporları, taraf vekillerinin rapora itirazları incelenerek karar verilmesi gerekirken usulüne uygun olmayan ıslah talebi doğrultusunda karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı..." gerekçesiyle kaldırılmış ve yeniden yargılama yapılmak üzere Mahkememize gönderilmiştir.

Bozma kararı doğrultusunda Mahkememizce verilen █████/2025 tarihli tensip ara kararı gereğince, Türkiye Noterler Birliği, dava konusu iş makinasının üreticisi ve satıcısı olan dava dışı ... A.Ş.'ye müzekkere yazılarak aynı model/markaya sahip iş makinelerinin satış bedelleriyle ilgili bilgi ve belgelerin, davacının dava dilekçesinde belirttiği icra dosyalarına müzekkere yazılarak, davalı tarafından icra dosyalarına haricen tahsilat bildirimi yapılıp yapılmadığı, bu tahsilatların dosya kapak hesabından düşülüp düşülmediği hususlarının ve davacı tarafa haricen ödeme yapıldığını iddia ettiği icra dosyalarını bildirmek ve bu dosyalar için yapılmış ödeme dekont ve belgelerini ibraz etmek üzere süre verilmiştir.

Mahkememizce verilen █████/2025 tarihli celse ara kararı gereğince dosyanın Bozma öncesi bilirkişilerinden farklı bilirkişi heyetinden rapor aldırılmasına karar verilmiştir.

Mahkememizce re'sen görevlendirilen Bankacı ..., Mali Müşavir ..., Nitelikli Hesap Uzmanı ..., Makine Mühendisi ... tarafından hazırlanan 3/███████ tarihli bilirkişi raporunda özetle; "...davacı ...’ın, 6361 sayılı Kanun kapsamında ... no.lu finansal kiralama sözleşmesi uyarınca edindiği 2017 model ... ... 220 LC-3 ekskavatörün iade/teslim süreci ve sonrasındaki satış bedelinin borca mahsubu dikkate alındığında, davalı ... A.Ş.’ye karşı takipler kapsamında hâlen borçlu olup olmadığının ve borç var ise miktarının tespiti ile ayrıca makinenin gerçek/kadri maruf değerinin belirlenmesine ilişkin olduğu, dosyadaki belgelerden; sözleşmenin imzalanıp tescil edildiği, kiralananın davacıya tesellüm ve kabul belgesiyle teslim edildiği, ödeme aksaklıkları sonrası 20.02.2019 tarihli ihtarname ile temerrüt sürecinin işletildiği, .... ATM’nin .... sayılı kararı ile makinenin davacıdan alınarak davalı kiralayana verilmesine hükmedildiği, devamında makinenin 16.09.2019 tarihli e-Arşiv fatura ile 38.888,89 EUR + KDV bedelle ... İnşaat Taahhüt Tic. Ltd. Şti.’ne satıldığı, 21.06.2019 tarihli Görüş Raporunda tespit edilen hasar/çalışma durumu ve raporda yer alan emsaller dikkate alındığında; raporun satıştan yaklaşık 3 ay önce düzenlenmiş yakın tarihli bir değerleme niteliğinde olduğu, belirlenen acil satış değerinin sonradan gerçekleşen satış bedeliyle uyumlu bulunduğu; ayrıca satışın KDV dâhil yaklaşık 42.000 EUR seviyesinde gerçekleşmiş olmasının da bu uyumu desteklediği, bu itibarla satış bedelinin kadri maruf değer olarak kabul edilebileceği kanaatine varıldığı, cari hesap mahsuplaşması yönünden; 07.12.2021 tarihli cari hesap ekstrelerinde ...’na yapılan satışın 38.888,89 EUR bedel üzerinden kayda alınıp mahsup edildiği, bu bedelin 29.221,85 EUR’luk kısmının fesih sonrası tahakkuk ettirildiği belirtilen 42.070,85 EUR “kalan taksit borcundan” düşüldüğü, kalan 9.667,04 EUR’luk kısmın ise geçmiş dönem taksit/borç kalemlerine mahsup edildiği; bu suretle fesih sonrası taksit borcunda 12.849,00 EUR bakiye kaldığının ve TL bakiyesinde de “SERBEST” hesap altında 97.494,04 TL masraf/bakiye bulunduğunun anlaşıldığı; dolayısıyla cari hesap itibarıyla kalan borcun 12.849,00 EUR ile 97.494,04 TL olmak üzere iki kalem hâlinde devam ettiğinin görüldüğü, icra dosyaları bakımından ise; dosya kapsamındaki bilgi ve taleplerden, bazı takiplerde haricen tahsil bildirimi yapılarak dosyaların kapatılması ve hacizlerin fekki yönünde işlemler tesis edildiğine..." yönünde kanaat bildirilmiş, işbu bilirkişi raporu dosya içeriğine toplanan delillere uygun ve karar vermeye elverişli bulunduğundan, mahkememizce verilen kararda dikkate alınmış ve sözleşmeye konu makinanın satış bedelinin kadri maruf olduğu, bu bedelin davacı borçlunun borcundan mahsup edilmesine rağmen davacının halen sözleşme uyarınca borcunun devam ettiği anlaşıldığından davacının menfi tespit talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-)Davanın REDDİNE,

2-)Alınması gerekli 732,00TL karar harcının peşin alınan 170,78TL ve 5.376,00TL tamamlama harcının mahsubu ile artan 4.814,78TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,

3-)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-)Yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ne göre 10.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-)Kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesi halinde ödeyen tarafa iadesine,

6-)Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00TL nin davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,

Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2026

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır