Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin elektrik kesintileriyle hard disk arızası sonucu e-defterlerin zayi olduğu iddiasıyla zayi belgesi talebinin ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.
Özet: Bir şirket, 2024 yılına ve 2025 Ocak ayına ait tüm e-defter ve muhasebe kayıtlarının, yaşanan sürekli elektrik kesintileri sonucu bilgisayarın hard diskinde meydana gelen arıza nedeniyle tamamen zayi olduğunu ileri sürerek zayi belgesi verilmesi talebiyle dava açmış; ilk derece mahkemesi bu talebi reddetmiş, bunun üzerine davacı şirket, teknik arızanın ve veri kurtarma çabalarının başarısız olmasının mücbir sebep teşkil ettiğini, basiretli bir tacir gibi hareket ettiğini ve ilgili mevzuatın teknik arızalarda zayi belgesi alınmasına imkan tanıdığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması ve taleplerinin kabulü yönünde istinaf başvurusunda bulunmuştur.
T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ
T.C.SAKARYABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ7. HUKUK DAİRESİDOSYA NO
: ████████KARAR NO
: ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN
: ... (...)ÜYE
: ... (...)ÜYE
: ... (...)KATİP
: ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ
: GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ
: █████/2025NUMARASI
: ████████ Esas - ████████ KararDAVACI
: ... - ...VEKİLİ
: Av. ... - ...DAVALI
: HASIMSIZDAVA
: Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ
: █████/2025KARAR TARİHİ
: █████/2026KR. YAZIM TARİHİ
: █████/2026İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin tüm muhasebe kayıtlarının “Tatlıkuyu Mah. ... Sok. No:... D:... Gebze/KOCAELİ” adresinde tutulduğunu, yine defter ve belgelerin de bu adreste olduğunu, Müvekkili şirketin, 2024 yılından itibaren e-defter sistemine geçtiğini, bu sebeple 2024 yılının tamamına ait ve 2025 yılının Ocak ayına ait yevmiye ve kebir defterleri ile muhasebe kayıtlarının tamamı bilgisayar ortamında tutulduğunu, bölgede yaşanan elektrik kesintileri (sürekli elektrik gidip-gelmesi) sebebiyle 10.06.2025 tarihinde tüm muhasebe kayıtlarının tutulduğu bilgisayarda arıza meydana geldiğini; bilgisayarın tamamen kapandığını ve açılmadığını, bilgisayarın tamiri için bir bilgisayarcı ile görüşüldüğünde ise bilgisayarın hard disk de denilen, bilgisayarlarda veri depolama amacıyla kullanılan donanımının yandığının öğrenildiğini, Hard diskin yandığının öğrenilmesi akabinde verilerin kurtarılması amacıyla ... isimli (dosyakurtama.com) ISO9001 belgeli kişi ile iletişime geçildiğini ve bilgisayar ilgili kişiye teslim edildiğini, ancak ... (dosyakurtama.com) tarafından yapılan tüm analiz ve veri kurtarma çalışmalarına rağmen veri kurtarma işleminin başarısız olduğunu, Hard diskteki "mikto", "mikro yedek" ve "e-defter" isimleri ile adlandırılan klasör ve dosyaların kurtarılamadığını, yaşanan bu arıza sebebiyle müvekkili şirketin 2024 yılının tamamına ve 2025 yılının Ocak ayına ait yevmiye ve kebir defterleri ile muhasebe kayıtlarının tamamının zayi olduğunu, meydana gelen bu arızada müvekkilinin herhangi bir kusurunun da bulunmadığını beyanla; 2024 yılının tamamına ve 2025 yılının Ocak ayına ait yevmiye ve kebir defterleri ile muhasebe kayıtlarının tamamının 11.06.2025 tarihinde zayi olduğu öğrenildiğinden; 2024 yılının tamamına ait ve 2025 yılının Ocak ayına ait yevmiye ve kebir defterleri ile muhasebe kayıtlarının tamamının zayi olduğunun tespiti ile zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ
:İlk derece mahkemesince; "... Davanın REDDİNE, ..." şeklinde hüküm kurulmuştur.İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin TTK'nın 82/7. maddesini yorumlama biçiminin hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporu ile sabit olan fiziksel ve teknik arızanın mücbir sebep niteliğinde olduğunu, davacının basiretli bir tacir gibi hareket ettiğini, elektronik defter genel tebliği hükümleri, VUK kapsamındaki mücbir sebep hallerine atıf yapsa da, teknik arızaların, virüs saldırılarının veya donanım bozulmalarının veri kaybına yol açması durumunda mahkemeden zayi belgesi alınabileceğinin öngörüldüğünü belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.DELİLLER
:Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2025 tarih, ████████ Esas - ████████ Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince talebin reddine karar verilmiştir.İlk derece mahkemesi kararına karşı talep eden/davacı tarafından istinaf başvurusu yapılmıştır.İnceleme; 6100 sayılı HMK.'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dosyanın incelenmesinde; davacı şirketin 2024 yılının tamamının 2025 yılının ocak ayına ait e-defterleri ve ekleri sürekli yaşanan elektrik kesintilerin nedeniyle harddiskin arızalanması sebebiyle zayi olduğu iddiasıyla zayi belgesi verilmesi için eldeki davanın açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilinin istinaf yasa yoluna başvurduğu görülmüştür.Dava, 6102 sayılı TTK'nın 82/7 maddesi gereğince ticari defter ve belgelerin zayi olduğunun tespiti ve belge verilmesi istemine yöneliktir.6102 sayılı TTK'nın 82-(7) maddesine göre; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa; tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren, otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Maddede düzenlenen (30) günlük süre hak düşürücü süredir.6102 sayılı TTK'nın 82-(7) maddesinde; zayi belgesi verilebilecek haller tahdidi olarak sayılmıştır. Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir. İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmelidir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.Davacı şirketin defter kayıtlarının elektronik ortamda e-defter vasıtasıyla tutulduğu dosya kapsamı delillerle sabittir.Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.4.1.e) maddesine göre e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde █████/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur.Tebliğin 7.1. Maddesine göre ise, e-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 13. maddesinde, sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısiyle defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması mücbir sebepler olarak kabul edilmiştir. Ancak Vergi Usul Kanunundaki bu düzenleme vergisel yükümlülüklerle ilgili olup, TTK'nın 82/7. maddesinde ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olması hali, zayi belgesi verilmesini gerektiren bir ... olarak sayılmamış olduğu gibi tadadi olarak sayılan bu sebeplerle de benzerlik göstermediğinden sırf ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olmasının ticari defterlerin TTK'nın 87/2 maddesinin aradığı şartlarda zayi olduğunun kabulü mümkün değildir. Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesinde sadece Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” ve ikincil örneklerin temin edilememesi halinin aranmış olması TTK'nın 82/7. maddesindeki hususların aranmayacağı anlamına gelmez. Zira Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesindeki düzenleme TTK'nın 82/7. maddesindeki düzenlemenin kapsamını değiştirecek nitelikte değildir. Dolayısıyla tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi isteminde TTK'nın 82/7. koşullar aranmalıdır.Somut olayda; talep eden şirketin defter kayıtlarının elektronik ortamda e-defter vasıtasıyla tutulduğu, bilirkişi raporuna göre davacının bilgisayarında zayi olduğu iddia edilen döneme ait defterlere ulaşılamadığı, davacının Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.4.1.e maddesi gereği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan ve Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan bu yönde bir defter saklama hizmeti almadığının bilirkişiler tarafından tespit edildiği, basiretli tacir olan davacının defterlerin ikincil kopyalarını almaması, bu yönde Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.4.1.e maddesindeki yükümlülüğünü de yerine getirmemesi, bilirkişi raporunda harddisklerin elektriksel arızalara karşı hassas olduklarından veri kaybı riskinin her zaman mevcut olduğu yönündeki görüşü de dikkate alındığında davacının hard diskinin çökmesinin mücbir sebep de sayılamayacağı anlaşıldığından ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla talep eden vekilinin istinaf isteminin reddinin gerekmiştir.Açıklanan nedenlerle; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak talep eden vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine, karar vermek gerekmiştir.H Ü K Ü M
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca; ESASTAN REDDİNE,2-İstinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,3-Alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden harç alınmasına yer olmadığına,4-İstinaf eden tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,5-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,7-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,8-Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2026...Başkan ...¸e-imzalıdır...Üye ...¸e-imzalıdır...*Üye ...¸e-imzalıdır...Katip ...¸e-imzalıdır* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*