Danıştay, görev uçuşunda şehit düşen askeri pilotun ailesi tarafından talep edilen maddi ve manevi tazminat ile faiz başlangıç tarihine ilişkin uyuşmazlığı temyizen inceliyor.
Özet: Bu hukuki evrak, keşif uçuşu sırasında uçağının düşmesiyle şehit olan askeri pilotun ailesinin, idareden talep ettiği maddi ve manevi tazminat davasının temyiz sürecini ele almaktadır; ilk derece ve bölge idare mahkemeleri tazminat taleplerini kısmen kabul etmiş; ancak maddi tazminata uygulanacak faizin başlangıç tarihi, özellikle miktarın artırılan kısmına ne zamandan itibaren faiz işletileceği hususunda davacılar ve idare arasında anlaşmazlık sürmüştür; davacılar tüm maddi tazminat için idareye başvuru tarihini savunurken, davalı idare sorumluluk kabul etmeyerek tazminat miktarını ve yapılan harcama hükümlerini eleştirmiştir; idari yargılama usulündeki zararın tazmini için idareye başvuru şartını düzenleyen maddeye atıfla, incelenen bölge idare mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, ancak bazı düzeltmelerle onanması gerektiği değerlendirilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONUNCU DAİREEsas No
: █████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDEN (DAVACILAR)
: Kendisine asaleten; ... ve ...'avelayeten ...VEKİLLERİ
: Av. ...TEMYİZ EDEN (DAVALI)
:...BakanlığıVEKİLİ
: Huk. Müş. ...İSTEMİN_KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.DAVANIN_KONUSU
: Davacılar tarafından; yakınları ...'ın İzmir ili Çiğli ilçesinde konuşlu Ana Jet Üssü Komutanlığı Harekat Eğitim Komutanlığı 123.Eğitim Filo Komutanlığı emrinde Hava Pilot Yüzbaşı rütbesiyle görev yapmakta iken, sevk ve idaresindeki uçağın █████/2018 tarihinde keşif uçuşu sırasında İzmir ili, Çiğli ilçesi, .../... mevkiinde düşmesi sonucu şehit olması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık olarak müteveffanın eşi... için 3.721.114,46 TL maddi, 150.000,00 TL manevi; kızı... için 1.248.257,34 TL maddi, 100.000,00 TL manevi ve oğlu ... için 1.565.797,23 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.YARGILAMA SÜRECİ
:İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın kabulüne, manevi tazminatın ve her bir davacı için dava dilekçesinde talep edilen ayrı ayrı 100,00 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren; maddi tazminatın miktar artırımına konu edilen kısımlarının ise miktar artırım tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, maddi tazminata faiz uygulanmaması yönünden davacı istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmı kaldırılarak, kabul edilmiş maddi tazminatın, her bir davacı için idareye başvuru dilekçesinde talep edilen kısmına idareye başvuru tarihinden itibaren; bu tutarı aşan kısımlarına ise miktar artırım tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI
:Davacılar tarafından; hükmedilen maddi tazminatın tamamına idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerektiği, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının başvuru dilekçesinde yer almayan maddi tazminat miktarına miktar artırım tarihinden itibaren faiz işletilmesi ve hukuka aykırı tüm yönler dikkate alınarak bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.Davalı idare tarafından; davacıların yakınının ölümü ile sonuçlanan olaya ilişkin olarak idarelerinin sorumluluğunun bulunmadığı, bu olay nedeniyle davacılara yapılan ödemelerin zarar hesabında dikkate alınması gerektiği, aynı olay nedeniyle müteveffanın anne ve babası tarafından açılan davada alınan █████/2021 tarihli bilirkişi raporunda, bakılan davanın davacısı olan eş ve çocuklar için daha az zarar hesaplandığı, aleyhlerine harca hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.TARAFLARIN_SAVUNMALARI
: Taraflarca karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ
: ...DÜŞÜNCESİ
: Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştay'ın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.Aynı Kanun'un 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği kuralı yer almakta olup, anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına, ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, görevli olmayan adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştayın içtihatlarıyla kabul edilmiştir.Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasına █████/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile, “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” cümlesi; aynı Kanun'un Geçici 7. maddesiyle de, “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dahil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.” cümlesi eklenmiştir.Aktarılan düzenlemeyle, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek ve bir defaya mahsus olmak üzere, “süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin” dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının artırılmasına imkan verilmektedir. Böylelikle, artırılan miktar açısından da dava dilekçesinin verildiği tarihteki hukuksal koşullar geçerli bulunmaktadır.Yapılan bu açıklamalar karşısında, miktar artırımına ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırımı suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.Nitekim Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun █████/2025 tarih ve 32872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan █████/2024 tarih ve E:2021/5, K:2024/2 sayılı kararıyla da tam yargı davalarında miktar artırımında bulunulması halinde, dava dilekçesinde talep edilen miktara hangi tarihten itibaren faize hükmedilecekse artırılan miktara da aynı tarihten itibaren faize hükmedilmesi gerektiğine karar verilmiştir.Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, davacı eş ... için hükmedilen 3.721.114,46 TL maddi tazminatın 2.500.000,00 TL'lik kısmına idareye başvuru tarihinden itibaren, geri kalan 1.221.114,46 TL'lik kısmına miktar artırım tarihinden itibaren; davacı çocuk ... için hükmedilen 1.565.797,23 TL maddi tazminatın 1.500.000,00 TL'lik kısmına başvuru tarihinden itibaren geri kalan 65.797,23 TL'lik kısmına miktar artırım tarihinden itibaren; davacı çocuk ... için hükmedilen 1.248.257,34 TL maddi tazminatın tamamına idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verildiği görülmekte olup; tüm bu anlatılanlar ışığında, davacıların idareye başvuru dilekçelerinde talep ettikleri tazminat miktarları bakımından idareye başvuru tarihinden itibaren; artırılan tazminat miktarı bakımından ise miktar artırım tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiğine ilişkin gerekçede hukuki isabet görülmemiştir.Bu durumda, artırılan tazminat miktarı bakımından da, idareye başvurunun yapıldığı tarihten itibaren faiz yürütülmesi gerektiğinden, temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçe kısmında yer alan "kabulüne karar verilen maddi tazminat miktarının davacı eş ... için hükmedilen 3.721.114,46-TL maddi tazminatın 2.500.000,00-TL'lik kısmının idareye başvuru tarihi olan █████/2018 tarihinden itibaren geri kalan 1.221.114,46-TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan █████/2021 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi, davacı çocuk ... için hükmedilen 1.565.797,23-TL maddi tazminatın 1.500.000,00-TL'lik kısmına başvuru tarihi olan █████/2018 tarihinden itibaren geri kalan 65.797,23-TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan █████/2021 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi, davacı çocuk ... için hükmedilen 1.248.257,34-TL maddi tazminatın tamamına idareye başvuru tarihi olan █████/2018 tarihinden itibaren" ve hüküm fıkrasında yer alan "kabul edilmiş maddi tazminatın, davacı eş ... için hükmedilen 3.721.114,46-TL maddi tazminatın 2.500.000,00-TL'lık kısmının idareye başvuru tarihi olan █████/2018 tarihinden itibaren geri kalan 1.221.114,46-TL'lık kısmına ise ıslah tarihi olan █████/2021 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi, davacı çocuk ... için hükmedilen 1.565.797,23-TL maddi tazminatın 1.500.000,00-TL'lık kısmına başvuru tarihi olan █████/2018 tarihinden itibaren geri kalen 65.797,23-TL'lık kısmına ise ıslah tarihi olan █████/2021 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi, davacı çocuk ... için hükmedilen 1.248.257,34-TL maddi tazminatın tamamına idareye başvuru tarihi olan █████/2018 tarihinden itibaren" ibarelerinin "davacılardan ... için hükmedilen 3.721.114,46 TL, ... için hükmedilen 1.565.797,23 TL ve ... için hükmedilen 1.248.257,34 TL maddi tazminata idareye başvuru tarihi olan █████/2018 tarihinden itibaren" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Tarafların temyiz istemlerinin REDDİNE,2. Davanın kabulüne ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının yukarıda belirtildiği şekilde düzeltilerek ONANMASINA,3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin yatıran tarafa iadesine,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın... İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.