hazinenin iflas tasfiyesindeki kamu alacaklarının sıra cetveline kaydı itirazında, dava konusuz kalmasına rağmen feragat ile reddin usulen hatalı olduğuna dair istinaf.

Hazinenin iflas tasfiyesindeki kamu alacaklarının sıra cetveline kaydı itirazında, dava konusuz kalmasına rağmen feragat ile reddin usulen hatalı olduğuna dair istinaf.

Özet: Bu hukuki belge, Hazinenin, kapatılan bir kurumdan devraldığı ve müflis bir bankadan alacaklı olan üçüncü kişilerin alacaklarına dayanarak iflas masasına kaydettirmek istediği kamu alacaklarının, iflas idaresince reddedilmesi üzerine açtığı sıra cetveline itiraz davasında, ilk derece mahkemesinin belirli bir alacağın icra yoluyla tahsil edilerek konusuz kalması nedeniyle davacının feragat ettiği gerekçesiyle davayı reddetme kararını ele almaktadır; Bölge Adliye Mahkemesi, davanın konusuz kalması halinde esasa ilişkin karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiğini, feragatle reddin hukuka aykırı olduğunu, bu durumda davanın açıldığı tarihte hangi tarafın haksız olduğunun tespit edilerek yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin belirlenmesi gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararını ikinci kez bozmuştur.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ

: █████/2025

NUMARASI

: ████████ Esas, █████████ Karar

DAVA

: Sıra Cetveline İtiraz (İflas Tasfiyesinde Düzenlenen Sıra Cetveline Yönelik Kayıt Kabul Ve Terkin Talebi (İİK 235))

KARAR TARİHİ

: █████/2026

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirler doğrultusunda bir kısım kurum, şirket, dernek vb'nin kapatıldığını ve Hazineye devredildiğini, Hazineye devri yapılan kurum, şirket, dernek vb'nin tüm hak ve alacaklarının Hazineye geçmesi nedeniyle kapatılan kurumun müflis bankadan olan alacakları için iflas masasına alacak kaydı yapıldığını, iflas idaresinin alacak kayıt taleplerini; alacağın olmaması, mükerrer kayıt, yetkisiz başvuru gibi genel ifadelerle reddettiğini, iflas idaresinin kamu alacaklarını reddedemeyeceğini, iflas idaresi kararının 4211 sıra nolu kayıt talebi için █████/2020 tarihinde, diğerleri için █████/2020 tarihinde tebliğ edildiğini ileri sürerek kamu alacaklarının rüçhanlı olarak üçüncü sıraya kayıt ve kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı iflas idaresi vekili cevabında; davanın hak düşürücü süre içinde açılmaması halinde reddi gerektiğini, alacak kayıt taleplerinin büyük kısmının ilk sıra cetveline kaydı yapılan alacak kayıtları ile mükerrer olması nedeniyle, bir kısım alacak kayıt taleplerinin ise alacağın olmaması nedeniyle haklı olarak reddedildiğini, kamu alacaklarının iflas idaresince reddinin mümkün olmadığına ilişkin bir düzenleme bulunmadığını, alacak kayıt taleplerine konu alacağın kamu alacağı olup olmadığının incelenmesi gerektiğini savunararak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; 3086 nolu alacak kayıt talebi tefrik edilerek yapılan yargılama sonucunda, bu kayıt talebine konu alacağın, çeke dayanılarak yapılmış olan takipten kaynaklandığı, ancak çekin üçüncü kişi tarafından keşide edildiği ve çek borçlusunun müflis banka olmadığı gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Dairemizin 09.05.2024 tarih ve ███████ E.K sayılı kararında oyçokluğu ile; "Davacının kendi borçlusu olan ve aleyhine icra takibi yaptığı ...'ın davalı bankadan alacağı olduğunu iddia ederek alacağının, dava dışı ...'ın bankadan olan alacağından tahsili amacıyla iflas masasına yazılmasına karar verilmesini talep ettiği, kapatılan kurumun borçlusu dava dışı ...'ın müflis bankadan alacağı olması halinde müflis bankanın tasfiyesi sonunda ...'a alacağına karşılık bir miktar paranın ödenmesi veya ...'ın alacağının tamamına kavuşması mümkün olduğundan, davacı Hazinenin de dava açmakta hukuki menfaati olduğu gibi taraf sıfatının da mevcut olduğu, bu durumda, davacının İİK'nun 120/2 maddesi kapsamında icra müdürlüğünden usulüne uygun şekilde düzenlenmiş yetki belgesi getirmesi halinde, müflis bankanın tasfiyesi sonunda ...'a isabet edecek miktarın, davacı alacağına mahsuben davacıya ödenmek şartıyla masaya kaydına karar verilmesi gerekip gerekmediğinin düşünülmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiğine" değinilerek ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; kararın kaldırılmasında sonra yapılan yargılama sonucunda; davacı vekilinin çek alacağının tahsili için yapılan takipte icra dosyasının infazen kapatıldığı ve alacağın tahsil edilmesi nedeniyle konusuz kalan davanın takibinden vazgeçildiğini beyan ettiği, davacının istinaf mahkemesi kaldırma kararında belirttiği icra dairesinden İİK'nın 120/2 maddesi kapsamında alması gereken yetki belgesini ibraz etmediği, bu nedenle davacının dava açmakta haklı olmadığı gerekçesiyle davacının vazgeçmesi nedeniyle davanın reddine, davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir.

Karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Dairemizin 20.02.2025 tarih ve ██████ E.K sayılı kararında oyçokluğu ile; "Yargılama sürerken dava konusu alacak ödendiğinden, mahkemece konusuz kalan davada esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, davacının vazgeçmesi nedeniyle davanın reddedilmesi doğru olmadığı, davanın konusuz kalması halinde, mahkemenin yargılamaya devam ederek, dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit edip, o tarafı yargılama giderlerine ve vekalet ücretine mahkum etmesi gerektiği, somut davada, davacı hazinenin dava dışı borçlular hakkında takip başlattığı ve takipte borçlunun davalı müflis bankadaki mevduatı için haciz ihbarnamesi gönderildiği, kapatılan kurumun borçlusu dava dışı ...'ın davalı müflis bankadan alacağı olması halinde müflis bankanın tasfiyesi sonunda ...'a alacağına karşılık bir miktar paranın ödenmesi veya ...'ın alacağının tamamına kavuşmasının mümkün olduğu, davacı Hazinenin borçlusu ...'ın davalı müflisten olan alacağının masaya kaydı için bu davayı açmakta hukuki menfaati olduğu gibi taraf sıfatının da mevcut olduğu, bu durumda mahkemece davacı Hazinenin borçlusu, ...'ın davalı müflis bankadan alacağı bulunup bulunmadığı tartışılmadan ve davada haklılık durumu tespit edilmeden davalı lehine vekalet ücretine karar verilmesi doğru olmadığı" gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; kararın kaldırılmasında sonra yapılan yargılama sonucunda; yargılama sürerken dava konusu alacak ödendiğinden davanın konusuz kaldığı, davacının iş bu davanın açılmasında haklı olduğu gerekçesiyle konusuz kalan davada esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, yargılama harç ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karar yasal süresinde davalı müflis banka iflas idaresi vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Davalı vekili istinaf nedenleri olarak; müflis bankanın yargı harçlarından muaf olduğunun gözetilmediğini, alınan raporlara göre kayıt kabul talebine konu alacağın borçlusunun müflis banka değil, üçüncü şahıs olduğunu ve üçüncü şahsın da müflis banka nezdinde cüzi 53,31 TL bakiyesi bulunduğunu, iflas idaresinin banka kayıtlarında davacıya veya davacının borçlusuna ait masaya kaydedilecek bir alacak bulunmadığını görerek talebi reddettiğini, davacının, borçlusunun müflis bankadan olan alacağını tahsil etmek için İİK'nın 120. maddesinde belirtilen yetki belgesini sunmadığını belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Davacı, iflas idaresi tarafından alacak kayıt taleplerinin reddedildiğinden bahisle söz konusu alacağın rüçhanlı olarak üçüncü sıraya kayıt ve kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı tarafından ... ve ... aleyhine Adana 9. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden 10.000,00 TL bedelli çekten dolayı icra takibi yapıldığı, takibin kesinleşmesi üzerine Tasarruf Mevduat Sigorta Fonuna haciz ihbarnamesi gönderildiği, akabinde işbu icra dosyasının takip çıkış tutarı olan 10.507,50 TL'nin (faiz ve masraf hariç) masaya kaydı için müflis şirketin iflas masasına 3086 kayıt numarası ile başvuruda bulunulduğu, yapılan değerlendirme sonunda başvurunun reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece, yargılama sürerken davacının borçlusunun alacağı ödediği gerekçesiyle konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığına, harç ve yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı müflis şirketten tahsiline karar verilmiş, davalı müflis banka hükmü istinaf etmiştir.

İstinaf konusu edilen uyuşmazlık, konusuz kalan davada yargılama gideri ve vekalet ücretinden hangi tarafın sorumlu tutulması gerektiğine ilişkindir.

1-Davanın konusuz kalması halinde, mahkemenin yargılamaya devam ederek, dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit edip, o tarafı yargılama giderlerine ve vekalet ücretine mahkum etmesi gerekir.

Dairemizin önceki kaldırma kararlarında; davacının, kapatılan ve Hazineye devredilen kurumun borçlusu olan ve aleyhine icra takibi yaptığı ...'ın davalı müflis bankadan alacağı olduğunu iddia ederek alacağının, dava dışı ...'ın bankadan olan alacağından tahsili amacıyla iflas masasına yazılmasına karar verilmesini talep ettiği, kapatılan kurumun borçlusu dava dışı ...'ın müflis bankadan alacağı olması halinde müflis bankanın tasfiyesi sonunda ...'a alacağına karşılık bir miktar paranın ödenmesi veya ...'ın alacağının tamamına kavuşması mümkün olduğundan, davacı Hazinenin de dava açmakta hukuki menfaati olduğu gibi taraf sıfatının da mevcut olduğu belirtilmiştir. Alınan bilirkişi raporunda, ...'a ait ...ve ... nolu hesaplara ait hareketleri incelendiğinde; ... nolu Genel Müdürlük Şubesi hesap bakiyesinin 53,31TL olduğu, ...nolu Anadolu Şubesi hesabın Çek Karnesi taahhüt bedeli takibi yapılan Gayrinakit hesap olduğu, 08.09.2020 tarihinde hesabın kapatıldığı belirtilmiştir. Kapatılan ve Hazineye devredilen kurumun borçlusu ...'ın müflis banka nezdinde mevduatı bulunduğu tespit edildiğine göre, davacı Hazine dava açmakta haklı olduğundan, davalı müflis bankanın yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmasında isabetsizlik görülmemiştir.

2-Ancak Bankacılık Kanunun 140/9. fıkrasında, fon bankaları, faaliyet izni kaldırılan veya tasfiyesi Fon eliyle yürütülen bankaların iflas ve tasfiye idarelerinin alacaklarının tahsilini teminen yapacakları, her türlü işlem, dava ve icra takipleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. Bu düzenleme kapsamında, davalı bankanın Bankacılık Kanunu'nun 140. maddesi gereğince harçtan muaf olduğu dikkate alınmadan mahkemece davalının maktu harç ile başvurma harcından oluşan harç bedelinden yargılama gideri olarak sorumlu tutularak yazılı şekilde karar verilmesi yerinde olmamış (Benzer doğrultuda Yargıtay 6. HD. 28.10.2025 tarihli █████████ E. █████████ K. sayılı ilamı), yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından kararın kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

Açıklanan nedenler ile davalı müflis bankanın istinaf başvurusunun 2 madde de belirtilen nedenle kabulü ile HMK'nın 353/1.b.2 bendi gereğine ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığın karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M

: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-Davalı müflis banka vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen nedenlerle KABULÜ ile İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas, █████████ Karar ve █████/2025 tarihli kararının HMK'nın 353/1b-2.maddesi gereğince KALDIRILMASINA, yeniden esas hakkında HÜKÜM TESİSİNE,

2-a)Konusuz kalan davada esası hakkında karar verilmesine YER OLMADIĞINA,

b)Davalı banka harçtan muaf olduğundan harç alınmasına YER OLMADIĞINA,

c)Davacı tarafından karşılanan 7.404,50 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

e)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince taktir olunan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

İstinaf Giderleri Yönünden

3-Davacı kurum harçtan muaf olduğundan harç alınmasına YER OLMADIĞINA,

4-Davalı tarafından yapılan 340,00 TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

5-6100 sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının hüküm kesinleştiğinde ve kararın tebliğ gideri karşılandıktan sonra artan kısmın yatıran tarafa İADESİNE,

Dair dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362/1-a maddesi gereğin kesin olmak üzere oyçokluğu ile karar verildi.█████/2026

MUHALEFET ŞERHİ

Sayın çoğunluk ile uyuşmazlık, kapatılan ve Hazineye devredilen kurumun kambiyo senedine dayalı üçüncü kişiden olan alacağının, üçüncü kişinin müflis bankada mevduatı bulunması halinde masaya kaydı gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

7091 Sayılı Yasa'nın 5/1 fıkrası uyarınca olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan KHK'ler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye devredilen kurum ve kuruluşların her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. ... A.Ş. 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 2. maddesi uyarınca kapatılmıştır.

Davacı kurumun, ... A.Ş.'nin müflis bankadan alacağı bulunduğu gerekçesiyle kayıt talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.

İİK'nın 120. maddesi uyarınca, takip alacaklısına borçlusunun alacağını tahsili hususunda yetki verilebilmesi için, takip alacaklısının anılan alacağı haczetmesi, hacze iştirak eden bütün alacaklıların tamamının muvafakatinin alınması şarttır. Diğer taraftan iflas açıldıktan sonra müflise karşı başlamış olan takipler durur ve iflas tasfiyesi süresince müflise karşı hiçbir takip yapılamaz, iflas açıldıktan sonra yapılan takip işlemleri geçersizdir.

Somut davada, davalı müflis şirketin iflasından sonra, müflis bankaya, borçlunun bankadaki mevduatı için haciz yazısı gönderildiğinden, varsa bu haciz geçersizdir, bu nedenle İİK'nın 120. maddesi uyarınca takip alacaklısının yetki belgesi almasının sonuca etkisi olmadığından, İİK'nın 120 maddesi kapsamında araştırma yapılmasına gerek yoktur. Kaldı ki İİK'nın 120. maddesi uyarınca takip alacaklısına yetki verilebilmesi yeterli olmayıp, hacze iştirak eden bütün alacaklıların muvafakati de bulunması şartının sağlanıp sağlanmadığının da araştırılması gerekir. Ne var ki sayın çoğunluk İİK'nın 120 maddesi şartlarını da aramamıştır.

Bu durumda bilirkişi raporuna göre, Hazineye devredilen ... A.Ş.'nin müflis bankadan herhangi bir hak ve alacağı olmadığı, kayıt talebine konu 10.507,50 TL alacağın, 10.000,00 TL çek bedelinin takipte kesinleşen tutarı olup, çek keşidecesinin dava dışı üçüncü şahıs olduğu, davada bankanın sorumluluğunda olan çek teminat tutarının talep edilmediği, buna göre kapatılan kurumun müflis bankada herhangi bir alacağı bulunmadığından davacının dava açmakta haklı olmadığı, bu nedenle davalı lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi görüşünde olduğumdan karara muhalif kaldığımı bildiririm.