Kamulaştırma Bedelinin Tespiti ve Tescili Davasında Bilirkişi Raporuyla Belirlenen Tarım Arazisi Değeri, Objektif Değer Artış Oranı ve Kapitalizasyon Faiz Oranına İlişkin Temyiz İtirazlarının İncelenmesi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında, ilk derece mahkemesinin kabul kararlarının ardından, taraflarca bilirkişi raporundaki kamulaştırma bedeli hesaplamalarına, özellikle münavebe ürünleri, verim, maliyet, objektif değer artış oranı ve kapitalizasyon faizi gibi unsurlara ilişkin itirazlarla istinafa başvurulmuş; bölge adliye mahkemesi ise taşınmazın nitelikleri, konumu ve resmi verilere uygun olarak belirlenen metrekare birim fiyatı, objektif değer artırıcı unsur ve yapı değerlemelerini yerinde bularak, tüm istinaf başvurularını ayrı ayrı esastan reddetmiştir.
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI
: █████████ Esas, █████████ KararKARAR
: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ
: Siirt 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI
: ███████ Esas, ████████ KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden yargılama yapılmak üzere mahkemesine iadesine karar verilmiştir.Yeniden yapılan yargılama sonucu İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. köyü 585 (yeni 1 59... ) parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, göl alanı olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; münavebe ürünlerinin bir yıllık hesaplamasının ve yaygın olmayan münavebe ürünlerinin alınmasının hatalı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda verim ve ürün fiyatlarının yüksek alınıp, üretim masraflarının düşük alınmasının doğru olmadığını objektif değer artış oranının yüksek belirlendiğini, kapitalizasyon faiz oranı uygulanması kriterleri doğrultusunda objektif değer artış oranı uygulanmasının yerinde olmadığını hükme esas alınan bilirkişi raporundaki yapının askı ilanından sonra yapıldığını ileri sürmüştür.2. Davalı ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapı sınıflarının hatalı tespit edildiğini, münavebe yılı, münavebeye esas alınan ürünler ile iş bu ürünlerin verim ve maliyetine ilişkin hesaplamaların hatalı yapıldığını, dava konusu taşınmazın konumu nazara alındığında uygulanan objektif değer artış oranının düşük olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının yüksek uygulandığını, kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerekirken dava tarihinden 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz işletilmesinin hatalı olduğunu, taşınmazın bedelinin gerçek değerinin altında hesaplandığını ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile .. ili, .. ilçesi, .. köyünde kain 1 59... (eski 585) parsel sayılı dava konusu taşınmaza kısmen sulu tarım arazisi (sebze bahçesi), kısmen kapama karışık meyve bahçesi olarak kapitalizasyon faiz oranı %5 uygulanmak suretiyle çıplak metrekaresine kapama karışık meyve bahçesi olan bölümü bakımından 31,42 TL, sulu tarım arazisi olan kısmı bakımından ise 15,33 TL değer biçildiği, gelir metoduna göre tespit edilen metrekare birim fiyatına %50 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilerek sonuç metrekare birim fiyatının kapama karışık meyve bahçesi olan bölümü için 40,56 TL, sulu tarım arazisi olan kısmı bakımından ise 23,00 TL olarak belirlendiğini, taşınmazın üzerinde bulunan yapılara ise resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı ve eksik imalatlar düşülerek değer biçildiği, taşınmazın vasfına, konum ve niteliklerine, aynı bölgeden intikal eden dava dosyalarına göre bilirkişi kurulunca belirlenen kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının ve dava konusu taşınmaz için belirlenen metrekare birim fiyatının uygun ve resmî verilerle uyumlu olduğu, üzerinde bulunan yapılara yıpranma payı ve eksik imalatlar düşülerek değer biçilmesinin yerinde olduğu, dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre 2942 sayılı Kanun'un 25/son maddesi uyarınca kamu yararı kararının dava konusu taşınmazın bulunduğu Yazlıca köyünde 25.05.2005 tarihli olur onayı ile verildiği ve 13.09.2013 tarihinde kamulaştırma ilanının askıdan indirildiği, 11.10.2013 tarihli uydu görüntülerinde taşınmazın üzerinde yapıların görüldüğü anlaşılmakla; uydu görüntüleri ile tanık beyanı doğrultusunda, davacı idarenin söz konusu yapıların 2942 sayılı Kanun'un 25/son maddesinde yer alan 5 yıllık süre içinde yapıldığına ilişkin iddiasına itibar edilmediği, tüm dosya kapsamına ve kararın dayandığı gerekçelere göre kısmen kapama karışık meyve bahçesi, kısmen sulu tarım arazisi niteliğindeki taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesine ve tespit edilen bedelin kararın kesinleşmesi beklenmeden derhal davalı tarafa ödenmesine ilişkin İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçeleri ile taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.2. Davalı ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi, üzerindeki yapılara Yapı Birim Maliyet Cetveli uyarınca yıpranma payları düşülerek değer biçilmesi yerindedir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,24.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.