Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında, bedel hesaplama yöntemleri, objektif değer artışı ve faiz oranlarına ilişkin tarafların temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararı üzerine, kamulaştıran idare bedelin yüksek, malikler ise düşük olduğu gerekçesiyle istinaf yoluna başvurmuş; Bölge Adliye Mahkemesi ise sulu tarım arazisi vasfındaki taşınmaz için belirlenen 808,33 TL çıplak metrekare bedeli, %10 objektif değer artışı ve %4 kapitalizasyon faizi gibi unsurları yerinde bularak tarafların tüm istinaf başvurularını esastan reddetmiş, kararın ardından hem idare hem de bazı malikler bu kararı temyiz etmiştir.
MAHKEMESİ : Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI
: █████████ Esas, █████████ KararKARAR
: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ
: ... 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI
: ████████ Esas, ████████ KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın davacı idare vekili ve davalı ... vekili, davalılar ... vd. vekili, davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili ve davalılar ... vd. vekilince temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Denizli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 29 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.II. CEVAP1. Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; tespit edilen bedelin taşınmazın değerinin çok altında olduğunu, taşınmazın gerçek değerinin hesaplanmasını talep etmiştir.2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın olumlu özelliklerine değinerek gerçek değerinin kamulaştırma bedeli olarak tespit edilmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve davalı ... vekili, davalı ... vd. vekili, davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin yüksek olduğunu, lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük hesaplandığını, münavebe ürünlerinin hatalı seçildiğini, üretim giderinin yüksek alındığını, objektif değer artışının düşük belirlendiğini, arta kalan kısım için değer azalışı hesaplanması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının hatalı belirlendiğini ileri sürmüştür.3.Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; %10 objektif değer artışının az olup taşınmazın özellikleri ile uyumlu olmadığını, kapitalizasyon faiz oranının hatalı belirlendiğini, yüksek gelirli ürünlerin münavebede dikkate alınması gerektiğini ileri sürmüştür.4.Davalılar ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük hesaplandığını, dava tarihine göre değil karar tarihine göre hesaplama yapılması gerektiğini, 2023 yılı tarımsal üretim verilerinin dikkate alınması gerektiğini, %10 objektif değer artışının az olduğunu, yasal faiz yerine kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizin uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaz sulu tarım arazisi olarak kabul edilip %4 kapital faiz uygulanmasında, afet durumundan dolayı son 5 yıla ilişkin verim ortalaması kullanılarak çıplak metrekare değerinin 808,33 TL bulunması ve %10 oranında objektif değer artışı uygulanarak kamulaştırma bedeli belirlenmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmediği, yakın parseller için %10 oranında objektif değer artış oranının uygun görüldüğü, dava 01.08.2023 tarihinden önce açıldığından faizin dava tarihinin 4 ay sonrasından karar tarihine kadar işletilmesi ve yasal faiz olarak belirlenmesi de yerinde olup Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Anayasa Mahkemesinin içtihatları nazara alındığında davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin de usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.V.TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve davalı ... vd. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.2.Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekili ve davalı ... vd. vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.3. Temyize konu eldeki dosyada, 2023 yılında zeytin üretim alanlarında genel olarak “Aşırı Sıcak Rüzgar” afet durumu görülmüş olup %30-50 arasında verim kaybı tespit edildiğine dair 10.10.2024 tarihli İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü yazısına istinaden zeytin verimi son 5 yılın verim ortalaması alınmak suretiyle 970 kg olarak belirlenip dava konusu taşınmaza 808,33 TL/m² değer biçildiği anlaşılmakla; aynı kamulaştırma kapsamında dava konusu taşınmaz ile aynı ilçede bulunan ... Mahallesinde kain 488 parsel sayılı taşınmaza 2023 değerlendirme yılı itibarıyla kapama zeytin verimi 475,00 kg alınmak suretiyle 395,83 TL/m² değer biçildiği ve bu parsele ilişkin kararın tarafların temyizi üzerine Dairemiz denetiminden geçerek onandığı, doğal afet niteliğindeki verim düşüklüğünün parsel bazında olmayıp dava konusu taşınmazın bulunduğu tüm bölgeyi etkileyeceği ve Dairemiz denetiminden geçen dosyalarda bu yönde bir tespit yapılmadığı da gözetildiğinde, aynı değerlendirme tarihi itibarıyla Dairemiz denetiminden geçen kapama zeytin veriminden ayrılma nedenleri konusunda ek rapor alınmadan eksik inceleme ile karar verilmesi bozmayı gerektirir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1.Davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,2. Davacı idare vekili ve davalılar ... vd. vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Davalılar ... vd.'den peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,05.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.