Özel Kuvvetler subay adayının disiplinsizlik nedeniyle kurstan ilişiğinin kesilmesi işleminin orantısız ve hukuka aykırı bulunarak iptal edilmesi kararına karşı temyiz başvurusu.
Özet: Bir özel kuvvetler komutanlığı subayının, kurs süresince aldığı üç disiplin uyarısı nedeniyle ilişiğinin kesilmesi işleminin iptali istemiyle açılan davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, davacının aldığı uyarıların görevine son verilmesini gerektirecek nitelikte olmadığını ve işlemin hukuka aykırı olduğunu belirterek iptal kararı vermiş; temyiz aşamasında ise, kamu hizmetlerinde kalma hakkına getirilen sınırlamaların anayasal ilkeler gereği kanunla yapılması gerektiği vurgulanarak, söz konusu ilişiğin kesilmesinin bir yönergeye dayanmasının hukuki dayanaktan yoksun olabileceği değerlendirilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONİKİNCİ DAİREEsas No
: █████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDEN (DAVALI)
: ... BakanlığıVEKİLİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI)
:...VEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere dış kaynaktan subay nasbedilen davacı tarafından, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarece, ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 7/(h) fıkrasında yer alan, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa yazılı uyarı alanların Öğretmenler Kurulu toplantısında durumunun görüşülerek kurstan ilişiğinin kesileceği hükmü ile anılan Yönergenin 4. Bölüm 1. Kısım 6.a(3)(a) maddesinde belirtilen esaslara ilave olarak, kurs süresince sıralı amirleri ile ilgili öğretmenlerce yapılan inceleme ve takip neticesinde disiplin, tutum, davranış ve ders konularına ilgisi, kişisel sorunları kapsamında kursun herhangi bir safhasında üç, toplamda altı defa yazılı olarak uyarılan kursiyerlerin durumlarının görüşülmesi için kurs sonu beklenmeksizin Öğretmenler Kuruluna sevkedileceğine dair düzenlenlemeler uyarınca, kurstan ilişiği kesilen davacı hakkında dava konusu işlemin tesis edildiği görülmüş ise de, davacının aldığı 3 adet ikazın mahiyeti dikkate alındığında, anılan cezalar nedeniyle görevine son verilmesinin ağır sonuçlar doğurduğu, öte yandan ikazların mahiyetinin de davacının görevini yapamayacağı sonucunu doğurmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının disiplinsizlik nedeni ile kurstan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
: Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ
: ...DÜŞÜNCESİ
: Dava; Doğrudan özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere astsubay olarak nasbedilen ve Özel Kuvvetler ihtisas Kursunda eğitime tabi tutulurken kursta disiplinsiz davranışları nedeniyle üç uyarı aldığından bahisle öğretmenler kurulu kararı ile kurstan ilişiği kesilen davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.Anayasa'nın 13. maddesinde 'Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği düzenlenmiş, Anayasa Mahkemesince verilen kararlarda, anılan hakkın sadece kamu hizmetlerine girmeyi değil, kamu hizmetlerinde bulunmayı/kalmayı da güvence altına aldığı belirlenmiştir. (AYM, E.████████, K.███████, 1 1/1 1/2021, ŞŞ 42-48) Buna göre kamu hizmetlerinde kalma hakkına sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılmasının, anılan hakka sınırlama getirilebilmesinin ilk şartını oluşturmaktadır. Anayasa'nın 13. ve 70. maddelerinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanuniliğin, Anayasa'nın 2. maddesinde güvenceye bağlanan hukuk devleti ilkesi ışığında yorumlanması gerekmektedir.Dava konusu işlemde yer almasa da, işlemin hukuki sebebinin ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesinin 3. Bölüm 7. maddesinin (h) bendinin (10) numaralı alt bendinde yer alan, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa yazılı uyarı alanların Öğretmenler Kurulu toplantısında durumunun görüşülerek kurstan ilişiğinin kesileceği düzenlemesi olduğu anlaşılmaktadır.Bu itibarla kanaatimce; 3 adet uyarı cezası almış olmak sebebiyle Öğretmenler Kurulu toplantısında durumunun görüşülerek kurstan ilişiğinin kesilmesinin Türk Silahlı Kuvvetlerden ayırma işlemini gerektirdiğine dair bir düzenlemenin 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrasında yer almadığı görüldüğünden işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan dava konusu işlemin sebep unsuru olan Yönerge hükümlerinin ise üst hukuk normu 926 sayılı Kanunu aşacak şekilde temel hak ve özgürlükleri kısıtlayıcı nitelikte olması nedeniyle uyuşmazlıkta kural olarak alınamayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin yukarıda yer verilen şekilde değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE
:MADDİ OLAY
:Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere █████/2018 tarihinde subay nasbedilen ve personel alım amacına uygun olarak █████/2018 tarihinde açılan 10. Dönem Özel Kuvvetler İhtisas Kursunda eğitime başlayan davacının, kurs eğitim döneminde 3 defa yazılı olarak uyarı alması nedeniyle, Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi gereğince Öğretmenler Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile disiplinsizlik nedeniyle kurstan ilişiğinin kesilmesine karar verilmiş, kursta başarısız olduğundan bahisle 926 sayılı Türk Silahlı kuvvetleri Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ... tarih ve... numaralı Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işleminin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT
:926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun "Fakülte veya yüksek okul mezunlarının muvazzaf subay nasbedilmesi" başlıklı 14. maddesinde; "En az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitiren kadın veya erkeklerden muvazzaf subay olmak için başvuranlar; düzeltilmemiş nüfus kaydına göre müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmiyedi yaşını, lisansüstü öğrenimi tamamlamış olanlarda ise otuziki yaşını, uzmanlığını tamamlamış tabipler için otuzbeş yaşını bitirmemiş olmak, yedek subay olma koşullarını taşımak, yönetmelikte öngörülen sınavlar ile uygulanacak temel askerlik eğitiminde başarılı olmak ve diğer nitelikleri de haiz bulunmak şartıyla harp okullarında yetiştirilemeyen veya yeterince yetiştirilemeyen sınıflarda muvazzaf subaylığa naspedilebilirler. Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere subay nasbedilecek olanların yaş ve diğer giriş şartları Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınarak Millî Savunma Bakanlığınca belirlenir.En az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitirip Türk Silahlı Kuvvetlerinde askerlik hizmetine başladıklarında düzeltilmemiş nüfus kaydına göre müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmiyedi yaşını, lisansüstü öğrenimi tamamlamış olanlarda ise otuziki yaşını bitirmemiş olanlardan muvazzaf subaylığa geçmek isteyenler, birinci fıkrada yazılı şartlar dahilinde muvazzaf subaylığa naspedilebilirler. Bunlardan, terhislerini müteakip başvuranlar ile askerlik hizmeti esnasında veya terhislerini müteakip en az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitirip başvuranlar da birinci fıkra hükümlerine göre muvazzaf subaylığa naspedilebilirler.Bu madde hükümlerine göre subay nasbedilenler, 15 inci maddede öngörülen askeri eğitimi müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tabi tutulurlar. Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere subay nasbedilenlerin deneme süresi iki yıldır.Temel askerlik eğitiminde veya askeri eğitimde başarı gösteremeyenler, eğitimi başarı ile bitirdikten sonra atandıkları görevde bir yıllık (doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere subay nasbedilenler için iki yıl) deneme süresi sonunda Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya subaylığa engel hali görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıkları dışında Devletçe bunlara yapılan masraflar, kanuni faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur." kuralına yer verilmiştir.Anılan Kanun'un dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle, "Askeri eğitim" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasında; "Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere muvazzaf subaylığa nasbedilenler, doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrine atanırlar." kuralına; üçüncü fıkrasında, "Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere subay nasbedilenler, sınıflarına bakılmaksızın Özel Kuvvetler Komutanlığında eğitime tâbî tutulurlar. Bu eğitimlerde sağlık nedenleri hariç olmak üzere başarı gösteremeyenlerin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıkları dışında Devletçe bunlara yapılan masraflar, kanunî faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur. Sağlık nedenleri ile başarı gösteremeyenler, bir sonraki dönem eğitimine katılırlar. Bunlardan ikinci dönem eğitimde de başarı gösteremeyenler, kuvvet komutanlıklarınca sınıf ve rütbelerine uygun görevlere atanırlar. Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere subay nasbedilenlerden, sonradan Özel Kuvvetler Komutanlığı dışına atananlar, ayrıca sınıflarına ilişkin eğitimlere tâbî tutulurlar," kuralı yer almaktadır.ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 3. Bölümünün 7. maddesinde, kursiyerlerin katıldıkları andan itibaren Özel Kuvvetler Kmutanlığında uymaları gereken özel yönerge ve talimatların tebliğ edileceği, personelin; kanun, yönetmelik yönerge ve emirlerde belirtilen hususlara uymak zorunda oldukları; kursta kurs bütünlüğünü bozan, disiplinsiz tavır ve hareketler sergileyen, ders konularına yeterli ilgiyi göstermeyen kursiyerin, Kursiyer Uyarı Kartı ile uyarılacağı; uyarılara rağmen talimatlara uymamayı alışkanlık haline getiren kursiyerin ilgili Kurul Başkanının teklifi ile durumunun görüşülmesi maksadıyla Eğitim ve Öğretim Başkanlığınca Öğretmenler Kuruluna sevk edileceği; Öğretmenler Kurulu toplantısı sonunda gerekli görülen kursiyerler hakkında ilişiğinin kesilmesi kararının alınacağı belirtilmiştir.Aynı maddenin Öğretmenler Kurulu Toplantısında durumu görüşülen kursiyerler ile ilgili kurs sonunu beklemeksizin ilişik kesme esaslarını düzenleyen üst başlıklı (h) fıkrasının (10) numaralı bendinde, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa yazılı uyarı alanların ilişiğinin kesileceği düzenlenmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 3. bölüm (7.) "Disiplin, İlişik Kesme, Çıkma ve Çıkarılma Esasları" üst başlıklı "h. Öğretmenler Kurulu Toplantısında Durumu Görüşülen Kursiyerler İle İlgili Kurs Sonunu Beklemeksizin İlişik Kesme Esasları" alt başlıklı 10. maddesinde, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa uyarı alanların kursla ilişiğinin kesileceği düzenlemesine yer verilmiş olup, Özel Kuvvetler Komutanlığında subay olarak görev yapan davacının da, kurs eğitim döneminde 3 defa yazılı olarak uyarı alması nedeniyle Öğretmenler Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile önce kurstan ve daha sonra Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilmiştir.Bakılan uyuşmazlıkta, davacının █████/2018 tarihinde başlayan 10. Dönem Özel Kuvvetler İhtisas Kursuna katıldığı, 17-19 Aralık 2018 tarihinde icra edilen Özel Keşif Harekatı arazi uygulaması esnasında 19 Aralık 2018 tarihinde özel keşif mevziinde silahını yanından ayırarak silahın kullanılmasına engel olacak şekilde çamur içerisinde bırakma fiilinden "Emre itaatsizlik" nedeniyle, █████/2018 tarihinde 1. ikaz; 21-23 Ocak 2019 tarihleri arasında icra edilen Kaçma Kurtulma Harekatı arazi uygulaması öncesinde icra edilen görev planlaması esnasında █████/2019 tarihinde tecrit bölgesinde akıllı telefon bulundurmak fiilinden "Yasak edilen malzemeyi bulundurmak" nedeniyle; █████/2019 tarihinde 2. İkaz; 28 Ocak 2019 tarihinde Tim Komutanı olarak alma yoklama görevi verildiği halde, timin gayri beyanını yanlış vermiş olmaktan "Görevde kayıtsızlık" fiili nedeniyle, █████/2019 tarihinde 3. ikazın verildiği; üç defa yazılı "ikaz" edilen personelin, ÖKY 184-1 Kurslar Yönergesi'nin 4. bölümünün 1. kısmının 6.a (3)(a) maddesi gereğince toplanan Öğretmenler Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile disiplinsizlik nedeniyle kurstan ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, anılan karar uyarınca da, 926 sayılı TSK Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne göre Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine karar verilmediği görülmüştür.Bu durumda, davalı idarece ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 7. maddesinin (h) fıkrasında yer alan, kurs süresince disiplin, tutum, davranış, ders konularına ilgisi, kişisel ve sosyal sorunları kapsamında üç defa yazılı uyarı alanların Öğretmenler Kurulu toplantısında durumunun görüşülerek kurstan ilişiğinin kesileceği düzenlemesi ile Yönerge'nin 4. Bölümünün 1. Kısmının 6.a(3)(a) maddesinde belirtilen esaslar uyarınca, kurs süresince sıralı amirleri ile ilgili öğretmenlerce yapılan inceleme ve takip neticesinde disiplin, tutum, davranış ve ders konularına ilgisi, kişisel sorunları kapsamında yapılan incelemede, davacının kurs süresince 3 defa yazılı uyarı aldığı için Öğretmenler Kuruluna sevkedilmesi karşısında, Milli Savunma Bakanının onayıyla 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetler Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne göre tesis edilen ilişik kesme işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.