diyarbakır asliye ticaret mahkemesinde karşılıksız çek ve çalınma iddialarıyla ilgili itirazın iptali davasının gerekçeli kararı.

Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinde karşılıksız çek ve çalınma iddialarıyla ilgili itirazın iptali davasının gerekçeli kararı.

Özet: Bu itirazın iptali davasında, davacı şirket, davalı tarafından kendisine verilen ve karşılıksız çıkan çek nedeniyle uğradığı zararı tahsil etmek amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın kaldırılmasını talep etmektedir; davacı, çeki yakıt alımı karşılığında ciro ettiği üçüncü bir şirketten çalınan çekin ardından, kendi şirketine uygulanan haciz nedeniyle ödeme yapmak zorunda kaldığını ve davalının itirazının haksız olduğunu ileri sürerken, davalı ise söz konusu çekin çalınması üzerine iptal davası açılarak mahkemece zayi nedeniyle iptaline karar verildiğini ve çek bedelini iptal kararı sonrası hak sahibine ödediğini savunarak davaya itiraz etmektedir.

T.C.

DİYARBAKIR TÜRK MİLLETİ ADINA

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

: İtirazın İptali

DAVA TARİHİ

: █████/2025

KARAR TARİHİ

: █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket tarafından müvekkili şirkete verilen çekin karşılıksız çıkması nedeniyle müvekkili şirket tarafından yapılan ödemenin tahsili için Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün .....Esas sayılı dosyası ile davalı şirket aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığını, borçluya gönderilen ödeme emrinin .....tarihinde tebliğ edildiğini, davalı vekili tarafından borca, faize ve tüm ferilere itiraz edildiğini ve takibin durduğunu, davalı tarafından yapılan itirazın haksız ve hukuka aykırı olup iptalinin gerektiğini, müvekkili şirketin taşımacılık işleri alanında faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirket icra dosyası kapsamında borçlu olarak bulunan .....Anonim Şirketi'nin işçilerinin taşıma işini üstlendiğini ve takibe konu çekin .....Ticaret Anonim Şirketi tarafından müvekkiline verildiğini, müvekkilinin takibe konu çeki yakıt alma karışılığında ciro ederek .....Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketine verdiğini ancak takibe konu çekin ve bir kısım diğer çeklerin .....Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi personeli .....tarafından çalındığını, söz konusu çekler ile ilgili .....Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi yetkilisi tarafından şikayette bulunulduğunu, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığınca .....Soruşturma numarası ile soruşturma başlatıldığını ve Diyarbakır .....Asliye Ceza Mahkemesinde .....Esas numarası ile dava açıldğını, söz konusu çeklerin çalınmasına ilişkin Diyarbakır .....Ağır Ceza Mahkemesi'nin .....Esas numaralı dosyası ile de dava açıldığını. davaların derdest olduğunu, müvekkilİ şirket tarafından cirolanan çekin .....Anonim Şirketi tarafından Diyarbakır İcra Dairesinin .....Esas numaralı dosyası ile icra takibi yapıldığını, icra dosyası nedeniyle müvekkili şirketin taşıtlarına ve tüm banka hesaplarına haciz konulduğunu, müvekkilinin taşımacılık işlerinde faaliyet gösterdiği için zor duruma düşmemek adına Diyarbakır İcra Dairesinin .....esas numaralı dosyasına ödenme yapmak zorunda kaldığını, müvekkil şirketin, yaptığı işin karşılığını alamadığını, hatta davalı şirketin çekinin karşılıksız çıkması nedeniyle zarara uğradığını, davalı şirket çekinin karşılıksız çıkması nedeniyle müvekkili şirket tarafından ödeme yapıldığını ancak söz konusu ödemenin akabinden davalı şirket tarafından müvekkili şirkete yapılması gerektiğini, davalı şirketin yapmış olduğu söz konusu itirazın haksız, hukuki dayanaktan yoksun, kötü niyetli ve tamamen takibi geciktirme amacına yönelik olduğundan borçlunun, İİK’nın 67/2 maddesi uyarınca alacak miktarının asgari %20’si oranında icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin taşıma işlerini yürüten .....hizmet bedeli karşılığında çeki keşide edip verdiğini, söz konusu şirketin ise aldığı akaryakıt karşılığında çeki ciro edip .....Nak. Pet. Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.'ye verdiğini, ancak takibe konu çek ve bir kısım diğer çeklerin .....Petrol Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinden çalındığını, söz konusu çekler ile ilgili .....Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi yetkilisi şikayette bulunduğunu, ayrıca .....Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından çeklerin bankadan tahsil edilmesini engellemek ve kendileri ile çeki keşide edenlerin zarar görmemesi için tedbir amaçlı olarak ödeme yasağı konulmasını da içeren çeklerin iptali için .....tarafından Diyarbakır .....Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açıldığını, Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatı ile davayı gören Diyarbakır .....Asliye Hukuk Mahkemesi söz konusu çeklerle ilgili olarak "ödemeden men (ödeme yasağı) yönünde ihtiyati tedbir konulmasına" karar verdiğini, Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin faaliyete geçmesi ile beraber Diyarbakır .....Asliye Hukuk Mahkemesi'nin söz konusu dosyayı Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesine gönderdiğini, dosyayı inceleyen Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .....tarihli ilk celsesinde .....esas ve .....sayılı kararı ile takibe konu çekin ve diğer çeklerinin zayi nedeniyle iptaline karar verdiğini, söz konusu mahkeme kararının kesinleştiğini, çek iptali kararına binaen .....Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin müvekkili şirkete başvurduğunu ve müvekkili şirket tarafından çek bedeli de dahil olmak üzere bir kısım diğer borçların .....ödendiğini, davacının söz konusu çeki üçüncü kişiye ciro ettiğini, çekin çalındığını, davacı tarafın da belirtmiş olduğu üzere takibe konu çeki yakıt alma karışılığında ciro ederek .....Nakliyat Petrol Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketine verdiklerini ikrar ettiklerini, müvekkili şirketin de iş bu şirkete takibe konu çek nedeniyle bir kere ödeme yaptığını, aynı borç için ikinci bir kez ödeme istenmesinin, mükerrer tahsil anlamına geldiğini ve bu durumun hem TBK m. 97 kapsamında hem de hakkın kötüye kullanılması yasağı (TMK m. 2) uyarınca açıkça hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafın, çeki ciro ederek .....devrettiğini, bu işlemle birlikte çeke ilişkin hamillik sıfatı sona erdiğini, çeki elinde bulunduran son hamilin ödeme yapması durumunda kendisinden önce gelen borçlulara karşı takip yapabileceğini belirtildiğini, davacının somut olayda çeki elinde bulundurmadığı ve son hamil sıfatına haiz olmadığını, davacının müvekkiline karşı kambiyo senetlerine mahsus yolla veya genel hükümlere göre takip başlatması hukuken mümkün olmayacağını, davacının iddiasının kendi kusurundan doğan zararın müvekkiline yüklenmeye çalışılmasından ibaret olduğunu, davacı tarafın, çekin ciro edilmesini, çekin çalınması ardından üçüncü kişilere devir ile kendilerine icra takibi yapılması ve süresinde itiraz etmemiş olmasını müvekkilinin sorumluluğuna yüklemeye çalıştığını izah edilen nedenlerle; haksız ve kötü niyetle açılan davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLLER

Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün .....Esas ve .....Esas sayılı dosyaları UYAP sistemi üzerinden eklenmiştir.

Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı'nın .....soruşturma sayılı dosyası UYAP üzerinden dosyamız arasına alınmıştır.

Diyarbakır .....Asliye Ceza Mahkemesinin .....esas sayılı dosyası UYAP üzerinden celp edilmiştir.

Diyarbakır .....Ağır Ceza Mahkemesinin .....esas sayılı dosyası UYAP üzerinden celp edilmiştir.

İstanbul .....Asliye Ticaret Mahkemesnin .....esas sayılı dosyası UYAP üzerinden celp edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, itirazın iptali davasıdır.

Davacı vekili dava dilekçesinde, davalının keşidecisi ve davacının lehtarı olduğu çekin, müvekkili tarafından, ticari alacağına mahsuben dava dışı .....verildiğini, çek .....yedinde iken, .....çalışanının çeki çaldığını, daha sonra çekin dava dışı .....A.Ş. tarafından Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyasında takibe konulduğunu, müvekkilinin de icra dosyasında borçlu konumunda olması ve taşıma işi yapan müvekkilinin araçlarına haciz ve yakalama şerhi konması nedeni ile icra dosyasının borcunu .....tarihinde 111.987,17 TL olarak ödediğini, söz konusu ödemenin rücusu için davalı aleyhinde Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı genel haciz yoluna özgü icra takibi başlattığını, davalının borca itiraz etmesi üzerine işbu itirazın iptali davasını açtığını ileri sürmüştür.

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın zamanaşımına uğradığını, çekin dava dışı .....Şti elinde iken çalınması üzerine .....Şti'nin çek iptali davası açtığını, Mahkemece çekin iptaline karar verilmesi üzerine, müvekkilinin .....Şti'ne çek bedelini ödediğini, çekin ödenmesinde müvekkilinin ağır kusuru veya ihmalinin olmadığını, böylelikle çek nedeni ile müvekkilinin ödeme borcunun sona erdiğini ileri sürmüştür.

Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyalarının UYAP sisteminden eklenerek incelenmesinde, takip alacaklısının .....İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi ve takip borçlusunun .....ve Ticaret A.Ş. olduğu, Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyası kapsamındaki çeke ilişkin reeskont faizi ile iadesi alacak sebebi gösterilerek genel haciz yoluna özgü icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin takip borçlusu davalıya .....tarihinde tebliğ edildiği, davalının .....tarihinde borca itiraz ettiği, takibin durduğu, itiraz evrakının davacıya tebliğine ilişkin dosyada belge olmadığı, işbu davanın süresi içinde açıldığı görülmüştür.

Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyalarının UYAP sisteminden eklenerek incelenmesinde, takip alacaklısının .....A.Ş. ve takip borçlularının .....Sanayi ve Ticaret A.Ş......, .....Malzemeleri Ltd Şti ve .....Nakliye İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi olduğu, .....tarihli .....seri numaralı 60.000,00 TL bedelli çek sebebi ile kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığı, .....Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi tarafından icra dosyasına .....tarihinde 111.987,17 TL ödeme yapılması üzerine dosyanın infaz olduğu görülmüştür.

.....bank A.Ş. .....Şubesi'nden verilme .....seri numaralı çekin incelenmesinde, keşidecinin .....ve Ticaret A.Ş., lehtarın .....İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi olduğu, çek tarihinin .....ve bedelinin 60.000,00 TL olduğu, şeklen usulüne uygun ciro silsilesine göre çekin sırası ile lehtardan dava dışı ...... Şti'ne, ondan da ......'ye geçtiği, 2021 yılında meydana gelen Covid 19 pandemisi kapsamında alınan tedbirler nedeni ile çekin .....tarihinde ibraz edildiği ve banka tarafından çekin karşılığının bulunduğu ancak Diyarbakır .....Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .....tarihli ödemeden men yasağı kararı kapsamında ödeme yapılmadığına dair şerh düşüldüğü, çekte ciro silsilesinde .....Şti'nin olmadığı görülmüştür.

İstanbul .....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .....Esas .....Karar sayılı dosyasının bir örneği UYAP sisteminden celp edilmiş ve incelenmesinde .....Şti tarafından .....A.Ş. aleyhinde, .....bank A.Ş. .....Şubesi'nden verilme .....seri numaralı, .....tarihli ve 60.000,00 TL bedelli çek dahil birden fazla çek için istirdat davası açıldığı, Mahkemece, davalı .....Faktoring A.Ş.'nin çeki iktisap ederken kötü niyetle hareket ettiğinin ispat edilemediği gerekçesi ile davanın reddine karar verildiği, kararın istinaf edildiği, hükmün henüz kesinleşmediği görülmüştür.

Somut olayda, davalının keşidecisi ve davacının lehtarı olduğu çek, dava dışı .....Faktoring Şti tarafından icra takibine konulmuş ve icra takibinin borcu davacı tarafça icra dosyasına ödenmiştir. Davalı çekteki imzasını inkar etmemektedir. Diğer taraftan, çek ile ilgili ödemeden men yasağı kararı verilmesi, çekin kambiyo senedi vasfını yitirmesine sebebiyet vermemektedir. Davacı, çekte lehtar konumunda olup, çek için yapmış olduğu ödemeyi, müracaat hakkı kapsamında keşideciden talep hakkına sahiptir. Her ne kadar davalı, söz konusu çek ve başkaca borçları için dava dışı .....Şti'ne .....tarihinde 200.000,00 TL ödediğini ileri sürmüş ise de davalı tarafça .....tarihli dilekçe ekinde sunulan ödeme belgesinde, davaya konu çekin bilgileri yer almadığı gibi, davaya konu çekin, .....Şti'ne yapılan .....tarihli ödeme tarihinden önce .....tarihinde .....Şti tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüştür. Çekin keşidecisi yani hesap sahibi olan davalı, muhatap bankadan çeki ibraz edenin kim olduğunu öğrenebilecek durumdadır. Yani davalının, çekin bankaya ibrazı sonrası çekin üçüncü kişi .....Şti elinde olduğunu bilebilecek durumda olduğunun kabulü gerekir. Dolayısı ile davalının, .....Şti'nde ödeme yapmaması, .....Şti'nin, .....Şti'ne karşı açmış olduğu istirdat davasının sonucunu beklemesi gerekirdi. Somut olayda davalı gerçekten .....Şti'ne davaya konu çek için ödeme yapmışsa bile bu ayrı bir davanın konusu olup, basiretli bir tacir gibi davranmakla yükümlü olan davalı tarafın ağır kusurlu davrandığı anlaşılmıştır. Kötü ödeme yapan iki kere öder kuralı gereği, davalının, davacının ödediği çek bedelini davacıya ödemesi gerekmektedir.

Her ne kadar davalı vekili zamanaşımı def'inde bulunmuş ise de davacının çek bedelini ve ferilerini .....tarihinde ödedikten sonra 3 yıllık zamanaşımı süresi içinde davalı aleyhinde Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı icra takibini başlattığı, davalının zamanaşımı def'inin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Davacı, Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyasına .....tarihinde ödediği 111.987,17 TL'yi, ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans veya reeskont faizi ile birlikte davalıdan rücu edebilecektir. Davacının davalı aleyhinde başlattığı Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyasında, 111.987,17 TL ana para ve ana paraya icra takip tarihine kadar işlemiş avans veya reeskont faizini işlemiş faiz adı altında işlemiş faiz talep hakkı vardır. Mahkememizce 111.987,17 TL'nin ödeme tarihi olan .....tarihinden icra takip tarihi olan .....tarihine kadar işlemiş avans faizi 38.913,24 TL ve reeskont faizi 38.066,43 TL olarak hesaplanmış ve denetiminin sağlanabilmesi için hesap tabloları çıktı alınarak fiziken dosya arasına takılmıştır. Yani davacı taraf, davalı aleyhinde 111.987,17 TL ana para ile işlemiş 38.913,24 TL avans faizi veya 38.066,43 TL reeskont faizi talep edebilecekken, icra takibinde 112.007,17 TL ana para ve 10.034,61 TL işlemiş faiz talep etmiş, davacının ana para yönünden fazladan 20,00 TL daha talep ettiği, 20,00 TL yönünden takibe geçmekte ve bu davayı açmakta haksız olduğu, 38.913,24 TL avans faizi veya 38.066,43 TL reeskont faizi talep edebilecekken, 10.034,61 TL işlemiş faiz talep ettiği, talep ettiği faizin Mahkememizce hesaplanan tutardan düşük olduğu anlaşılmış, izah edilen nedenle faiz yönünden taleple bağlı kalınarak, Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyasında davalı tarafından yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 111.987,17 TL asıl alacak ve 10.034,61 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 122.021,78 TL üzerinden devamına, davacının fazlaya ilişkin itirazın iptali talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Takip sonrası için davacının avans veya reeskont faiz talep hakkı mevcut olup, takip talebinin incelenmesinde davacının tercihini reeskont faizi yönünde kullandığı görülmüş, 111.987,17 TL asıl alacağa takip tarihinden tahsil tarihine kadar değişen oranlarda reeskont faizi yürütülmesine karar vermek gerekmiştir.

Davacı, davalının alacak miktarının % 20'si oranında icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiş olup, alacak likit olduğundan, itirazın iptaline karar verilen 122.021,78 TL'nin takdiren % 20'si oranında (24.404,35 TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar vermek gerekmiştir.

İşbu davada davacının 20,00 TL asıl alacak yönünden itirazın iptali talebinin reddine karar verilmiş olup, davalı taraf, davacının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiş ise de davacı tarafın 20,00 TL yönünden takibe geçmekte haksız olması, onun kötü niyetli olduğunu ispata yetmediğinden, davalının şartları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve mahkememizce aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere,

1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile Diyarbakır İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyasında davalı tarafından yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 111.987,17 TL asıl alacak ve 10.034,61 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 122.021,78 TL üzerinden devamına, davacının fazlaya ilişkin itirazın iptali talebinin reddine,

2-111.987,17 TL Asıl alacağa takip tarihinden tahsil tarihine kadar değişen oranlarda reeskont faizi yürütülmesine,

3-İtirazın iptaline karar verilen 122.021,78 TL'nin takdiren % 20'si oranında (24.404,35 TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

4-Davanın reddine karar verilen kısmı için davalının şartları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine,

5-Alınması gerekli 8.335,30 TL harçtan davacı tarafça peşin yatırılan 1.473,96 TL'nin mahsubu ile eksik 6.861,34 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

6-Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00 TL ara buluculuk ücretinin, davanın kabul ve red oranına göre 0,59 TL'sinin davacıdan ve3.599,41 TL'sinin davalıdan ayrı ayrı alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

7-Davacı tarafından yapılan başvurma harcı 615,40 TL, peşin harç 1.473,96 TL, tebligat, posta ve müzekkere gideri 60,00 TL olmak üzere toplam 2.149,36 TL yargılama giderinin, davanın kabul ve red oranına göre 2.149,00 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,

8-Davalı tarafça yapılan yargılama harç ve gideri olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,

9-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

10-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 20,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,

11-Gider avansından artan kısmın hüküm kesinleşince Yazı İşleri Müdürü tarafından ilgilisine iadesine,

Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, kabulüne karar verilen kısım için gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere, reddine karar verilen kısım için miktar itibari ile KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.

Katip Hakim