istanbul bölge adliye mahkemesi 14. hukuk dairesinin, taşınan malın release/pick-up numarası verilmemesi talepli tespit davasında, ilk derece mahkemesinin görevsizlik kararına ilişkin istinaf incelemesi.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin, taşınan malın release/pick-up numarası verilmemesi talepli tespit davasında, ilk derece mahkemesinin görevsizlik kararına ilişkin istinaf incelemesi.

Özet: İncelenen bu istinaf kararı, bir taşıma şirketinin limanda bekleyen mallar için "release/pick up" numarası vermemesi nedeniyle açılan tespit davasında, ilk derece mahkemesinin uyuşmazlığın deniz taşımacılığından kaynaklandığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verip davayı usulden reddetmesini takiben, davalının bu karara itiraz ederek davanın genel ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğini savunması üzerine, dosyada taraflar arasında doğrudan bir deniz yolu taşıma sözleşmesi bulunmadığı ve davalının deniz taşımacısı olmadığı tespitleriyle ilk derece mahkemesinin görevsizlik kararının yerindeliğini incelemektedir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2025

NUMARASI

: █████████ Esas █████████ Karar

DAVANIN KONUSU

: Tespit

Taraflar arasındaki tespit davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda, mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden dair verilen karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Moda Mold Makine firmasından 13 ton malzeme siparişi verdiğini, malzemelerin ... limanında konteynera yüklendiğini, tarafların anlaşması ile navlun ödemelerinin BM Blobal firmasına yapıldığını, taşıma işlemlerini üstlenen davalı... AŞ tarafından █████/2025 tarihinden bu yana gerekli ... numarasının verilmemesi sebebi ile malzemelerin konteyner içerisinde ... Limanında beklemekte olduğunu, ...AŞ'nin müvekkiline ait konteyner için gerekli ... numarasını derhal vermesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini, tedbir kararının teminatsız olarak uygulanmasını, yargılama sonunda gerçekleştirilen release / pick up numarasının verilmemesi işleminin hukuka aykırı olduğunun tespitine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı, cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatlı ticaret mahkemesi ile diğer ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olduğu, Denizcilik ihtisas mahkemelerinin görev alanının tayininde uyuşmazlığın deniz ticaretinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı esas alınır. Görev hususu resen ve davanın her aşamasında incelenmesi gereken hususlardan olduğu anlaşılmakla tüm dosya kapsamı incelendiğinde uyuşmazlığın deniz taşımacılığından kaynaklanması nedeniyle görevli mahkemenin Denizcilik İhtisas Mahkemesi olduğu "gerekçesiyle, HMK'nın 115/2. maddasi uyarınca aynı kanunun 114/1-(c) maddesinde belirtilen dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine, dosyanın yasal prosedür çerçevesinde görevli mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin faaliyet alanı ve dava konusu işin niteliği gereği, taşıma sürecinin karayolu ve denizyolu etaplarını içeren karma (multimodal) bir yapı arz edebileceğini, bu durumda uyuşmazlığın çözümünde ... Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerekebileceğinden, görevli mahkemenin Denizcilik İhtisas Mahkemesi olmadığını, genel Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, mahkemenin, taşımanın bütününü ve sözleşmenin hukuki niteliğini (lojistik hizmeti/navlun komisyonculuğu vb.) değerlendirmeden, sadece malın limanda beklemesi olgusundan hareketle verdiği görevsizlik kararının hukuka aykırı olduğunu, davacı yanın iddiasının bir "..." numarasının verilmemesine ilişkin olduğundan ticari bir hizmetin ifasına ilişkin olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, davacı tarafından davalıya ait emtianın Türkiye'den .........ya ... Konvansiyonu kapsamında taşınması için ... numarasının davacıya verilmemesi işleminin hukuka aykırı olduğunun tespiti, ihtiyati tedbir talebi ise ... numarasının davacıya verilmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, dosyanın görevli 17. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamındaki belgelerin incelenmesinden; davalının davacıya ait araç plaka parçası emtiasını Türkiye'den ...'ya taşınması hizmeti verdiği ve davalı tarafça emtianın alıcıya teslim edilmediği, ... AŞ tarafından davacı adına navlun faturasu düzenlendiği, davacı tarafından release/pickup belgesinin verilmemesi nedeniyle emtianın konteyner içerisinde limanda beklediğinin ileri sürüldüğü anlaşılmaktadır. Dosya içindeki ... belgesine göre alıcı davacı olup, gönderen... AŞ'dir. Davalı şirket ise bu belgeye göre taşıyıcıdır. Taraflar arasında deniz yoluyla taşımaya ilişkin bir sözleşme bulunmamaktadır. Davalı deniz taşımacısı da değildir. Emtianın yolculuğun bir kısmında gemiye bindirilerek başka bir yere varması, bir süre karayolundan gitmesi hâlinde de taşıma faaliyeti deniz taşıması niteliği kazanmaz. Zira ...nun 2. maddesinde yer alan "Mal yüklü taşıt, 14 üncü madde hükümlerinin uygulandığı hâller dışında yolun bir kısmında deniz, demiryolu, nehir, kanal veya havayoluyla yük boşaltılmadan taşındığı hallerinde de bu Sözleşme taşımanın tümü için uygulanır." hükmü gereğince ... kapsamında kara yolu taşımacılığı söz konusu olacaktır.İlk derece mahkemesince hâkimin aydınlatma yükümlülüğü kapsamında, ... hükümlerinin dikkate alınıp alınmayacağına ilişkin değerlendirme yapılabilmesi için duruşma açılmadan ve taraflardan izahat alınmaksızın sonuca gidilmesi doğru olmamıştır.Mahkemece yapılması gereken, HMK'nın 31. maddesi uyarınca aydınlatma yükümlülüğü kapsamında, duruşma günü belirleyerek taraflardan izahat alıp, ... hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağını değerlendirerek sonuca gitmektir.Öte yandan davacının ihtiyati tedbir talebinin de ilk derece mahkemesi tarafından değerlendirilmediği görülmüştür. Mahkemece ihtiyati tedbir talebinin değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekir.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KARAR

:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1-HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına,

2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

3-Davalı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince davalıya iadesine,

4-Kaldırılan ilk derece mahkemesi kararının icrasıyla ilgili olarak İİK'nın 36. maddesi uyarınca yatırılan teminatların, yatıran taraflara iadesine,

5-Davalı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, nihai kararla birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair;

HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 26.03.2026