Danıştaya taşınan, Kara Harp Okulu öğrencisinin 18 yaş altı sosyal medya paylaşımıyla ilişiğinin kesilmesi kararının, çocuk hakları ve adli sicil mevzuatına aykırılık nedeniyle iptali.
Özet: Bir askeri öğrencinin, henüz reşit olmadığı dönemde sosyal medyada yaptığı bir paylaşım nedeniyle "Atatürkün hatırasına alenen hakaret" suçlamasıyla hakkında yürütülen ve beraatle sonuçlanan bir kovuşturmanın ardından okuldan ilişiğinin kesilmesi işlemi, Bölge İdare Mahkemesince iptal edilmiştir; mahkeme, 18 yaşından küçükken işlenen suçlara dair bilgilerin idari makamlarca kullanılamayacağını, bu tür bir bilginin özel hayata saygı hakkına yönelik müdahale teşkil ettiğini ve kişinin reşit değilken işlediği bir suçtan ötürü sürekli bir kamu görevini üstlenmekten mahrum bırakılamayacağını belirterek, ilişiğin kesilmesi kararının sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna varmıştır.
T.C.
D A N I Ş T A YİKİNCİ DAİREEsas No
: █████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDEN (DAVALI)
: ... BakanlığıKARŞI TARAF (DAVACI)
: ...VEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava Konusu İstem
: Dava; Kara Harp Okulunda eğitim gören davacı tarafından, █████/2001 günlü, 24536 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Harp Okulları Yönetmeliği'nin "Disiplin Nedeniyle Okuldan Çıkarılma" başlıklı 61. maddesi uyarınca Harp Okulundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin Kara Harp Okulu Disiplin Kurulunun ...günlü, ...sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti
: ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararla; davacı hakkında 2018 yılında sosyal paylaşım sitesinde Atatürk'ün hatırasına hakaret edildiğinden bahisle Sivas Cumhuriyet Başsavcılığınca ... sayılı soruşturmanın başlatıldığı, █████/2019 tarihli iddianamenin düzenlenerek kovuşturma aşamasına geçildiği, davacının Harp Okulunda öğrenimine devam etmekte iken hakkında ceza kovuşturmasının bulunduğu; söz konusu paylaşımların davacı tarafından da kabul edildiği, ceza mahkemesince yapılan yargılamada, söz konusu paylaşımın düşünce özgürlüğü kapsamında olduğundan ve "Atatürk'ün Hatırasına Alanen Hakaret" suçu kapsamına girmediği gerekçesiyle davacının beraatine karar verildiği; ceza kovuşturmasının öğrenilmesi üzerine yürütülen soruşturma sonucunda dava konusu işlemin tesis edildiği, Harp Okulları Yönetmeliği'nin 61. maddesinde Harp Okullarına giriş koşullarını taşımadıkları öğrenimleri sırasında anlaşılanların disiplin nedeniyle okuldan çıkarılacaklarının düzenlendiği, davacı tarafından Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurucusu olan Mustafa Kemal Atatürk'le ilgili olarak sosyal paylaşım sitesi üzerinden yapılan paylaşımın, Türk Silahlı Kuvvetlerinin manevi şahsiyetine gölge düşürdüğü, askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak fiil ve hareketlerden olduğu; davacı, Harp Okulunda öğrenimine devam etmekte iken, hakkında yürütülmekte olan ceza kovuşturmasının bulunduğu; bu durumda, harp okullarına giriş koşullarını taşımadığı anlaşılan davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; 4721 ve 5237 sayılı Kanun kuralları birlikte değerlendirildiğinde, 18 yaşını doldurmamış her kişinin çocuk sayıldığı, kişinin 18 yaşından önce ergin (reşit) olsa dahi çocuk sayılmaya devam edileceği, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesinin, 4. fıkrasına göre de, fiili işlediği sırada 18 yaşından küçük olan kişiler hakkında 53/1-a-b-c-d-e maddesindeki haklardan yoksun bırakılmasına karar verilmeyeceği; 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun "Arşiv bilgilerinin istenmesi" başlıklı 10/3 maddesinde “Onsekiz yaşından küçüklerle ilgili adlî sicil ve arşiv kayıtları; ancak soruşturma ve kovuşturma kapsamında değerlendirilmek üzere Cumhuriyet başsavcılıkları, hâkim veya mahkemelerce istenebilir.'' kuralına yer verildiği; kişilerin 18 yaşından küçükken işlediği herhangi bir suça ait kayıtların idari makamlara bildirilmesinin hukuken mümkün olmadığı, 18 yaşından küçükken işlediği suça ilişkin kaydın, 5352 sayılı Kanun'da yer alan hükme açıkça aykırı şekilde idari makamlara verilmiş olduğu dikkate alındığında özel hayata saygı hakkına yönelik müdahalenin bu yönüyle de kanuni dayanaktan yoksun olduğu; davacının, █████/2019 tarihinde hakkında açılan... Mahkemesinin E:... dava dosyasında, suça sürüklenen çocuk sıfatıyla ifade vermek için izin talebinde bulunduğu, bu izin talebi üzerine Kara Harp Okulu Komutanlığı tarafından Sivas Cumhuriyet Başsavcılığından dosyanın akıbeti hakkında bilgi istenildiği; cevaben gelen yazıda, davacı hakkında "Atatürk'ün Hatırasına Alenen Hakaret" suçundan devam eden soruşturma olduğunun bildirildiği, akabinde disiplin kurulu kararı ile dava konusu işlemin tesis edildiği; dava konusu işlemin, davalı idarece kullanılmaması gereken bir bilgiye, yani davacının 18 yaşından küçükken işlediği suç nedeniyle hakkındaki soruşturmaya/kovuşturmaya dayandığı ve 18 yaşından küçükken işlenen bir suçtan dolayı davacının sürekli bir kamu görevini üstlenmekten yoksun bırakılamayacağı; bu itibarla, davacının Kara Harp Okulundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin tesis edilen işlemde sebep unsuru yönüyle hukuka aykırılık bulunduğu gerekçesiyle istinaf isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
: Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin hukuka ve yasal mevzuata uygun olarak tesis ediliği; Harçlar Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yargı harçlarından muaf olunduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN CEVABI
: Cevap verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ
: ...DÜŞÜNCESİ
: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesinin esasında kayıtlı iken, Danıştay Başkanlık Kurulunun, Danıştay dava daireleri arasındaki iş bölümünün belirlenmesine ilişkin █████/2023 günlü, K:███████ sayılı kararının "Ortak Hükümler" başlıklı kısmı uyarınca gönderme kararı verilmeksizin Dairemize devredilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:...sayılı temyize konu kararın ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7035 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2024 tarihinde gerekçede oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.(X) KARŞI OY
:█████/1994 günlü, 4045 sayılı Kanun ile; bazı kamu personeli için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırılması yapılmasının öngörüldüğü, kamu personeli olmayan öğrenci statüsündekilere ilişkin düzenlemeye yer verilmediği; anılan Kanun'un birden çok maddesinin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yönteminin kanunilik koşulunu sağlamadığından Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle, Anayasa Mahkemesince iptaline karar verildiği;24/3/2016 günlü, 6698 sayılı Kişisel Verileri Koruma Kanunu ile kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak amacıyla kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasların düzenlendiği; bu Kanun'un 6. maddesinde; kişilerin ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verilerinin özel nitelikli kişisel veri olduğu, özel nitelikli kişisel verilerin; ilgilinin açık rızası olmaksızın işlenmeyeceği, sağlık ve cinsel hayat dışındaki kişisel verilerin, kanunlarda öngörülen hâllerde ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın işlenebileceği kuralının getirildiği görülmektedir.Diğer yandan; █████/2021 tarihinde yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nu "hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinde, "Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır... özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır." hükmü amir kılınmış, anılan Kanun'un 13. maddesinde, kamu personeli olmayan öğrenci statüsündeki kişiler yönünden, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının birlikte yapılmasını sağlayan kurallar getirilmiştir.Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu elde edilen bilgilerin ne sonuç doğuracağını değil; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının kapsamını, kişisel verilerin elde edilmesi, saklaması ve diğer hususları düzenlemektedir. Kişisel verilerin; ilgili yönünden nitelik kaybı, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olması ve ya diğer sonuçları doğurabilmesi, öncelikle bu verilerin usulüne uygun olarak elde edilmesine bağlıdır.Somut olayda; davacı hakkındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararın, 4045 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu dönemde, yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu sonucu elde edildiği ve Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin 8/g-1 maddesinde aranan şartı taşımadığı gerekçesiyle Polis Meslek Eğitim Merkezleri Eğitim - Öğretim Yönetmeliği'nin 14. maddesi uyarınca POMEM ile ilişiğinin kesildiği anlaşılmaktadır.Bu durumda; hukuka uygun olarak elde edilmeyen verilerin kullanılması suretiyle tesis edilen öğrencilik ile ilişik kesmeye ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmalarına ilişkin olarak kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına, işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeleri içeren askeri öğrencilere ilişkin düzenleme getiren 7315 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra; öğrenci statüsüne alınacak kişilere yönelik arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılması ve elde edilen verilerin niteliğine göre işlem tesis edilmesi görev ve yetkisinin, idareye ait bulunduğu ise izahtan varestedir.Bu doğrultuda temyize konu kararın yukarıda belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.