erzurum bölge adliye mahkemesinin trafik kazasında ağır kusurlu sürücünün neden olduğu zararlar nedeniyle sigorta şirketinin araç işletenine yönelik rücu talebine ilişkin itirazın iptali davasındaki istinaf kararı.

Erzurum Bölge Adliye Mahkemesinin trafik kazasında ağır kusurlu sürücünün neden olduğu zararlar nedeniyle sigorta şirketinin araç işletenine yönelik rücu talebine ilişkin itirazın iptali davasındaki istinaf kararı.

Özet: Bu istinaf kararı, bir sigorta şirketinin, sürücüsü kırmızı ışık ihlali ve aşırı hız nedeniyle %100 kusurlu bulunan bir kazada üçüncü tarafa ödediği hasar bedeli olan 30.400 TLnin rücuen tahsili amacıyla araç sahibine karşı başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali davasında ilk derece mahkemesinin verdiği kısmi kabul kararını incelemektedir; dava konusu alacağın zaman aşımına uğramadığı ve sürücünün ağır kusurlu olduğu tespitiyle ilk mahkeme, sigorta şirketinin talebini haklı bulmuştur.

T.C.

ERZURUM

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

3. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: ████████

KARAR NO

: █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2022 (Dava), █████/2023 (Karar)

NUMARASI

: ████████ Esas, ████████ Karar

DAVA

: İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ

: █████/2025

KARAR YAZIM TARİHİ

: █████/2025

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirkette ... poliçe numarasıyla ZMM Sigorta Poliçesi ile sigortalanmış olan ... plakalı aracın 08.07.2020 tarihinde saat 13.35 sıralarında kazaya karıştığını, iş bu kaza neticesinde maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, bu kazanın oluşumunda kaza tespit tutanağına göre aracın hızını aracın tonajını dikkate almayarak %50 oranından daha fazla bir hız ile kullanan, ayrıca kasıtlı olarak kırmızı ışıkta durmayarak ışık ihlali yapan sürücü ...'ın %100 oranında kusurlu olduğunu, bu neden ile ktk ekseninde araç sahibi davalınında aynı oranda kusurlu ve sorumlu olduğunu, ilgili kaza neticesinde ... plakalı araç sigortacısının araçta oluşan hasarın tazmini için müvekkili kuruma başvuru yaptığını, alınan raporlar, yapılan ekspertiz çalışmaları neticesinde ilgili aracın hasarının faturalar dikkate alınarak 78.000.00 TL olduğunun tespit edildiğinin, akabinde sovtaj bedeli olarak 47.600.00 TL düşülüp kalan 30.400.00 TL'nin 24.08.2020 tarihinde karşı tarafın hesabına aktarıldığını, kusur oranı ve teminat dikkate alınarak müvekkili şirketçe kazada zarara uğrayanlara yapılan ilgili ödemelerin defaten davalıdan talep edildiğini, ancak davalının ödenen tazminatı hiçbir şekilde tazmin etmediğini, bu kapsamda davalı aleyhine Erzurum .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalının borca, faize, ferilerine ilişkin itirazda bulunduğunu, buna istinaden takip durduğunu belirterek davalı borçlunun Erzurum ... İcra Dairesi’nin 2022/... sayılı dosyasıyla başlatılan icra takibine yaptığı itirazların iptaline, takibin devamına, borçlunun takip konusu borcu takip dosyasında belirtilen faiziyle ödemeye ve takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, açılan davaya, dava türüne, arabulucuya başvurmadan dava açılmasına ve miktarına karşı zamanaşımı itirazında bulunduklarını, müvekkilinin zmms poliçesi ile sorumlu olan ve rizikoyu üstlenmiş olan sigorta şirketine ihbar edilmesini talep ettiklerini, kaza tutanağında yazılı olan aleyhe hususlara itiraz ettiklerini, kusur ve oranı ayrı ayrı reddettiklerini, hasar tespit bedelini kabul etmediklerini, hasar miktarına itiraz ettiklerini, davaya konu aracın ticari araç olduğunu, bu tür araçlarda yüksek km ve hasar kaydı bulunduğunu, kazaya karışan plakalara ilişkin olarak daha önce karıştığı kazaların tespiti gerektiğini, karıştığı kazalar tespit edildikten sonra değişen parçalar var ise bu parçaların orijinal olup olmadığının araştırılması gerektiğini, davanın usulden reddine karar verilmesini, davanın sigorta şirketine ihbarını, davacının haksız davasının usulden reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendilerine verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince, " ...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı sigorta şirketi tarafından meydana gelen kazada davacıya ait araç sürücüsünün %100 kusurlu olması nedeniyle üçüncü kişiye yapılan ödemenin rücu hakkı dayanak yapılarak tahsili maksadıyla davalıya karşı ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalının itirazı üzerine eldeki itirazın iptali davasının açıldığı, davalı tarafça her ne kadar zamanaşımı definde bulunulmuş ise de ödeme tarihinden itibaren 2 yıllık sürenin henüz dolmadığı ve alacağın zamanaşımına uğramadığı, sigorta şirketinin rücu hakkının doğması için araç işleteninin ya da fiillerininde sorumlu olduğu kişilerin ağır kusurunun ya da kasti bir hareketinin bulunmasının gerektiği, davacıya ait araç sürücüsünün kırmızı ışık ihlalini yaparak %100 kusurlu şekilde kazaya sebebiyet verdiği ve ağır kusurlu olduğu, gerek ATK kusur raporu gerekse de makine mühendisi bilirkişiden alınan raporun ayrıntılı ve de gerekçeli olması nedeniyle hükme esas alındığı, bilirkişi tarafından üçüncü kişiye ödenmesi gereken tutarın 32.000,00 TL olarak tespit edilmesi karşısında ödeme emri ile talep edilen 30.400,00 TL'lik tutarın yerinde olduğu, davacı şirket yapılan ödemenin tarihinin █████/2020 olduğu ve takip tarihi olan █████/2022 tarihine kadar işleyen faizin 3.957,00 TL olduğu ve bu haliyle yasal faiz talebinin de yerinde olduğu ancak icra takibine konu alacağın likit olmaması ve de yargılamayı gerektirmesi nedeniyle icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçesiyle " DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE;

1-Erzurum ....İcra Müdürlüğünün 2022/... esas sayılı dosyasına vaki İTİRAZIN İPTALİ ile takibin aynen DEVAMINA,

2-İcra takibine ve itiraza konu alacağın likit olmaması nedeniyle icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE, " şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davaya konu aracın ticari araç olduğunu ve bu tür araçlarda zaten yüksek km ve birçok hasar kaydı bulunduğunu, kazaya karışan plakalara ilişkin olarak daha önce karıştığı kazaların tespitinin gerektiğini, karıştığı kazalar tespit edildikten sonra değişen parçalar var ise bu parçaların orjinal olup olmadığının araştırılması gerektiğini, mahkemece bu hususta hiçbir şekilde araştırma ve itirazlar değerlendirilmesi yapılmadığını, müvekkilinin meydana gelen kazada hiçbir kusurunun bulunmadığını, kırmızı ışık ihhaline ilişkin dosyada tek bir delil olmadığını ve bu hususunda trafik tutanağına yansıdığı halde açıkça itiraz ettiklerini, mahkemece bu hususun somutlaştırılmadığını, bilirkişi raporuna yapılan hiçbir itirazın değerlendirilmediğini, kararının gerekçeli olmadığını, zamanaşımı itirazı dışında hiçbir itirazın değerlendirilmediğini savunarak mahkemece verilen kararın kaldırılması talebi ile istinafa başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:

Dava, zorunlu mali sorumluluk trafik sigorta poliçesi kapsamında ödenen maddi tazminat bedelinin sigortalıdan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine ilişkin itirazın iptali davasıdır.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Davacı vekili, davacı şirkete zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı, davalı adına kayıtlı aracın kaza yaptığını, kazada zarar gören üçüncü kişilere davacı sigorta şirleti tarafından ödeme yapıldığını, davacı adına kayıtlı araç sürücüsünün kırmızı ışık ihlali yapması nedeniyle ağır kusurlu olduğunu, ZMSS Genel Şartlarının B-4.a maddesi gereğince davacı lehine rücu koşulunun oluştuğunu, ödemenin rücuen tahsili için başlatılan icra takibine davalının itiraz ettiğini belirterek itirazının iptaline, takibin devamına ve %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

2918 sayılı KTK'nun 95. maddesi gereğince sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir.

Poliçe düzenleme tarihinde yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 14 Mayıs 2015 gün 29355 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak 01 Haziran 2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesinde; “Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması Ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı düzenlenmiş “Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.

Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.

Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:

a-) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,

b-) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,

c-) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,

ç-) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,

d-) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1 maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,

e-) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,

f-) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde, Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Davacı sigorta şirketi vekili, dava dilekçesinde rücu sebebini, ZMSS Genel Şartlarının B.4 maddesinin (a) bendinde yer alan “Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,” bendine dayandırmış, sigortalı araç sürücüsünün ışık kontrollü kavşakta kırmızı ışıkta geçtiğini, kazanın meydana gelmesinde tamamen ve ağır kusurlu olduğunu belirterek karşı araç hasarı için ödenen bedeli rücuen talep ettiklerini beyan etmiştir.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesinin (a) bendinde, sigorta şirketinin sigortalısına rücu edebilmesi için kasıt veya ağır kusurdan söz edilmiş olup Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarına göre; Genel Şartların bu maddesinde belirtilen ağır kusur kavramının kasta yakın bir kusurun varlığını ifade ettiği kabul edilmekte, aynı durum ve koşullar altında her mantıklı insanın göstereceği en basit dikkat ve özenin gösterilmemesi şeklinde tanımlanmaktadır. Başka bir anlatımla ağır kusurda; hâl ve şartların yüklediği özen gösterme ve tedbir alma ödevlerine veya bir hareket tarzı emreden kurallara tam bir aldırmazlık söz konusudur. Ağır kusur, bağışlanması kesinlikle olanaksız olan irade eksikliği esasına dayanır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamalarına göre de ağır kusur kavramı bir özel hukuk kavramı olarak; kasıt olmamakla beraber kasta yakın bir kusurun varlığını ifade etmektedir.

Dava konusu olayda, davalı şirkete ait araç sürücüsünün kırmızı ışık ihlali yaptığı ve kazanın oluşumunda tam kusurlu olduğu, dosyadaki bilgiler, kaza tespit tutanağı ve alınan bilirkişi raporu ile anlaşılmış olsa da, yukarıda anılan ilkeler doğrultusunda, kazanın oluş şekli de gözetildiğinde sürücünün kırmızı ışık ihlali KTK'nın 84. Maddesi gereğince asli kusur olup kasıt veya ağır kusur olarak nitelendirilemeyeceğinden davacı yönünden rücu koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, davalı vekilinin istinaf itirazlarının kabulüne karar verilmiş, ne varki bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden dairemizce ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak 6100 Sayılı HMK 'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca esasa ilişkin yeniden aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

I-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; mahkemece verilen hükmün HMK'nın 353/(1)-b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,

II-KALDIRILIP DÜZELTİLEN HÜKMÜN YERİNE GEÇMEK ÜZERE;

"1-Davanın REDDİNE,

2-Alınması gerekli 615,40-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 414,95-TL'nin mahsubu ile bakiye 200,45-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı tarafından yapılan 100,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

6-Davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın hüküm kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine," şeklinde YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,

III-Peşin alınan istinaf karar harcının davalıya iadesine,

IV-İstinaf aşamasında yapılan 1.169,40-TL başvuru harcı ve dosya gidiş dönüş masrafı 316,00-TL istinaf yargılama gideri toplamı 1.485,40-TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

V-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

VI-İİK 36. maddesi gereğince istinaf aşamasında başvuruda bulunan tarafından tehiri icra talebi uyarınca varsa yatırılan teminatın iadesine,

VII-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, teminat, harç ve gider avansı iadesi/ikmaline ilişkin işlemlerin yerel mahkemesince yerine getirilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK' nın 362/(1)-a maddesi gereğince kesin olmak üzere █████/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.