İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, 500.000 TL bedelli kayıp ticari çekin kötü niyetle ibraz edildiği iddiasına dayanan istirdat davasında, davanın temel şartı olan arabuluculuk eksikliği incelenmektedir.
Özet: Bu hukuki metin, müvekkilinin kaybolduğunu iddia ettiği 500.000 TL bedelli bir çekin kötü niyetle ibraz edildiğini ileri sürerek çekin iadesini ve hamil statüsünün tespitini talep eden davacının ticari istirdat davasını ve davalı tarafın, aralarında hukuki ilişki olmadığını savunarak, özellikle de davanın zorunlu arabuluculuk şartı yerine getirilmediği için usulden reddedilmesi gerektiğini belirttiği savunmasını ele almaktadır; mahkeme ise tarafların iddia ve savunmalarını değerlendirerek, öncelikle ticari alacak ve tazminat taleplerinde dava şartı olan arabuluculuğa başvurulması zorunluluğunu incelemeye başlamıştır.
T.C.
İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)DAVA TARİHİ
: █████/2025KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin yapmış olduğu ticari işlerde (ilişkilerde) kullanmak üzere davaya konu... █████/2024 vade tarihli, ... Seri Numaralı, 500.000,00- TL bedelli çek ile birlikte dava dışı ve kaybolan 4 adet daha çekleri uhdesine aldığını, müvekkilinin davaya konu çeki, bir iş karşılığında kullanmak isterken muhafaza edildiği yerde bulunmadığını fark etmiş olup, söz konusu çeklerin iş yerinde yapılan tadilatlar esnasında kaybolmuş olabileceğini fark ettiğini, tüm aramalar neticesinde çekleri bulamadığını, buna ilişkin olarak İzmir...ATM'nin ... E sayılı dosyası ile çekin iptaline karar verilmesini talep ettiklerini, akabinde çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiği bilgisinin banka tarafından bildirildiğini, İzmir ...ATM tarafından istirdat davası açmaları için kendilerine süre verildiğini, bu nedenle işbu davayı açtıklarını, müvekkilinin çekin ibraz edildiğini öğrendikten sonra çek arkasında müvekkilden sonra cirosu bulunan dava dışı... ve davalı ile iletişim kurmaya çalıştığını, ancak karşı taraflarca görüşmenin reddedildiğini, davalının ve cirantanın tamamen kötü niyetli olarak hareket ettiğini, bu nedenlerle davalı tarafından çek ile ilgili olarak icra takibinde bulunulması ve bu kişi tarafından çek bedellerinin tahsili durumunda müvekkilin telafisi mümkün olmayan zararı söz konusu olacağından, bu zarara sebebiyet vermemek açısından davanın devamı süresince, ödeme yasağı kararının devamına ve her türlü 7 örnek 10 örnek icra takiplerinin de ihtiyati tedbir yoluya durdurulmasına ve davalının haklı hamil olmaması nedeniyle anılı çekin müvekkiline iadesine, müvekkilinin işbu çeklerle ilgili haklı hamil olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle dava şartı olan arabuluculuğa tabi olan işbu dava konusu için arabuluculuğa başvurulmadan dava açıldığını, bu nedenle davanın usulden reddine karar verilmesini, esas yönünden ise; haksız, hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın reddi gerektiğini, müvekkili ile davacı arasında hiçbir hukuki ilişkinin bulunmadığını, müvekkilinin ticaret yapan basiretli bir iş insanı olduğunu, müvekkili ile ... arasında gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinin yapıldığını, bu sözleşemeye istinaden ...nın müvekkiline kapora adı altında 500.000,00.-TL tutarında çek verdiğini, ...'nın araçlarını...'a sattıklarını,...n da söz konusu çeki ...a verdiğini, ...nın da ev almak için müvekkiline bu çeki verdiğini, çekin karşılıksız çıkması nedeniyle çekin önce ...nın da...a geri teslim edildiğini, iddia edilen olayların hayal ürünü olduğunu, söz konusu çekin müvekkilinin uhdesinde olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER
:İzmir ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... E sayılı dosyası, İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı dosyası, İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı dosyası dosyamız arasındadır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre yapılan inceleme neticesinde; davacının yapmış olduğu ticari iş ve işlemlerde kullanmak üzere davaya konu...a ait █████/2024 vade tarihli,...seri numaralı, 500.000,00.-TL bedelli çekin uhdesindeyken kaybolması nedeniyle açılan İzmir ...ATM'nin... E sayılı çek iptali dosyasında çekin bankaya üçüncü kişi tarafından ibraz edilmiş olması nedeniyle çeki elinde bulunduranlara yönelik olarak açılan çek istirdadı talebine ilişkin olduğu tespit edildi.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde öncelikle talebin dava şartları yönünden incelenmesi gerekmiştir.7155 sayılı yasanın █████/2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.maddesiyle eklenen 6102 sayılı TTK'nın 5/A maddesinde "(1)Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır" hükmüne yer verilmiştir.7155 sayılı yasanın █████/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesinde "(1) İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır.(2)Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir..." düzenlemesi getirilmiştir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A. maddesinde yer alan; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." hükmündeki "paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında" ibarelerinin, █████/2023 tarihli 7445 sayılı İcra ve İflas Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 31. maddesinde yer alan; ''6102 sayılı Kanunun 5/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan “paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında” ibaresi “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” şeklinde değiştirilmiştir.'' hükmü çerçevesinde "para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında," şeklinde değiştirildiği, yine aynı Kanunun Geçici 1. maddesinde; ''Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, 6102 sayılı Kanunun 5/A maddesinin birinci fıkrası ile 7036 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen menfi tespit ve istirdat davaları hakkındaki hüküm, 1/9/2023 tarihinde ve sonrasında açılacak davalar hakkında uygulanır.'' hükmüne yer verilerek, zorunlu arabuluculuk müessesesinin İstirdat davaları için █████/2023 tarihinden itibaren yürürlüğe gireceğinin kararlaştırıldığı, Yargıtay...Hukuk Dairesi'nin █████/2024 tarih ...Karar sayılı ilamı ile;....davalının çeki nasıl iktisap ettiğinin bilinmediğini, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 792 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca dava konusu çekin istirdadı ile müvekkiline iadesine karar verilmesi talepli davada, arabuluculuk başvrusunun dava şartı olarak olarak kabul edilmesi gerektiğine ilişkin ilamı nazara alındığında;Mahkememiz davasının dava konusu nun çekin istirdadı ile davacının borçlu olmadığının tespiti ile çekin davacıya iadesine karar verilmesi olduğu davanın 6102 sayılı TTK m. 792 hükmü uyarınca çek istirdadı talebine ilişkin olduğu ve menfi tespit talebini de içerdiği, 6102 sayılı TTK m. 4(1)-a kapsamında mutlak ticarî dava olduğu ve konusunun da bir miktar para olduğu, kanunda istisna belirtilmeden istirdat davalarının dava şartı arabuluculuk kapsamında kabul edildiği, bir miktar paranın tahsilini amaçlayan istirdat davaları gibi, somut olayda parasal değeri olan bir şeyin aynen iadesi talebini içeren istirdat davalarının da █████/2023 tarihinden itibaren dava şartı (zorunlu) arabuluculuk kapsamında olduğu, dava konusu çekin de üzerinde yazılı meblağ kadar parasal değer içerdiği ve çek istirdadı davasının aynı zamanda konusunun bir miktar para olduğu, bu hali ile menfi tespit talebinin de arabuluculuk sürecine dahil olması gerektiğinin kanuni bir düzenlemeden ileri geldiği dolayısı ile dava dosyası incelendiğinde arabuluculuk son anlaşamama tutanağı aslının mahkememize sunulmadığı gibi, dava dilekçesinde arabuluculuğa başvurulduğu hususunda herhangi bir beyan ve iddianın da bulunmadığı, davacı yan tarafından da başvurunun yapılmadığının duruşma aşamasında belirtildiği, belirtilen gerekçeler dahilinde dava açılırken zorunlu dava şartının yerine getirilmediği, dava şartlarının bulunup bulunmadığının yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetileceği, dava şartı noksanlığını belirleyen hakimin davayı usulden reddetmekle yükümlü olduğu, arabuluculuk dava şartının sonradan tamamlanabilecek dava şartlarından olmadığı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A. maddesi ile 6235 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 3/1. ve 18/A. maddeleri gereğince dava tarihi itibariyle zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulmasının dava şartı olmasına rağmen davacı tarafından zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi talep açısından zorunlu arabuluculuk dava şartına başvurulmadığı anlaşılmakla, açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve bu doğrultuda hüküm kurma yoluna gidilmiştir.HÜKÜM
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- 7155 sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun'un 20. maddesi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na eklenen 5/A. maddesi ve 7155 sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun'un 23. maddesi ile 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabulucuk Kanunu'na eklenen 18/A-2. maddesi uyarınca arabuluculuğa başvurulmadan dava açılması nedeniyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A. ve 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-2. maddeleri atfıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/2. ve 115/2. maddeleri uyarınca açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 615,40 TL harç peşin olarak alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,3- Davalı taraf kendini bir vekille temsil ettirdiğinden avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesap edilen ve takdir olunan maktu 30.000,00.- TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,5- Karar kesinleştiğinde ve talep halinde bakiye kalan gider avansının davacı tarafa iadesine,Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. █████/2025Katip ...E imzaHakim ...eimza