Ticari ilişkiden kaynaklanan menfi tespit davasında, otobüsün harici satışı, yapılan ödemeler, icra takibine konulan senetler ve maddi zarar iddiaları üzerine mahkemenin gerekçeli kararı.
Özet: Davacı, davalılardan harici anlaşma ile satın aldığını öne sürdüğü otobüsün ruhsat devrinin yapılamaması, arıza ve bakım masrafları sonrası davalı tarafından üçüncü kişiye satılması sonucu 47.765 TLlik zararının ve toplam 112.000 TL tutarındaki senetlerin haksız yere kullanılması nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitini, senetlerin iadesini ve 20.000 TL maddi tazminatın tahsilini talep ederken; davalılar, harici satış anlaşmasını, ödemeleri ve senetlerin varlığını kesin bir dille inkar ederek yetkisizlik veya davanın esastan reddini istemekte, önceki savcılık ifadelerini ve arabuluculuk protokolünü delil gösterirken, bilirkişi raporu davalı şirketin söz konusu otobüsü 2018 yılında KDV dahil 72.440 TLye başka bir kişiye sattığını belgelemektedir.
T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINAYARGILAMA YETKİSİNİ KULLANANT.C....2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ███████HAKİM
: Dr. ... ...KATİP
: ... ...DAVA
: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2021KARAR TARİHİ
: █████/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH
: █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle
: müvekkilinin davalılardan...Turizm Seyahat Ticaret Ltd. Şti. adına kayıtlı otobüsü harici anlaşma ile satın aldığını, bu kapsamda bir kısım elden ödeme yaptığını, taşıtı teslim aldıktan sonra Adana'da trafikten kaynaklı sorunlar yaşadığını, sonrasında aracın motor arızası yapması üzerine tamir ettirerek önemli miktarda masraf yaptığını, davalı şirketin aracı satışı için vekaletname vermesine rağmen ruhsat alınamadığını ve muayenesinin tamamlanamadığını, davalı ...'nin aracı müvekkilden fiilen alarak galeriye götürdüğünü ve sonrasında üçüncü şahıslara sattığını, müvekkilin bu geçersiz satış nedeniyle ödediği peşinat, kaporalar, tamir masrafları, cezalar ve diğer harcamalar dahil olmak üzere toplam 47.765 TL zararının bulunduğunu, ayrıca müvekkilin davalılara toplam 112.000 TL tutarında çeşitli senetler verdiğini, bunlardan bazılarının davalı ... tarafından kendi adına tanzim edilerek icra takibine konulduğunu, müvekkilin arabuluculuk ve noter ihtarnamesi yoluyla uyuşmazlığı çözme girişimlerinin sonuçsuz kaldığını belirterek, müvekkilin davalılara borçlu olmadığının tespiti ile verilen tüm senetlerin iadesini veya iptalini, uğradığı maddi zarar karşılığı 20.000 TL'nin (belirsiz alacak davası olarak açıldığı ve fazlaya ilişkin haklarının saklı olduğunu belirterek) ticari avans faiziyle birlikte davalılardan tahsilini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı ... ve ... ... Ltd. Şti. Vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ...'nin yerleşim yeri... olduğundan davanın yetkisiz Mahkemede açıldığını, davacı tarafın, müvekkili şirket ile 34HS4196 plakalı aracın satımına ilişkin haricen anlaşmaya vardıkları hususunun gerçeği yansıtmadığını, ayrıca davacı tarafın bu iddiasını ispatlayacak herhangi bir somut delil de bulunmadığını, davacı tarafın, söz konusu aracı almaya...'a gittiğini ve...'da müvekkiline elden 8000 TL para verdiğini ardından da aracı alarak ...'ya götürdüğünü beyan ettiğini, bu iddianın da tamamen gerçek dışı olduğunu, böyle bir para alışverişinin kesinlikle olmadığını, davacı tarafın, söz konusu aracın satımı için anlaştıktan sonra, müvekkiline birtakım meblağlarda ödeme yaptığını ve araca masraf yaparak, ceza ödediğini beyan ettiğini, davaya konu araç için yapıldığı iddia edilen masrafların müvekkilinden iadesi isteminin yersiz ve hukuk mantığı dışı olduğunu, davacı tarafın, müvekkilinden iadesini istediği ve dava dilekçesinde saydığı tüm kalemlerin gerçek dışı olduğunu, herhangi bir banka dekontuna, ödeme belgesine, faturaya dayanmadığını, bu sebepten dolayı davanın esastan reddi gerektiğini, davacı tarafın, müvekkilinin alacaklısı olduğu birtakım bonolardan bahsettiğini, davacının, bonoların müvekkilinde olduğunu iddia ederek iadesini talep ettiğini, müvekkilinin elinde herhangi bir bono veya kıymetli evrak da bulunmadığını, ekte sunulan savcılık ifadesine ve sulh protokolüne göre, davacı tarafın, müvekkilinden herhangi bir alacağı olmadığını beyan ettiğini, bu ifade tutanağının kesin delil niteliği taşıdığını ve bu sebepten dolayı hükme esas alınması gerektiğini, açıklanan nedenlerle işbu davada yetkisizlik kararı verilmesini ve davanın yetkili yer... mahkemelerine gönderilmesini, verilecek olan yetkisizlik kararı neticesinde davacı aleyhine, müvekkilleri lehine vekalet ücretine hükmedilmesini; mahkeme aksi kanaatteyse; açılmış olan hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın usulden ve esastan reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.█████/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; ... Turizm Seyahat Ticaret Ltd Şti'ye ait 2018 yılı yevmiye defterinin incelenmesi sonucunda; ilgili defterin 1 numaralı sayfasının 01.01.2018 tarih ve 1 nolu yevmiye maddesinde “ 01.01.2018 açılış fişi” açıklaması ile 34 HS 4196 plakalı aracın 254.06 alt hesap kodu ve 25.583,98 TL bedel ile 2018 yılına devredildiği, 01.01.2018 tarihi itibariyle ile şirket aktifinde halen kayıtlı olduğunun tespit edildiği, ... Turizm Seyahat Ticaret Ltd Şti'ye ait 2018 yılı yevmiye defterinin incelenmesi sonucunda; ilgili defterin 28 numaralı sayfasının 30.09.2018 tarih ve 93 nolu yevmiye maddesinde “ Fatura-25.09.2018-30093-0LCAY BAŞER” açıklaması ile 34 HS 4196 plakalı aracın KDV dahil 72.440,00 TL bedel ile satış işleminin yapıldığı ve bu satıştan firmanın 11.050,17 TL kar elde ettiği, atış işlemine konu yevmiye kaydı aşağıdaki gibi olup, ilgili kayıt ve bu kayda ilişkin 23.01.2023 tarihinde tarafına teslim edilen... 3.Noterliği 25.09.2018 tarih ve 15109 yevmiye numaralı Düzenlenme Şeklinde Mülkiyetin Saklı Tutulması Kaydıyla Satış Sözleşmesi'ndeki taraf ve tutar bilgileri ile 24.01.2023 tarihinde tarafıma teslim edilen...Turizm Seyahat Ticaret Ltd Şti başlıklı 25.09.2018 tarih ve A/30093 numaralı satış faturası örneğinin tutarlı olduğunun tespit edildiği, dava dilekçesinde davacı tarafından elden ödendiği belirtilen 3.000,00 TL ve 5.000,00 TL'ye ilişkin tarafına teslim edilen resmi defterlerde herhangi bir kayda rastlanılmadığı, dava dilekçesinde ve ... 58. Noterliği'nin █████/2018 gün 1354 yevmiye no' lu vekaletnamesinde belirtilen bonolara ilişkin tarafına herhangi bir belge sunulmadığı gibi, tarafına sunulan 2016 ve 2018 yılı yevmiye defterlerinde herhangi bir kayda rastlanılmadığı, dava dilekçesinde araca yapıldığı belirtilen 21.030 TL otobüsün tamir parça bedeli, 8.000 TL taşıtın işçilik, rektefe vs. Tamir bedeli, 2.750 TL taşıtı Adana Emniyet otoparkından kurtarmak için verilen ceza ve masraf, 1.500 TL taşıtın...'dan ...'ya getirilmesi, muayeneye götürülmesi için harcanan mazot bedeli, 500 TL mazot parası, Taşıtın muayene için Kırıkkale 'ye götürülmesi için 650 TL taşıt Kırıkkale 'ye giderken verilen ceza, 55 TL muayene başvuru harcı, 130 TL eksoz bandrol bedeli, 600 TL Kırıkkale 'ye 2. Kez muayene için gidiş - geliş ve mazot parası, 600 TL alınan iki adet akü bedeli ve 3.950 TL taşıtın muayene hazırlık için yaptırılan sigorta bedeline ilişkin 2016 ve 2018 yılı yevmiye defterlerinde herhangi bir kayda rastlanılmadığı, dosya kapsamında sunulan; █████/2018 - █████/2018 tarihli sipariş fişleri, masraf dökümü yapılan kağıt nüshası, R9336044 numaralı Araç Muayene Raporu, E6472318 numaralı Egzoz ve Emisyon Ölçüm Raporu, █████/2018 tarih ve A/668188 numaralı fatura, █████/2018 tarih ve A/667930 numaralı fatura ve 846145 numaralı Gelir Makbuzuna ilişkin 2016 ve 2018 yılı yevmiye defterlerinde herhangi bir kayda rastlanılmadığı bildirilmiştir.█████/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; bilirkişi raporunun 4.Maddesinde arz edildiği üzere, davacıya yönelik inceleme ve tespit yapılamadığı, dava konusu 34 HS 4196 Plakalı araca ilişkin taraflar arasında █████/2019 tarihinde Sulh Anlaşması yapıldığı, davacı tarafça, dava dilekçesinde araca yapıldığı belirtilen 21.030 TL otobüsün tamir parça bedeli, 8.000 TL taşıtın işçilik, rektefe vs. Tamir bedeli, 2.750 TL taşıtı Adana Emniyet otoparkından kurtarmak için verilen ceza ve masraf, 1.500 TL taşıtın...'dan ...'ya getirilmesi, muayeneye götürülmesi için harcanan mazot bedeli, 500 TL mazot parası, Taşıtın muayene için Kırıkkale 'ye götürülmesi için 650 TL taşıt Kırıkkale 'ye giderken verilen ceza, 55 TL muayene başvuru harcı, 130 TL eksoz bandrol bedeli, 600 TL Kırıkkale 'ye 2. Kez muayene için gidiş - geliş ve mazot parası, 600 TL alınan iki adet akü bedeli ve 3.950 TL taşıtın muayene hazırlık için yaptırılan sigorta bedeline ilişkin davacı defterlerinde tespit yapılamadığı, dosyaya sunulan; █████/2018 - █████/2018 tarihli sipariş fişleri, masraf dökümü yapılan kağıt nüshası, R9336044 numaralı Araç Muayene Raporu, E6472318 numaralı Egzoz ve Emisyon Ölçüm Raporu, █████/2018 tarih ve A/668188 numaralı fatura, █████/2018 tarih ve A/667930 numaralı fatura ve 846145 numaralı Gelir Makbuzuna ilişkin davacı defterlerinde tespit yapılamadığı bildirilmiştir.█████/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; bilirkişi kök raporunda da arz edildiği üzere, davacı şirketin ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılmak üzere, Av. ... ile █████/2023 tarihinde iletişime geçilerek davacının Mali Müşavir bilgileri veya davacı ticari defter ve belgeleri talep edilmiş ise de, rapor düzenleme tarihine kadar tarafıma ne defter belge ibrazı nede Mali Müşavir bilgisi paylaşılmamış olup, davacıya yönelik inceleme ve tespit yapılamadığı, ek rapor kapsamında da, mevcut durumu değiştirecek somut bir veriye rastlanmamakla, ticari defter ve belgeler açısından bilirkişi kök raporunda ki görüşlerini yinelediklerini, █████/2019 tarihli sulh anlaşmasına yönelik takdirin Sayın Mahkemede olduğu, davaya konu otobüsün, motor, yürüyen aksam ve muayene bakımına yönelik bakım ve onarım işlerinin, TÜV araç muayenesinin ve egzoz muayenesinin yapıldığı; sipariş fişi içerisinde yer alan yedek parça ve sarf malzemelerinin olay tarihindeki rayiç fiyatlarına göre uygun olduğu ancak yapılan işler ile ilgili olarak herhangi bir fatura veya davacı tarafından yapılmış bir dekontunun dosya içerisinde olmadığı (TÜV muayene gecikme ücreti ve egzoz pulu hariç) ve bu hususun Mali bilirkişiler tarafından da, defter incelemelerinde görülemediği, davacı tarafından talep edilen mazot giderlerine dair dava dosyasında herhangi bir belge görülemediği, davacının maddi zararını talep hakkı olup olmadığının takdirinin Sayın Mahkemenin takdirinde olacağı, Mahkeme tarafından davacının maddi zararını talep hakkı olduğu kararının verilmesi halinde otobüsün yedek parça bedeli olarak 14.000,00 TL, işçilik olarak 8.000,00 TL, cezalar ve harçlar için 2.750,00 + 55,00 + 130,00 + 650,00 TL=3.585,00 TL olmak üzere toplam 25.585,00 TL hesaplanabileceği, davaya konu aracın ulaşım işlerinde harcanan mazot giderlerinin (1.500,00+500,00+600,00=2.600,00 TL), akü bedelinin (600,00 TL) ve sigorta bedellerinin, (3.950,00) ödendiğine dair belgelerin takdiri Sayın Mahkemede olmak üzere dava dosyasına katılması halinde, söz konusu bedellerin olay tarihindeki rayiç fiyatlara uygun olduğu bildirilmiştir.Davacı vekili █████/2024 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde 20.000,00 TL olarak belirttikleri dava değerini, █████/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda yapılan hesaplamaya göre 32.735,00 TL olarak ıslah ettiklerini, 32.735,00 TL'nin taşıtın başkalarına satıldığı tarih olan █████/2018 itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılardan alınarak müvekkiline verilmesini talep ve beyan etmiştir.DEĞERLENDİME VE GEREKÇE
:Dava, ticari araç satım sözleşmesinin kurulamamasından dolayı davacının talep ettiği menfi zarar istemlerine ilişkindir. Davacı yan ticari araca yaptığı masrafların ve sair giderlerin, semenin ve senetlerin kendisine iadesini talep etmektedir.Öncelikle davalı ... ile davacı ... arasında ve eldeki davanın açılma tarihinden önce █████/2019 tarihinde akdedilen sözleşmenin hukuki niteliğini değerlendirmek gerekir. İşbu sözleşme metni şu şekildedir:“Mülkiyeti...Turizm ...Ltd Şti. ne ait 34 HS 4196 plakalı otobüs nedeniyle diğer taraf ...'in hiçbir hak ve alacak mülkiyet, masraf, tamir nedeniyle alacak v.s. iddiası yoktur. Taraf ... iş bu otobüs nedeniyle gerek taraf ....Ltd. Şti. gerekse ... tüm hak alacak ve mülkiyet iddialarından hiçbir şart ileri sürmeksizin şimdiden feragat etmiştir.Taraf ... Hatay Cumhuriyet Başsavcılığının ████████ soruşturma esas numarası ile yaptığı şikayetten tüm sonuçları ile birlikte feragat edecektir. Keza taraf ... iş bu protokol tarihine kadar yaptığı tüm şikayet, icra takip ve mahkeme dosyalarından da hiçbir hak ve alacak talebi olmaksızın feragat etmeyi kabul ve taahhüt etmiş olup, bu nedenle diğer taraflardan yargılama gider, takip masrafı ve vekalet ücreti talep etmemeyi kabul ve taahhüt etmiştir.Taraf ... gerek kendi adına ve gerekse de tensile yetkili olduğu .... Ltd. Şti. adına diğer taraf aleyhine... İcra Müdürlüğünün █████████ E. Sayılı takip dosyası ile başlattığı veya başlatacağı takip ve alacaklarından hiçbir hal ve alacak talebinde bulunmaksızın feragat etmeyi kabul ve taahhüt etmiştir. İş bu sulh anlaşması taraflarca okunup kabul edildikten sonra birlikte imza altına alınmıştır. █████/2019”Bir sözleşmenin Türk Hukukunda ne şekilde yorumlanacağı hususunda yararlanılan yöntemlerin başında yeni güven teorisi gelir.Bu teoriye göre sözleşme klozlarının yorumunda âkidin, makul ve dürüst bir taraf olarak o kloza vermesi gereken anlam ele alınır. Bunun için de o tarafın bildiği ve bilmesi gereken tüm şartlar da nazara alınır. Bu yorum metodunda âkitlerin menfaatleri korunmaya çalışılır. Yöntemin temelinde dürüstlük kuralı yatmaktadır ve somut olay adaleti sağlanmaya çalışılır. (von Tuhr, Andreas; Hans Peter; Allgemeiner Teil des Schweizerischen Obligationenrechts, Erster Band, Erste Lieferung, 3. Auflage, Zürich, Schulthess, 1984, s. 287)Bu açıklama ışığında sözleşme metnine dönersek, davacının meramının temsilci olarak kabul ettiği Ali ile bir ibra sözleşmesi tanzim ederek diğer davalıları da borçtan kurtarmak olduğu anlaşılmaktadır.Uyuşmazlığın temerküz ettiği nokta yukarıdaki sözleşmenin ne şekilde yorumlanacağı olduğundan TBK’nın 166.maddesinde düzenlenen ve müteselsil borçlulukta ibra sebebiyle borcun sona ermesini düzenleyen hükümlerin de uygulama alanı bulunmayacaktır. Eş deyiş ile, sözleşme metninin amacının tüm davalıları ibra etmek olduğu cihetiyle yalnızca bir borçlunun ibra edilmesini düzenleyen 166.maddenin değerlendirilmesine gerek olmadığı izahtan varestedir.Tüm bunların yanında HMK’nın 190 ve TMK’nın 6.maddeleri uyarınca ispat külfeti omuzlarında olan davacı, meşruhata rağmen defter ve belge sunmamıştır. Bu sebeple iddia ettiği ödemelerin yapılıp yapılmadığı hususları da muğlak kalmıştır.Açıklanan sebeplerle davanın reddine karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM
:1-Davanın REDDİNE,2-Alınması gerekli 732,00 TL harcın peşin ve tamamlama harcı olarak alınan toplam 2.040,55 TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.308,55 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Davalı ... tarafından yapılan 50,00 TL ( posta gideri olmak üzere) yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ...'ye verilmesine,5-Davalı ... ... Ltd. Şti. tarafından yapılan 50,00 TL ( posta gideri olmak üzere) yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ... ... Ltd. Şti'ne verilmesine,6-Davalı ... ve ... ... Ltd. Şti. kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen 32.735,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak işbu davalılara verilmesine,7-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,8-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026Katip ...¸Hakim ...¸