ödenmeyen fatura alacağı iddiasıyla açılan itirazın iptali davasında, kapalı fatura niteliği ve ispat yükünün tartışıldığı istinaf kararı.

Ödenmeyen fatura alacağı iddiasıyla açılan itirazın iptali davasında, kapalı fatura niteliği ve ispat yükünün tartışıldığı istinaf kararı.

Özet: Davacı alt yüklenici, eser sözleşmesi kapsamında gerçekleştirdiği işler karşılığında düzenlediği ve davalı tarafından ödenmediğini iddia ettiği 43.000 TL bakiye alacak için davalıya karşı icra takibi başlatmış, davalının itirazı üzerine açtığı itirazın iptali davasında, ilk derece mahkemesi takibe konu faturanın "kapalı fatura" niteliğinde olup ticari uygulamada ödenmiş anlamına gelmesi ve davacının ödenmeme iddiasını ispatlayamaması gerekçeleriyle davanın reddine karar vermiş, bu karar davacı vekili tarafından istinaf yoluna götürülmüştür.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO

: ████████

KARAR NO

: █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İZMİR 3.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ███████

KARAR NO

: ████████

DAVA TARİHİ

: 27.01.2021

KARAR TARİHİ

: 20.10.2022

DAVA

: İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ

: 02.12.2025

KARARIN YAZ. TARİH

: 03.12.2025

İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20.10.2022 tarih ve ███████ Esas, ████████ Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesi ile özetle; Taraflar arasında alt yüklenicilik sözleşmesi imzalandığı ve bu sözleşmeye göre davacının inşat alanında iş makinası çalıştırılması ve kazı işleri çalışmaları yürütüldüğü, yapılan işlerin karşılığı olarak davalı tarafça faturalara ilişkin olarak bir kısım ödemeler yapıldığı ancak davaya konu faturaya ilişkin olarak ödenmesi gereken bakiye 43.000,00-TL davalıca davalıya ödenmediğini belirterek borçlunun haksız olarak yaptığı, borcun esasına yönelik itirazlarının iptaline ve takibin devamına, %20 inkar tazminatı ile dava masraf ve vekalet ücretinin, davalıdan tahsiline karar verilmesinin talep edildiği görülmüştür.

YANIT

Davalı vekili tarafından cevap dilekçesi ile özetle; davalı şirketin, davacı şirkete ticari ya da başka bir nam altında bir borcu bulunmadığını, davaya dayanak faturaların davalı şirket tarafından ödendiği, bunun tarafların şirket kayıtlarından anlaşılacağını, davacı şirketin alacak iddiasını kapalı faturaya dayandırdığını, kapalı faturanın uygulamada ödenmiş fatura anlamını ihtiva ettiğini, yani parası tahsil edilmiş ve bunu gösterir kaşe ve imza ile tevsik edilmiş fatura anlamını taşıdığını, bu faturalardan kaynaklanan bir borç bulunmadığını belirterek davanın reddine, icra takibinin icrasında ve işlem icrasında, kötüniyetli hareket eden, İzmir 22. İcra Müdürlüğü'nün █████████ Esas sayılı dosyasının, icra dosyasının takip çıkışı değerinin 52.104,51-TL % 20'sinden aşağı olmamak üzere, kötüniyet tazminatının, davacıdan alınarak, davalıya verilmesine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin, davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin 20.10.2022 tarih, ███████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile özetle; "...Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının, davalının...'dan aldığı ihale kapsamında ... ...Mah. atık suyu yağmur suyu şebeke inşaatında iş makinesi çalıştırması ve kazı işleri yapması sebebiyle taraflar arası ticari ilişkinin kurulduğu, söz konusu bu ilişki kapsamında davacı tarafça verilen hizmete yönelik davalı aleyhine 66161 nolu, 153.400,00 TL, 66162 nolu 118.000,00 TL ve 66163 nolu 101.480,00 TL tutarında üç adet olmak üzere toplam 372.880,00 TL tutarında fatura tanzim edildiği, tüm faturaların her iki taraf kayıtlarında da yer aldığı ve faturaların kapalı fatura olarak düzenlendiği, her ne kadar iş bu dava konusu olmasa da 66161 ve 66162 nolu faturalar yönünden davacı beyanı, davalı nezdinde olan kayıt göz önüne alındığında söz konusu fatura bedellerinin davacı tarafça tahsil edildiği, dava konusunun davacının davalı aleyhine düzenlediği 66163 no.lu 101.480,00 TL'lik faturadan kalan bakiye alacağa ilişkin 43.000,00 TL asıl alacak ve 9.104,51 TL işlemiş faizden oluşan toplam 52.104,51 TL'nin tahsiline yönelik itirazın iptaline ilişkin olduğu göz önüne alındığında ise bahse konu faturanın bir kısmının ödendiğinin davacı yanca kabul edildiğinin anlaşıldığı, davacı nezdinde bulunmasına rağmen 23.700,00 TL'lik ödemeye dair davalı kayıtlarında bir husus bulunmadığı anlaşılmakla taraf kayıtlarındaki alacak borç durumlarına göre değil faturanın niteliği üzerinde durularak sonuca varılması gerektiği anlaşılmakla birlikte takibe konu faturanın bahse konu diğer faturalar gibi kapalı fatura olduğu ve faturanın kapalı fatura olmasının uygulamada tahsil edildiği şekilde genel kabul sonucunu doğurduğu göz önüne alındığında ödenmediği yönündeki iddia sahibinin iddiasını ispat etmesi gerektiği anlaşılmakla bu kapsamda dosya kapsamından davacının iddiasını ispat edemediği anlaşılmakla kendisine yemin delili hatırlatılmış, söz konusu delile dayanılmadığının belirtilmesi üzerine davacı yanın iddiasını ispatlayamadığı ve bununla birlikte bedel ödendiği yönündeki davalı savunmasına itibar edilmesi gerektiği kabul edilmekle açılı davanın reddine, davacı yanın kötü niyetinin sübut bulmaması nedeni ile davalının kötü niyet tazminat talebinin reddine," dair karar verilmiştir.

İSTİNAF EDEN

: Davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

: Davacı vekili tarafından verilen 09.01.2023 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle; Davacı müvekkili şirketin ticari defterleri incelenmiş ve incelemesi neticesinde 24.01.2022 tarihli bilirkişi raporu ile, davalı tarafın müvekkili şirkete takip tutarı olan 43.000.-TL borçlu olduğu tespit edildiğini, davacı tarafın ticari defterleri de incelediğini ve 23.05.2022 tarihli bilirkişi raporu ile de davalı tarafın ticari defterlerinde toplam 372.880,00.TL bedelli üç adet faturanın kayıtlı olduğunu, 66161 numaralı 153.400.-TL bedelli faturanın ödemesinin nakit olarak kayda alındığını, "mevcut dosyada kasa tahsil fişlerine ait herhangi bir belgeye raslanmadığı" 66162 ve 66163 nolu faturaların ise bankalar hesabı ile bankadan ödeme yapıldığı, "dava dosyasında ödemelere ilişkin herhangi bir belgenin mevcut olmadığı" ifade edildiğini, davalı şirketin ticari defterlerinde 3 adet faturanın kayıtlı olduğunu, bir faturanın da nakit diğer iki faturanın da banka kayıtları ile ödenmiş olduğunu, ödemelere ilişkin davalı ticari defterlerinde ne kasa tahsil fişi ne de banka dekontunun olmadığını, ödemeye ilişkin kayıtların sahte olduğunu, her firmanın borçlu olduğu firmaya olan hesabını davalı şirket gibi belgesiz hayali olarak ödemiş gösterir ise hiç kimsenin hiç kimseye borcunun kalmadığını, bu nedenle belgesiz ödeme kayıtlarının ne mali sistemde ne de hukuk sisteminde hiç bir anlamı ve önemi olmadığını, her iki tarafın ticari defterlerinde yapılan incelemede davalı tarafın müvekkili şirkete borçlu olduğunun açık ve kesin olarak ispatlandığını belirterek izaha çalışılan nedenlere davanın kabulüne karar verilmesini, karşı tarafın tazminata mahkum edilmesini, dava masraf ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmilini talep ederek istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır:

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemiyle başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkin olup, Mahkemece davanın reddine karar verilmesi üzerine davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen nedenlerle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen “Eser sözleşmesi” yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Her iki tarafa karşılıklı borç yükleyen bir tür iş görme sözleşmesi olan eser sözleşmesinde “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur vardır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yapıp zamanında tamamlayarak teslim etmeyi, iş sahibi de bu çalışma karşılığında ivaz ödemeyi üstlenmektedir. TMK'nın 6. ve HMK'nın 190. maddelerine göre kural olarak yapılan işlerin miktarını ve bedelini ispatlamak yükleniciye, yapılan ödemeleri ispat etmek ise iş sahibine aittir.

Açık fatura; paranın tahsil edilmediği yani vadeli satış yapıldığı durumlarda düzenlenen fatura iken, kapalı fatura; mal ya da hizmet bedelinin peşin olarak tahsil edildiği durumlarda düzenlenmektedir. Açık faturada imza, faturanın üst tarafına atılmakta iken, kapalı fatura da imza faturanın alt tarafına atılmaktadır. Faturalar kapalı fatura ise, borcun borçlu tarafından ödendiği hususunda karine teşkil eder ve aksini ispat yükü alacaklıdadır. Açık faturada ise ispat yükü, ödeme yaptığını savunan borçludadır. (Yargıtay 6.Hukuk Dairesi █████████E., █████████K. sayılı ilamı, Yargıtay 3.Hukuk Dairesi █████████E., ████████K. sayılı ilamı)

Satıcının, düzenlediği faturanın alt kısmına kaşe ve imza koymasına faturanın kapatılması (akide edilmesi) denir ve ticari örf ve adetlere göre faturanın kapalı olarak düzenlenmesi bedelinin ödendiğine karine teşkil eder. Kapalı fatura borcun ödendiğine karine teşkil ederse de bu karinenin aksi her zaman kanıtlanabilir. (Yargıtay 15.Hukuk Dairesi █████████E., ████████K. sayılı ilamı)

Somut olayda, davacı tarafından İzmir 22. İcra Müdürlüğünün █████████ Esas sayılı dosyası ile davalı aleyhine takip başlatıldığı, takibe dayanak olarak █████/2018 tarihli faturanın gösterildiği, davalı tarafından süresinde takibe itiraz edilmesi üzerine eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Davalı vekili, fatura bedellerinin ödendiğini, bu nedenle faturanın kapalı olarak düzenlendiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkemece taraf defterleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan raporda; dava konusu faturaların her iki tarafında defter kayıtlarında var olduğu, davalının defterlerinde davacıya olan borcun ödendiğinin kayıtlı olduğu, düzenleme şekli olarak faturaların kapalı fatura olarak düzenlendiği tespit edilmiştir. İcra takibine konu faturaların kapalı fatura olduğu, kapalı faturanın, faturaya konu malın bedelinin ödendiğine karine teşkil edip karinenin aksini iddia eden davacı tarafından yazılı delillerle ispatı gerektiği, davacının bu karinenin aksini ispat edemediği, yemin deliline de dayanmayacağının beyan ettiği anlaşıldığından Mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Belirtilen nedenlerle davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup, davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20.10.2022 tarih ve ███████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından peşin alınan 179,90-TL harcın mahsubu ile kalan 435,50-TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

3-Davacı vekili tarafından yatırılan 492,00-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Kararın, ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 02.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.