Danıştay 4. Daire, Kayserideki arazi toplulaştırması nedeniyle taşınmaz parsellerinin iptali davasında Bölge İdare Mahkemesi kararını onadı ve temyiz istemini reddetti.
Özet: Davacı tarafından, arazi toplulaştırma işlemi sonucunda parsellerindeki tarıma elverişli olmayan alanın arttığı, büyüklüğün azaldığı ve yeni yolun kullanılamaz eğimde olduğu iddialarıyla iptali istenen dava sonucunda, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, toplulaştırma işleminin hukuka uygun ve tahsis edilen parselin eşdeğer özellikte olduğuna hükmederek davayı reddetmiş; temyiz incelemesi yapan Danıştay ise, davacının ileri sürdüğü hususları kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulmayarak, bölge idare mahkemesinin istinaf başvurusunun reddi kararını oyçokluğuyla onamıştır.
T.C.
D A N I Ş T A YDÖRDÜNCÜ DAİREEsas No
: ██████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDEN (DAVACI)
: ...VEKİLİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI)
: ... Genel MüdürlüğüVEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Kayseri ili, Bünyan ilçesi, ... mahallesinde yer alan ve davacıya ait ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının Kayseri ili, Bünyan ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara karşılık davacıya tahsis edilen ... ada ... parselin eşdeğer yerden ve eşdeğer özellikli olduğu, tahsis işleminin toplulaştırma ilke ve kurallarına uygun olduğu, dava konusu kadastro parseli için toprak derecelendirmesinin parsel endeksi değerinin toprağın etüt değeri, verimlilik ve konum değerleri gibi parametrelerin göz önünde bulundurularak hesaplandığı, dönüşüm tablolarında toprak derecelendirmelerinin dikkate alındığı ve bununla ilgili dönüşüm hesaplarının doğru yapıldığı, toplulaştırma ile oluşturulan arazinin tarım yapmaya elverişli olduğu, taşlık olarak belirtilen kısmın da proje kapsamında taşlardan arındırılarak tarıma elverişli hale getirileceği dikkate alındığında dava konusu arazi toplulaştırma işleminde uyuşmazlık konusu taşınmazlar yönünden hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
: Davacı tarafından, toplulaştırma öncesi parsellerinde tarıma elverişli olmayan alan %7,35 iken toplulaştırma sonrası tarıma elverişli olmayan alanın%10,49' a çıktığı, hem toplulaştırma işlemi nedeniyle parselinde 2 dönümlük kesinti olduğu, hem de tarıma elverişli olmayan kısmın 1.673 m2 den 2.169 m2 ye çıktığı, tarlalar üzerinde taşınmaz olmamasına rağmen taşınmaz varmış gibi ifadelerin olması dosyanın yeterince incelenmediğini ortaya koyduğu, tarlalara yapıldığı iddia edilen yolun %50 eğimli olması nedeniyle kullanılmasının imkansız olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ
: ...DÜŞÜNCESİ
: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE
:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin reddine,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.(X) KARŞI OY
:3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun 1. maddesinde kanunun amacı, toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, yeterli toprağı bulunmayan ve topraksız çiftçilerin zirai aile işletmeleri kurabilmeleri için Devletin mülkiyetinde bulunan topraklarla topraklandırılmaları, desteklenmeleri, eğitilmeleri, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasını ve küçülmesini önlemeyi, yeni yerleşme yerleri kurmayı, mevcut yerleşme yerlerine eklemeler yapmayı, zorunluluk halinde tarım arazisinin diğer amaçlara tahsisini düzenlemeyi, dağıtılmayan tarım arazisinin değerlendirilme şeklini belirlemeyi, Cumhurbaşkanınca gerekli görülen diğer bölgelerde gayrimenkullerin Milli Güvenlik nedeniyle mülkiyet ve tasarruf şekillerinde ve yerleşim yerlerinde düzenlemeler yapmayı, sağlamak olarak tanımlanmıştır. Arazi Toplulaştırması Ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Parsellerin yeniden düzenlenmesi" başlıklı 16. maddesinde; proje alanının yeniden düzenlenmesinde; maliklerin istekleri de dikkate alınarak parsel değer sayılarından azami yüzde on ortak tesislere katılım payı düşüldükten sonra kalan miktarın toplamına eşit değerdeki alan, mümkünse tek parsel olarak tercih sırasına göre verilmeye çalışılacağı, uygulamaya tabi parseller üzerinde zemine bağlı hakların varlığı halinde söz konusu parsellerin, hak lehtarlarının görüşü doğrultusunda parselasyon işlemine tabi tutulacağı, sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesislerin mümkün olduğunca eski maliklerine verilecek şekilde parselasyon planlaması yapılacağı, ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteğinin dikkate alınacağı, proje alanında birden fazla yerleşim birimleri arasındaki sınır düzeltmelerinin, parsel değer sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılacağı, dikili tarım arazileri ile örtü altı tarımı yapılan arazilerin gerektiğinde kendi içinde toplulaştırmaya konu olacağı, bu yerlerde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında belirlenen parsel büyüklüklerinin esas alınacağı, uygulamaya tabi parsellerde kamu kuruluşlarınca tesis edilmiş olan irtifak haklarının varlığı halinde; derecelendirme ile denklik sağlanarak ve mülkiyet-zemin uyumu korunarak parselasyon işlemi yapılacağı, kamu kuruluşlarınca tesis edilmiş olan irtifak hakları, yeni parsellere maliklerin muvafakati alınmadan ve herhangi bir bedel ödenmeden aktarılacağı, proje sahasındaki sabit tesislerin tescile tabi olsun ya da olmasın tüm dokümanları ilgili kişi ve kuruluşlardan temin edilerek bunlardan yerleri değiştirilemeyecek olanların mevcut durumlarının korunabileceği, mevcut hali ile korunamayan, ancak korunması gereken sabit tesis içeren parsellerde kesinti miktarı kadar alan, öncelikle malikin diğer parsellerinden, bu yolla karşılanamaması halinde hazine arazisinin buraya taşınması ile hisseli hale getirilerek karşılanabileceği, buna rağmen karşılanamayan sabit tesisler için ödeme yapılabileceği, hazine taşınmazı ile karşılanacak alan, arazi toplulaştırması kriterlerine göre bağımsız bir parsel olma niteliğini kazanabilecek durumda ise müstakil parsel olarak, aksi takdirde sabit tesis parseli ile hisselendirilebileceği, davalı parsellerin, dava konuları incelenerek, tarafların rızası ve istekleri doğrultusunda toplulaştırmaya konu edilebileceği düzenlenmektedir.Dosyanın incelenmesinden; mülkiyeti davacıya ait Kayseri ili, Bünyan ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, ... ada, ... parsel sayılı (eski parsel ..., ... ve ...) sayılı taşınmazları kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, dosyaya sunulan █████/2021 havale tarihli bilirkişi raporunda; davacının önceki parselleri, toplam büyüklükleri 22.750 m2 olan ..., ... ve ... numaralı kadastro parselleri, arazi toplulaştırma projesindeki yeni durumunda eski yerlerine yakın yerde, 6660 m2 çakışık olacak şekilde toplam 20.667,98 m2 olarak planlandığı ancak, yeni tahsis edilen yerin bir kısmının taşlık, işlenmemiş, eğimli olduğu ve üzerinde kaya parçaları bulunduğu, bu alanın yaklaşık 2169 m2 olduğu, davacının ... numaralı parselde ise taşlık, eğimli olarak değerlendirilebilecek alanın ise yaklaşık 1673 m2 olduğu belirtilmektedir.Bu durumda toplulaştırma öncesi davacının taşınmazının 1/13'ü tarıma elverişli değilken, davacıya tahsis edilen parselin 1/9'u tarımsal faaliyete uygun olmadığından başka bir anlatımla, davacıya tahsis edilen parselin tarıma elverişli olmayan kısmı, eski durumuna göre daha fazla olduğundan, davacıya eşdeğer bir parsel verildiğinden söz edilemez.Açıklanan nedenle dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık olmadığı ve Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.