antalya 1. asliye ticaret mahkemesinde görülen uluslararası taşımacılık sözleşmesi kapsamında hasarlı teslim edilen ürünler nedeniyle cmr konvansiyonuna dayalı alacak davasında zamanaşımı itirazı değerlendirilmektedir.

Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen uluslararası taşımacılık sözleşmesi kapsamında hasarlı teslim edilen ürünler nedeniyle CMR Konvansiyonuna dayalı alacak davasında zamanaşımı itirazı değerlendirilmektedir.

Özet: Davacı şirket, davalı nakliyeciler tarafından taşınan ürünlerin hasarlı teslim edildiğini ve davalı sigorta şirketince düzenlenen ekspertiz raporuyla tazminat ödenmeyeceğinin belirtilmesinin ardından, uğradığı belirsiz alacak niteliğindeki zararın en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte tahsilini talep ederken; davalılar ise davayı CMR Konvansiyonu uyarınca bir yıllık zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle reddini, davanın belirsiz alacak olarak açılamayacağını, hasarın ön soğutma eksikliği veya ambalajlamadan kaynaklandığını, sürücünün kusuru olmadığını, sigorta şirketinin sorumluluğunun sigortalının sorumluluğu ile sınırlı olduğunu ve talep edilen faizin fahiş olduğunu savunarak davanın esastan reddini istemektedir.

T.C.

ANTALYA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I.İDDİANIN ÖZETİ;

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı vekilinin dava dilekçesinde; davacının ... Şti. tarafından alıcılar dava dışı ... ve ... şirketlerine gönderilmek üzere ... tarihinde davalılar ... (nakliyeci), ... (fiili taşıyıcı) tarafından taşınan ürünler alıcılara ... tarihinde hasarlı bir şekilde teslim edildiğini, bunun üzerine diğer davalı sigorta şirketince tek yanlı ... tarih ... rapor no, ... dosya nolu ... sigortası hasar ekspertiz raporu düzenlettirildiğini, bu raporda tamamen soyut, gerçek dışı, çelişkilerle dolu, asılsız bir varsayıma dayalı sonuç ortaya konulmuş ve davacı tarafın zararının tazmin edilmeyeceği belirtildiğini, müvekkilinin zararı tespitleri doğrultusunda (belirsiz alacak taleplidir) ... EURO ve ... EURO olmak üzere TOPLAM ... EURO olup ...-TL civarında olduğunu, müvekkilinin tam olarak zararı ile tazmini gerekecek olan taşıma nedeniyle yapılan diğer masraflar da yargılama safhasında sayın Mahkemece tespit edilebileceğini, zira ... firmasına ulaşan ürünlerin tamamı, ... firmasına ulaşan ürünlerin ise bir kısmı hasarlı teslim edildiğini, bu sebeple alıcı şirketlerce hasarlı ürünler imha edildiğini, meydana gelen hasarda müvekkilinin hiçbir kusuru bulunmadığını, işbu hasar sebebiyle müvekkili ciddi anlamda zarara uğradığını, davacının zararının karşılanmasını gerektiğini iddia ederek, uğradığı zararın tazmini ile ...-TL'nin (belirsiz alacak taleplidir) malın teslim edildiği tarihten itibaren işleyecek en yüksek banka mevduatı faizi ile birlikte davalılardan alınarak müvekkile ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalılar ... A.ş, ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Taşıma CMR Konvansiyonu gereğince yapılmış olup bu davanın bir yıl içinde açılması gerektiğini, CMR konvansiyonu m. 32'ye göre zamanaşımı süresinin 1 yıl olduğunu, dava konusu taşımanın yükleme tarihinin ... olduğunu, davanın ... tarihinde açıldığını, zamanaşımı süresinin geçtiğini, bu nedenle zamanaşımı yönünden reddine, taşımanın CMR konvansiyonu hükümlerine tabi olduğunu, buna göre ihtilafın halli gerektiğini, davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edilemeyeceğini, aracın yüke ve yola elverişli seferini tamamladığını, bir kaza veya olaya karışmadığı, taşımanın davalı şirket ... ait ... (çekici) - ... (dorse) plakalı araç ...'dan ...'ya ... yükü taşıması yaptığını, bu konuda ihtilafın olmadığını, davacı yanın taşınan emtianın kalitesini ispat etmesi gerektiğini, ÖN SOĞUTMA yapılmadığı için hasar meydana geldiğini, bundan davalının sorumlu tutulamayacağını, ekspertiz raporunda belirtilen sürücü beyanında" ... - tarihinde ...'dan yükleyeceğim ... teslim almak üzere aracımızın ... ( +3) ayarlayıp yükleme rampasına yanaşıp ... aldım. Akabinde ... görevlisi nezaretinde ısı derecesi kontrolü yapılıp tartım ve gümrük işlemi ardından ...'ya gitmek üzere yola çıkıldı. Yolculuk esnasında ünitenin sağlıklı çalıştığını kontrol için aralıklı zaman dilimlerinde gözlemlerim eşliğinde ürünlerimi ilgili adreslere CMR'lerimizi kaşeletmek sureti ile sağlıklı ve zamanında teslimi tarafımdan yapılmıştır" şeklinde belirtildiğini, hasar zararı iddiasının fahiş olduğunu, ispatı gerektiği, CFR teslim şekli ile satışta ambalaj görevinin gönderene ait olduğunu, yükleme ve istiflemenin dava dışı gönderence yapıldığını, faizin CMR m.27 gereği yıllık %5 olduğunu, davalı ... ... sorumluluğunun poliçe şartlarına göre olacağını, “...sigortalısı olan diğer davalı ... hukuken hasardan sorumlu olduğu oranda ve teminat kapsamında sorumlu olduğunu, sigortalının sorumluluğu bulunmadığı durumlarda sigorta şirketinin de herhangi bir sorumluluğu yoktur...” ifadeleri ile davalı ... güvencesinin davalı ... sorumluluğu kadar olacağının belirtildiğini, dvalıların CMR m.23 hükümlerine göre sorumlu olacağını, sınırlı sorumluluk esasının geçerli olduğunu, zamanaşımı itirazımızın kabulüne, haksız yasal dayanağı olmayan ve müvekkillerinin kusuru bulunmayan fahiş talep ve faiz tutarını havi davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Taşıma CMR Konvansiyonu gereğince yapılmış olup bu davanın bir yıl içinde açılması gerektiğini, CMR konvansiyonu m. 32'ye göre zamanaşımı süresinin 1 yıl olduğunu, dava konusu taşımanın yükleme tarihinin ... olduğunu, davanın ... tarihinde açıldığını, zamanaşımı süresinin geçtiğini, bu nedenle zamanaşımı yönünden reddine, davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edilemeyeceğini, davacının faiz talebinin hukuka aykırı olduğunu, emtianın sovtaj değerlendirmesine tabi tutulup tutulmadığı belirlenemediğini, zaman aşımı itirazlarının kabulü ile haksız davanın zaman aşımına uğramış olması sebebiyle reddine, mahkemece aksi kanaatte olunması halinde haksız ve hukuka aykırı olarak ikame edilen davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

DAVACI TANIĞI ... ... BEYANINDA; "Ben davacı şirkette depo sorumlusu olarak çalışırım. ... geldikten sonra orta paketleme bölümüne alınır. Ardından özel odada 45 dk boyunca 2-3 santigrat derecede bekletilir. Bu ... de ön soğutmayı bizzat ben yaptım dedi. Sonra tıra yükleme işlemi yapılır. Tıra yükleme işlemini bizzat kendim yaptım. Tırın şoförüde benimle beraberdi. Ancak o sadece ne yüklendiğine baktı. Araca ilişkin bir ihtiyaç var ise onunla ilgilendi. Bize geldiğinde ve yükleme sırasında ... bir sorun yoktu. Zaten arazide ihracatlık ... ayrılır onlar bize gelir. Ardından bizde bir kontrol işlemi yaparız.Biz iki farklı şirkete aynı tır ile ürün gönderdik. Ancak bu şirketlerin talep ettiği ürünlerin paketleme şekli farklı idi. ... şirket bizden poşetli ister bu nedenle ürünlerini ... şeklinde paketleme işlemi uyguladık. ... ... isimli şirketin ... ise kağıt ambalajlar içerisinde paketlendi, bu kağıtlar özel olarak üretilen kağıtlardır dedi." şeklinde beyanda bulunmuştur.

Alınan ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak;Dava dosyası ile davacı tarafın ticari defterleri üzerinde yapılan incelemelerde,

Davacının ticari defterlerine göre,

*İlgili davacı şirketin faturalar mukabilinde toplam ...-TL. tutarında dava dışı ... şirketine mal satıldığının ve bu fatura bedelinin ...-TL. Lık kısmının tahsil edildiği, bakiye kalan ...-TL. lık kısmının tahsil edilmediği, bu nedenle davacı şirketin bakiye ...-TL tutarında dava dışı ... ... şirketinden alacağının kayıtlı olduğu,

*Davacı şirketin 1 adet fatura mukabilinde toplam ...-TL. tutarında dava dışı ... şirketine mal satıldığının ve bu fatura bedelinin tamamının tahsil edilemediği, bu nedenle davacı şirketin bakiye ...-TL. tutarında dava dışı ... ... şirketinden alacağının kayıtlı olduğunun tespit edildiği bildirilmiştir.

İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... talimat nolu dosyasında alınan ... tarihli bilirkişi heyet raporunda sonuç olarak;

*Davacı yana ait iki farklı gönderileni olan, iki farklı ihracat konusu emtianın birlikte tek araçla taşımaya verildiği,

* Davacının müşterilerinden ... firmasının 510,54 kg bürüt emtiada kısmi hasar neticesi zararı ... EURO hesaplandığı,

*Davacının müşterilerinden ... firmasının 7.332 kg bürüt emtiada zararı ... EURO, tam hasar zararı olarak hesaplandığı,

*Davacının CMR konvansiyonu hükümlerine göre tazmin talep edebileceği azamı zararını ... EURO olduğu, bu miktarın CMR m.23 gereği çıkış yeri fiyatları gözetilerek yapılan kıymet hesabı ile uyumlu, somut olaya uygun kadri Marufunda zarara işaret ettiği,

*Meydana gelen zararın soğuk zincir-emtianın niteliğine uygun yük taşımasının gereği gibi yapılmamasından kaynaklandığı, bunun özellikle iki farklı müşteriye ait yükün teslim yerlerinin farklı olması, yükün aktarma ve belli süre bekleme -boşaltma süreci, yaz ayları olması hususları gözetildiğinde aktarma ve boşaltma sürecinde soğuk zincir bozulduğunun değerlendirildiği,

* CMR m.17/4-d, CMR m.17/2, CMR m.07/5 hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davacı yanın müterafik kusurlu olduğu, bu kusurun tazminatın belirlenmesinde zarardan %50 oranını aşmamak üzere düşürülmesini gerektirdiği,

* Davacının talebinin ... TL belirsiz alacak şeklinde yöneltildiği, buna göre davasında tazminat talep tercihinin TL olduğu gözetilerek, müterafik kusur oranı takdirini re hesaplanacak EURO tazminatın dava tarihi kur karşılığı TL tazminat olarak hesaplanmasının yüce mahkemenin takdiri olduğu,

*Davacının ticari defterlerinde ithalatçılarından tahsil edemediği tutarlar bakımından zararın hesabında doğrudan zarar olarak görülemeyeceği,

*CMR hükümlerine göre TL tazmin taleplerinde, davacının TL cinsi ticari alacak için uygulanan temerrüt faizi talep edebileceği yönünde yargı kararlarının değerlendirmesi ve yine CMR m.27 hükmünde yıllık %5 faiz hususunda değerlendirmenin yüce mahkemeye ait olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Talimat yoluyla alınan ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak:

*Davacı yana ait iki farklı gönderileni olan, iki farklı ihracat konusu emtianın birlikte tek araçla taşımaya verildiği,

*Davacının müşterilerinden ... firmasının 510 ,54 kg bürüt emtiada kısmi hasar neticesi zararı ... EURO hesaplandığı,

*Davacımın müşterilerinden ... firmasının 7.332 kg bürüt emtiada zararı ... EURO tam hasar zararı olarak hesaplandığı,

*Davacının CMR konvansi yonu hükünleri ne göre tazmin talep edebileceği azam zararını ... EURO olduğu bu niktarın CMR m 23 gereği çıkış yeri fiyatları gözetilerek yapılan kıymet hesabı ile uyumlu somut olaya uygun kadri marufunda zarara işaret ettiğ,

*Meydana gelen zararın soğuk zincir-emtianın nitdiğne uygun yük taşımasının gereği gibi yapılmamasından kaynaklandığı, bunun özellikle iki farklı müşteriye ait yükün teslim yerlerinin farklı olması, yükün aktarma ve belli süre bekleme -boşaltma süreci, yaz ayları olması hususları gözetildğinde aktarma ve boşaltma sürecinde soğuk zincir bozulduğunun değerlendirildiğ, ... kayıtları tetkik edil dinde soğuk zincirin hangi aşamada bozulduğunun tespit edilebileceği,

* CMR m 17/4-d CMR m 17/2 CMR 17/5 hükünleri birlikte değerlendirildiğinde davacı yanın müterafik kusurlu olduğu bu kusurun tazminatının belirlenmesinde zarardan %50 oranını aşmamak üzere düşürülmesinin gerektiği,

Davacının talebinin ... TL belirsiz alacak şeklinde yöneltildiği, buna göredavasında tazminat talep tercihinin TL olduğu gözetilerek müterafik kusur oranı takdirine göre hesaplanacak EURO tazninatın dava tarihi kur karşılığı TL tazminat olarak hesaplanmasının mahkemenin takdirinde olduğu,

* Davacının ticari defterlerinde ithalatçılarından tahsil edemediği tutarlar bakımından zararın hesabında doğrudan zarar olarak görülemeyeceği ,

* CMR hükünlerine göre TL tazminat taleplerinde davacının TL cinsi ticari alacak için uygulanan tenerrüt faizi talep edebileceği yönünde yargı kararlarının değerlendirmesi ve yine CMR m27 hükmünde yıllık %5 faiz hususunda değerlendirmenin mahkemeye ait olduğu sonuç kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Talimat yoluyla alınan ... tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda sonuç olarak;

*Sunulan .../... tarihleri arasındaki ısı raporları/ ... kayıtları doğrultusunda soğuk zincirin hangi aşamada bozulduğunun tespitinin mümkün olmadığı, taşıma süreci içinde düzgün çalıştığının tespit edildiği,

*Bozulmanın yükleme ve boşaltma süreçleri kaynaklı olabileceği, ön soğutma işlemi hususunda mevcut değerlendirmeden başka bir değerlendirme yapılamayacağı,

*İki farklı gönderilen için ... ve ... firmalarına teslimin farklı ambalajlarla yapılmasının yük ilgilisi gönderen risk alanında olacağı,

- Müterafik kusur değerlendirmesi bakımından KÖK raporda örnek verilen %50 oranının somut olayda çok daha düşük veya benzer oranlarda belirlenmesi bakımından takdirin yüce mahkemeye ait olduğu,

- Örnek olarak %20 müterafik kusur ve sorumluluk değerlendirmesinde, ... EURO tazminatın, çıkış yeri ve zamanında kurlardan ... TL hesaplandığı, ek sonucuna ulaşıldığı bildirilmiştir.

Davacı vekili ... tarihli dava değer artırım dilekçesi sunmuştur.

IV.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ:

Davalı sigorta şirketi tarafından nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın taşıma sırasında zayi olması nedeni ile karşılanmayan hasar bedelinin taşıyan davalılardan ve sigortacıdan tahsili istemine ilişkin uluslararası karayoluyla taşıma (CMR) sözleşmesinden kaynaklanan maddi tazminat davasıdır.

Taraflar arasındaki taşımanın; davalı şirket ... ait ... (çekici) - ... (dorse) plakalı araç ...'dan ...'ya ... yükü (...) taşıması olduğu, taşımanın ... tarihli yükleme ile başlayıp, ... tarihli boşaltma ile sona erdiği, iki farklı müşteriye ait ihracat konusu yüküm tek araçla taşımaya verildiği; ... yükü 6.171 kg emtiadan 510,54 kg hasarlı olduğu, ... yükü 7.290 kg emtianın tamamı hasarlı olduğu, tplam hasarlı emtia 7.800,54 kg miktarında olduğu belirlenmiştir.

Davalı sorumluluk sigortacısı tarafından yaptırılan ekspertiz çalışması sonucunda; dava konusu hasarın emtianın ön soğutma yapılmadan araç dorsesine yüklenmesi sebebiyle meydana geldiği kanaatinin olduğu yer almaktadır. Bu nedenle davalı ... ... Şirketi ve sorumluluk sigortacısı sorumluluğu kabul etmemiştir.

Taşımanın güzergahı itibariyle uyuşmazlığa CMR Konvansiyonu hükümleri uygulanacaktır.

CMR’nin 32/1. maddesinde, sözleşme kapsamındaki taşımalardan kaynaklanan davalar bakımından zamanaşımı süresi 1 yıl olarak kabul edilmiş, taşımacının bilerek kötü hareket olarak kabul edilecek kusurlarının söz konusu olması halinde ise 3 yıl olarak belirlenmiştir. Öte yandan, CMR’nin 32/3. maddesi gereğince, zamanaşımının kesilmesi ve durması hususları ile ilgili olarak davanın açıldığı mahkemenin hukuku uygulanacak olup, bu durumda TBK'nun 146 ve devamı maddelerinin uygulanması gerekecektir.

Eldeki davada, mal teslimi tarihi ... olup, dava ... tarihinde ikame edilmiştir. ... tarihinde başlatılan zorunlu arabulucu sürecinde geçen sürelerde zamanaşımı durduğundan davanın CMR m.32 gereği bir yıllık süre içinde açıldığı değerlendirilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki, somut olaya uygulanması gereken ve ülkemizin de 02.12.1994 tarihli ve ███████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile katıldığı 04.01.1995 tarihli ve 22161 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolu ve Milletlerarası Mal Nakliyatı Mukavelesi İle İlgili Anlaşmanın (CMR) 17/1. maddesi gereğince, kural olarak taşıyıcı malları teslim aldığı andan teslim edilinceye kadar, bunların tamamen veya kısmen kaybından ve vuku bulacak hasardan sorumludur.

Emtianın hasara uğraması hâlinde ödenecek tazminat ve tazminatın belirlenme yöntemi CMR’nin 23. ilâ 28. maddeleri arasında düzenlenmiştir.

CMR’nin 25/1. maddesi gereğince; hasar durumunda taşımacı, CMR’nin 23/1, 2 ve 4. maddelerine göre belirlenen değerin hasar nedeniyle azalmış kısmı kadar olan bedeli tazminat olarak ödeyecektir. Bununla birlikte CMR’nin 25/2. maddesinde, emtianın tamamının hasara uğraması hâlinde tam zıyaa ilişkin tazminatın, eşyanın bir kısmının hasara uğraması durumunda ise o kısmın zıyaa uğraması durumundaki tazminatın aşılamayacağı da hükme bağlanmıştır.

CMR’nin 23/1. maddesi gereğince; taşıyıcı tarafından ödenecek tazminatın hesaplanmasında ilk olarak emtianın teslim alındığı yer ve zamandaki değerinin belirlenmesi gerekmektedir. CMR’nin 23/2. maddesine göre de; bu değer emtianın borsa fiyatına, böyle bir fiyatın yokluğu hâlinde piyasa fiyatına, onun da olmadığı durumlarda ise aynı tür ve nitelikteki emtianın mutad (objektif) değerine göre tespit edilir. Bununla birlikte CMR’nin 23/3. maddesinde; ödenecek tazminatın her hâlde, eksik brüt ağırlığın (zıyaa uğrayan emtianın brüt ağırlığının) beher kilogramı başına 8,33 hesap birimini (Özel Çekme Hakkı) aşmayacağı düzenlenmiştir. Nihayet CMR’nin 23/4. maddesi gereğince; taşıyıcı, taşıma ücreti ve taşıma nedeniyle yapılan diğer masrafları, tam zıya hâlinde tamamen, kısmi zıya hâlinde ise zıyaa uğrayan kısımlarıyla orantılı olarak iade etmekle yükümlüdür.

CMR nin 17. maddesinde taşıyıcının "eşyanın taşınmak üzere teslim aldığı andan teslim edileceği ana kadar meydana gelecek hasarlardan sorumlu olacağı" düzenlenmiştir. Eşyanın teslim alındığı şekilde teslimi de taşıyıcının sorumluluğu kapsamındadır.Taşıyıcının sorumluluktan kurtulma sebepleri Konvansiyon’un 17/2 ve 17/4. Fıkralarında düzenlenmiş olup,taşıyıcı anılan maddelerde yazılı hallerden birinden meydana geldiğini ispat ederek sorumluluktan kurtulabilecektir.

17/2 maddede ‘taşıyıcının kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği durum’ ölçütüne vurgu yapılmış ve taşıyıcının bu sebepleri ileri sürerek sorumluluktan kurtulabilmesi için en üst düzeydeki özenin (... ...) gösterilmesine rağmen, kötü sonuçların önlenemediğini ve neticesinde de hasarın meydana geldiğini ispat etmesi gerekmektedir. Yani taşıyıcı meydana gelen hasarda kusursuzluğunu değil, hasarın Konvansiyon 17/2 ve 4 fıkralarında yazan sebeplerden ileri geldiğini; kaçınamayacağı veya sonuçlarını önleyemeyeceği bir durumdan ileri geldiğini iddia etmesi halinde de kendisine düşen en üst özeni göstermesine rağmen hasarın meydana geldiğini ispat etmesi gerekmektedir.Bu haller ise mücbir sebep anlamına gelmeyip tedbirli bir taşıyıcının göstermesi gereken azami özen borcunu göstermiş olsaydı bile hasar yine oluşacak idiyse taşıyıcı bu durumu ispat ederek sorumluluktan kurtulabilecek olduğu hallerdir.

CMR nin 18/4.maddesi " Eğer taşıma malın sıcağa, soğuğa, ısı derecesindeki değişmelere ve rutubete karşı donatılmış araçlarla yapılıyorsa, taşıyıcı madde 17.4 parağraf -d de yazılı avantajdan faydalanmayı talep edemez. Ancak, bu tür donanım seçilmesi ve kullanılması ile ilgili olarak kendisine düşen önlemleri aldığını ve verilen özel talimata uyduğunu kanıtlarsa böyle bir istemde bulunabilir. 17/2 ve 18/4 maddelerinin birlikte değerlendirilmesinde taşıyıcının eşyayı teslim aldığı durumda ve iyi bir şekilde muhafaza edilerek taşınması için en uygun taşıtı ve donanımı seçtiği karine olarak kabul edilmektedir. Aksinin iddia edilmesi durumunda taşıyıcı, taşıtın ve donanımın seçiminde, bakımında ve kullanımında kendine düşen bütün önlemleri aldığını ve özeni gösterdiğini ispat ederek sorumluluktan kurtulabilecektir.Taşıyıcının sorumluluğunun tespit edilebilmesi için taşıyıcının eşyayı koruma borcunu ihlal etmiş olması, bu ihlal neticesinde eşyanın hasara uğraması, hasarın taşıyıcının sorumluluk süresi içinde meydana gelmiş olması ve meydana gelen hasar ile koruma borcunun ihlali arasında uygun illiyet bağının bulunduğunun tesbiti gerekmektedir.

CMR nin 17/2 maddesindeki genel sorumluluktan kurtuluş sebebi olarak düzenlenen"taşıyıcının en üst düzeyde özen göstermesine rağmen yine de hasara konu olaydan kaçınamaması ve sonuçlara engel olamaması" durumudur.Kaçınılamayacak ve sonuçlarına engel olunamayacak olayın varlığını tespit ederken basiretli ve deneyimli bir taşıyıcı somut olayda meydana gelen hasara karşı nasıl önlem alabilir veya ne gibi engeller koyabilir ya da hangi davranışlarla buna tepki gösterebilirse, somut olaydaki taşıyıcıdan da o davranışın yerine getirmesi beklenilmektedir. Dolayısıyla eğer taşıyıcı somut olayda basiretli bir taşıyıcı gibi hareket etmiş ve azami özeni göstermesine rağmen hasara konu olay kaçınılmaz ve sonuçlarına engel olunamaz ise o halde sorumluluktan kurtulabilecektir.

Azami özen kriterinin var olup olmadığını tespit ederken benzer pozisyonda olan basiretli bir taşıyıcı nasıl davranacak idiyse ona kıyasla değerlendirme yapılacaktır. Taşıyıcının genel olarak gerekli dikkat ve özeni gösterdiğini kanıtlamasının yeterli olmadığını, hasara neden olan olayın doğumunda da kusurlu olmadığını kanıtlaması gerekecektir.Taşıyıcı kaçınılamaz ve sonuçlarına engel olunamaz olay esnasında farklı bir şekilde davransaydı veya müdahale etseydi ya da başkaca önleyici tedbirler alsaydı hasar meydana gelmeyecek olduğunu iddia etmesine karşılık, taşıyıcı benzer durumda azami özeni gösteren taşıyıcının da aynı sonuçlara maruz kalacağını ve hak sahibi tarafından iddia edilen hususların hasarı engellemeye yönelik olmadığını ispat ederek sorumluluktan kurtulacaktır.

CMR nin 17.4 maddesinde özel sorumluluktan kurtulma sebepleri arasında sayılmasa da "sorumluluktan kurtulabilinecek özel sebeplere ilave olarak TTK nın 878/1-g bendinde ’27.10.1999 tarihli ve 4458 Sayılı Gümrük Kanunu ile diğer kanun ve düzenlemelerde yer alan hükümlerin taşıyıcının sorumluluktan kurtulmasını haklı gösterdiği halleri’ de eklemiştir. Buna gerekçe olarak gümrük mevzuatı gereğince bir takım düzenlemeler neticesinde eşyanın gecikme ile teslim edilebileceği gibi hasara neden olacağı da söylenebilecektir. Dolayısıyla eşyaya bağlı veya eşyadan kaynaklı bir takım sebeplerin meydana gelmesi sonucu hasar söz konusu olduğunda taşıyıcının riziko alanı dışında olacağından ve herhangi bir özen veya ihtimam göstermesi de söz konusu olamayacağından,CMR nin 17.maddesindeki özel sebeblerden farklı bir özel sebep olarak 6102 sayılı TTk nda yer almıştır.

Davacı, taşıma esnasında emtianın hasarlandığından bahisle fiili taşıyıcı, asıl taşıyıcı ve sorumluluk sigortacısından tazminat talep etmektedir. Taşımacı, yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. Eldeki davada, davalıların taşımadan doğan sorumlulukları kapsamında talepte bulunulduğu anlaşılmakla davacı tarafından davalılara husumet yöneltilmesinde isabetsizlik yoktur.Taşınan emtia ... soğuk zincirinin kırılmaması, bozulmaması/ hasarlanmaması için saklanma koşullarında ısı dengesinin +3°C'de tutulması gerektiği taşıma senedinde yazılıdır.

Yargılama sırasında ,soğuk zincirin nerede kırıldığı hususunda ... kasa ile taşıma yapılan araçların ısı ölçer cihaz kayıtları dosyaya getirtilmiş, dava konusu emtianın ... ... bölgesinde yüklenmesi sırasında kabin içi sıcaklığının, ... tarihinde ... ile ... saatleri arasında ortalama 25.2 °C olduğu, daha sonra ... - ... tarihleri arasında ortalama 1,8 - 4,1 °C ısı düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Soğuk zincir ... den ... teslim edilene kadar bozulmadığı tespit edilmiştir. Ancak yükleme sebebi ile ... tarihi ... ila ... saatleri arasında sıcaklığın ortalama 25,2 °C olduğu tespit edilmiştir. Dosyadaki araç ısı raporlarındaki sıcaklık değerleri, emtianın taşınacağı sıcaklık değerleri ile uyuşmaktadır. Başlangıçtaki sıcaklık farkı haricinde emtianın hangi aşamada soğuk zincirin bozulduğu tespit edilememiştir. CMR Konvansiyonu’nun 34. maddesine göre, her iki davalının sorumlulukları bulunan taşımada, araç ... kayıtlarından ısı ölçer cihaz kayıtları kapsamında yapılan nihai değerlendirmeye göre; taşımaya konu ... ısı dengesinin +3°C'de tutulması gerekliliğinin taşıma senedinde yazıldığı ve bilirkişice ideal sıcaklığın bu olduğunun tasdik edildiği, emtianın sağlıklı bir şekilde canlılığının devam etmesi ve teslimat sürecinin sağlıklı sonuçlanması için, davacı tarafın ...de ön soğutma işleminin yapıldığını kanıtlaması gerekirken bu yönde dosyada ispatın sağlanamadığı, buna karşın yüklemenin gerçekleştiği ... tarihinde ... ile ... saatleri arasındaki zaman haricinde araç içi sıcaklığının emtianın niteliği ve taşıma senedi ile uyumlu olduğu, lakin soğuk zincirin sağlıklı bir şekilde kurulmasının asli başlangıcının emtianın yüklemeden önce ideal taşıma sıcaklığında iç soğutmanın yapılmasına bağlı olduğu, davacının bu yönüyle asli kusurlu olduğu, müşterek sorumlu taşıyıcıların ise ön kontrol yapılarak, örnekleme olacak şekilde ... iç sıcaklık kotrolü yapıldıktan sonra dorseye aktarılması ve alıcıya ulaşana kadar soğutma zincirinin devam ettirmesi gerektiği, ayrıca yüklemenin gerçekleştiği ... tarihinde ... ile ... saatleri arasında dorse içi sıcaklığın ortalama 25.2 °C olacak şekilde yükleme sırasında sıcaklığı uygun tutamadığı anlaşılmaktadır. Anılanlara göre neticeten; beşinci günün sonunda ... iç sıcaklığının ... Firmasının teslimat sırasında yaptığı ölçüm sonucunda +15 °C üzerinde çıkması ve ve ... yükü 6.171 kg emtiadan 510,54 kg , ... yükü 7.290 kg emtianın tamamının hasarlanmasında, asıl sorumluluğun taşıyıcı risk alanında ve taşıma sürecinde olmadığı, taşıyıcının nezaret sürecinde olduğu, davacının ön soğutma yapmamakla %80, müşterek sorumlu taşıyıcıların ise yükleme öncesi çiçeklerin iç sıcaklığını ölçmeyerek ürünü yüklemeye kabul etmesi ve yükleme sırasında araç içi sıcaklığının yüksek olması ile %20 oranında kusurlu bulunduğu kanaatine varılmış, bilirkişi heyetinin ... tarihli ek raporu hüküm vermeye ve denetime elverişli görülmüştür. Neticeten, davalı taşıyıcının özel taşıma için gerekli önlemleri aldığı ,araç içinde soğuk zincirin uygun kurulamadığı, hasarın taşıyıcının sorumluluktan tamamen kurtulmasını haklı gösterdiği haller kapsamında değerlendirilemeyeceği, CMR 17.2 gereği taşımacının tüm özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispat edemediği, Davacının ticari defterlerinde olan alacak bakımından ...-TL, ...-TL. olmak üzere toplam ... TL alacaklı olduğu ve davacının tazminat alacağının değerlendirmesinde muhasebe kayıtlarının sonuca etkili görülmediği, taşımacının kasti veya pervasızca bir davranışının bulunduğuna dair bulguya rastlanmadığından ancak sorumluluklarının sınırlı sorumluluk olarak değerlendirilebileceği, davalıların CMR m.18/4 hükmü karşısında, davalının CMR m.17/4-d) bendine dayanarak sorumluluktan kurtulamayacağı, bu sorumluluğun CMR m.23 ve devamı hükümlerine göre hesaplanan zarar miktarında olacağı kanaatine varılmıştır. Buna göre %20 kusur oranı baz alınarak bilirkişi heyetinin ... tarihli ek raporunda yapılan hesaplama hüküm vermeye ve denetime elverişli görülerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 12.02.2024 tarihli █████████ E., ████████ K. sayılı ilamının ilgili kısmında; "6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 99. maddesi uyarınca; borç ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ise borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden ülke parası ile de ödenmesini isteyebilir. Diğer bir anlatımla, borcun aslı yabancı para alacağı (döviz) ise alacaklının, borcun fiili ödeme günündeki TL karşılığı döviz veya doğrudan TL olarak talepte bulunma konusunda seçimlik hakkı bulunmaktadır. Seçimlik hakların söz konusu olması halinde seçimlik hak kullanılmak suretiyle edim tayin edilmiş olur ve seçimlik hakkı ortadan kalkar (K.Oğuzman-Öz, Borçlar Hukuku-Genel, s.227). Dolayısıyla, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklıya tanınan seçimlik bir hak sözkonusu olup hakkın kullanılması yenilik doğurucu nitelikte olduğundan talep hakkını kullanan alacaklının artık bu tercihinden dönmesi mümkün değildir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 18.01.2022 tarihli ve ██████████ E., ████████ K. sayılı ilamı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19.01.2023 tarihli ve █████████ E., ████████ K. sayılı ilamı)." açıklamasına yer verilmiştir.

Eldeki davada davacı yan dava dilekçesinde seçimlik hakkında türk lirasını seçtiğinden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;

*...-TL alacağın davalı ... ... A.Ş yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere temerrüt tarihi olan ... tarihinden itibaren diğer davalılar yönünden dava tarihi olan ... tarihinden itibaren CMR 27 uyarınca %5 temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine,

2-Alınması gerekli ... TL harçtan alınan ... TL peşin harcın mahsubu ile artan ... TL harcın talep halinde davacıya iadesine,

3-Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin, ... TL başvuru harcı olmak üzere toplam ... TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

4- Kabul edilen miktar yönünden; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

5-Red edilen miktar yönünden; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

6-Davacı tarafından yapılan ... TL bilirkişi ücreti, ... TL tebligat-posta-müzekkere masrafı olmak üzere toplam ... TL yargılama giderinin davada kabul ve red oranına göre hesaplandığında ... TL sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, ... TL sinin davacı üzerinde bırakılmasına,

7-Davalı ... ... A.Ş tarafından yapılan ... TL bilirkişi ücreti, ... TL tebligat-posta müzekkere masrafı olmak üzere toplam ... TL yargılama giderinin davada kabul ve red oranına göre hesaplandığında ... TL sinin davacıdan alınarak davalı ... ... A.Ş' ye verilmesine, ... TL nin davalı ... ... A.Ş üzerinde bırakılmasına,

7- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin ... TL sinin davalılardan , bakiye ... TL sinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

8-Yatırılan avanstan kullanılmayan kısmın, HMY’nin 333/1. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra, re’sen ilgilisine geri verilmesine, gider avansı tarifesi’nin 5. maddesi gereğince hesap numarası bildirilmiş ise ödemenin elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle yapılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise artan kısmın masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri aracılığıyla adreste ödemeli olarak ilgilisine gönderilmesine,

Dair, Davacı vekili ... ile Davalı ... ... Şirketi vekili ..., davalılar ... Şirketi, ... ... Şirketi vekili ... ...'nun yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.█████/2025

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır