İçişleri Bakanlığının federasyondan talep ettiği plaka ve basılı kağıt satış net geliri hesabında giderlerin düşülmesi ve amme alacağı takibi hususundaki Danıştay incelemesi.
Özet: Dava, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun 2019 yılı plaka ve basılı kağıt satış gelirlerinin hesaplanmasında giderlerin düşülüp düşülmeyeceği konusunda çıkan anlaşmazlık üzerine, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün eksik yatırıldığını iddia ederek 6183 sayılı Kanun kapsamında yaptığı tahsilat işleminin iptali istemiyle açılmış olup, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, ilgili yasal düzenlemeler ve yönetmelik hükümleri uyarınca "net gelir" tanımının malzeme, basım, işçilik, taşıma giderleri ve KDV gibi maliyetler düşüldükten sonra kalan tutarı ifade ettiğini belirterek, bu giderler dikkate alınmaksızın yapılan tahsilat işlemini hukuka aykırı bularak iptal etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No
: ████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDEN (DAVALILAR)
: 1- ... Bakanlığı2- ... Genel MüdürlüğüVEKİLLERİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI)
: ... FederasyonuVEKİLİ
: Av. ...İSTEMLERİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Davacı tarafından, 2019 yılı plaka satış geliri olarak 23.137.572,00 TL, basılı kağıt satış geliri olarak 314.474,94 TL olmak üzere toplam 23.452.046,94 TL'nin eksik yatırıldığından bahisle, bu tutarın Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Saymanlık Müdürlüğüne yatırılması ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun kapsamında gerekli işlemlerin yerine getirilmesi için Ankara Mithatpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğünce 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında takip yapılmasına dair ... tarih ve ... sayılı İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 131. maddesinde, trafik şube veya bürolarında ve Milli Eğitim Bakanlığınca açılma izni verilmiş motorlu taşıt sürücüleri kurslarında iş sahipleri ve kursiyerlerce verilmesi ve kullanılması lüzumlu basılı kağıtlarla plakaların cins ve nevilerinin İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edileceğinin, basılı kağıtlar ve plakaların tespit edilen bedel üzerinden satışının federasyona sağladığı net gelirin %60'ının, her yıl Şubat ayı sonuna kadar İçişleri Bakanlığı Merkez Saymanlığı hesabına yatırılacağının öngörüldüğü; Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 3. maddesinde belirtilen “Net Gelir " tanımında da basılı kağıt ve plakaların, Karayolları Trafik Kanununun 131. maddesi kapsamında oluşturulan komisyonca tespit edilen satış fiyatı üzerinden Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun elde ettiği brüt gelirden, basılı kağıtlar için malzeme ve basım giderleri, bir çift plaka için malzeme (alüminyum levha, boya, reflektif malzeme, şablon ve atölye giderleri), işçilik, taşıma giderleri ile %18 oranında hesaplanan KDV tutarı düşüldükten sonra kalan tutarı ifade ettiğinin açıkça belirtildiği, bu durumda plaka ve basılı kağıtlar için yapılan giderler düşülmeden net gelirin hesaplanmasına yönelik uzman raporu (inceleme raporu) esas alınarak düzenlenen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 3. maddesinde belirtilen "kamu geliri" ve "özel gelir" tanımlarına yer verildikten sonra, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 131. maddesi uyarınca basılı kağıtlar ve plakaların İçişleri Bakanlığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunca birlikte tespit edilecek (protokolle belirlenecek) bedel üzerinden Federasyonca sağlanan net gelirin %60'ının İçişleri Bakanlığı Merkez Saymanlığı hesabına yatırılacağı ve bu miktarların Emniyet Genel Müdürlüğü hizmetlerinde kullanılmak üzere Maliye Bakanlığınca bir yandan bütçeye özel gelir, diğer yandan da Emniyet Genel Müdürlüğü bütçesindeki mevcut tertiplere ödenek ya da açılacak özel tertiplere özel ödenek kaydedileceği; merkezi idare ve mahalli idarelere ilişkin her türlü vergi, resim, harç, ceza, tahkik ve takibe ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli ya da gecikme zammı, faiz gibi fer'i kamu alacakları ve aynı idarelerin sözleşmeden, haksız fiil ve haksız kazançtan doğanlar dışında kalan ve kamu hizmetlerinin yürütülmesinden doğan diğer alacaklar hakkında 6183 sayılı Kanun'un uygulanacağı, kamu hizmetinin, toplumun ortak ve süreklilik arz eden ihtiyaçlarının giderilmesi için kamu tüzel kişileri ya da bu tüzel kişilerin gözetimi altındaki özel hukuk kişileri tarafından yerine getirilen hizmetler olduğu, kamu alacağının da kamu hizmetlerini gerçekleştirmek üzere Devletin ve yetkili idarelerin kamu gücünden doğan Devletin yüküm ya da borç ilişkisi sonucu idari işlemlerle sağladığı kamu gelirleri olduğu, dava konusu olayda, söz konusu basılı kağıt ve plakaların satış bedellerinin İçişleri Bakanlığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve davacı Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun birlikte imzaladığı Protokolle maliyetler dikkate alınmak suretiyle belirlendiği ve bu Protokolle belirlenen miktarlar üzerinden yapılan satış sonucu elde edilen net gelirin %60'ının Emniyet hizmetlerinde kullanılmak üzere bütçeye özel gelir olarak kaydedileceği hususu göz önüne alındığında, dava konusu 2019 yılı plaka satış geliri olarak 23.137.572,00-TL, basılı kağıt satışı geliri olarak 314.474,94-TL olmak üzere toplam 23.452.046,94-TL eksik yatırıldığı ileri sürülen gelirin, 6183 sayılı Kanun kapsamında bir amme alacağı olarak kabul edilmesine olanak bulunmadığı, anılan tutarın tahsilatına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.Daire kararının özeti
: Danıştay Sekizinci Dairesinin █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla; 2918 sayılı Kanun'un 131. maddesi ile 6183 sayılı Kanun birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu alacağın alacaklısının Devlet olduğu, fakat 6183 sayılı Kanun'un 1. maddesinde sayılan kamu alacakları kapsamında yer almadığından anılan Kanuna göre takip ve tahsilinin sağlanamayacağının anlaşıldığı, dava konusu edilen işlemde ise, eksik yatırıldığı ileri sürülen miktarın Merkez Saymanlık hesabına yatırılmasının istenildiği ve işlemin davacıyı rızaen ödemeye çağrı niteliğinde olduğu, henüz bu aşamada icrai niteliği bulunmadığı sonucuna varıldığı, nitekim, dava konusu işlemin ilişkin olduğu 2019 yılından önce de davanın tarafları arasında ödenmesi gerekli payın belirlenmesi hususunda benzer uyuşmazlıkların çıktığı, bu uyuşmazlıkların, davalı idarelerce davacı tarafından eksik ödeme yapıldığı iddiasıyla ve Kurum zararı kapsamında alacak davası açılmak suretiyle adli yargı merciileri önüne taşındığı; dava konusu işlemde Ankara Mithatpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğünden de gerekli işlemlerin yapılması için istemde bulunulduğu belirtilmiş ise de, dava konusu alacağın tahsili amacıyla 6183 sayılı Kanun'a göre ayrıca işlem tesis edilmesi halinde, bu işlemin ayrı bir davaya konu edilebileceği ve açılan davada belirtilen açıklamalar göz önüne alınarak değerlendirme yapılacağının açık olduğu; sonuç olarak iptali istenen işlemin idari davaya konu olabilecek icrai nitelikte bir işlem olmadığı anlaşıldığından, temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin, anılan tutarın Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Saymanlık Müdürlüğüne yatırılması yanında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun kapsamında gerekli işlemlerin yerine getirilmesi için Ankara Mithatpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından takip yapılmasına da ilişkin olduğu, dolayısıyla sadece ödemeye çağrı niteliğinde olmadığı, nitekim bu işlem dayanak alınmak suretiyle ... dönemine dair plaka ve basılı kağıt satış gelirine ilişkin 23.452.046,94 TL tutarlı, █████/2021 tarihli ödeme emrinin düzenlendiği görüldüğünden dava konusu işlemin, hukuk aleminde değişiklik meydana getiren, kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte, iptal davasına konu olabilecek bir işlem olduğu ve bu nedenle davanın esasının incelenmesi gerektiği sonucuna varıldığı belirtilerek istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI
: Davalı idareler tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesinin bozma kararına uyulmamasının hatalı olduğu, zira davacıyı rızaen ödemeye çağrı niteliğinde olan dava konusu işlemin bu aşamada icrai nitelik taşımadığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Davacı tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,b) Hukuka aykırı karar verilmesi,c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının ONANMASINA,3. Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine,4. Kesin olarak, █████/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.KARŞI OYX- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, Danıştay Sekizinci Dairesinin █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararında yer alan gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.KARŞI OYXX- Dosyanın incelenmesinden; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, davalıların temyiz isteminin reddi ile ısrar kararının onanması; işin esası hakkında bir karar verilmek üzere dava dosyasının Dairesine gönderilmesi gerektiği oyuyla, karara bu yönden katılmıyoruz.