tacirlere verilen kurumsal banka ve kredi kartlarından kaynaklı menfi tespit davasında, yapılan ödemelere rağmen borcun devamı, taşıt rehni ve gayri nakdi çek riskinin kapsamı uyuşmazlığı.

Tacirlere verilen kurumsal banka ve kredi kartlarından kaynaklı menfi tespit davasında, yapılan ödemelere rağmen borcun devamı, taşıt rehni ve gayri nakdi çek riskinin kapsamı uyuşmazlığı.

Özet: Bir tacir, ticari kredi ve kredi kartlarından kaynaklanan bir icra takibi dosyası kapsamında, davalı bankaya toplam 214.000 TL ödeme yapmasına rağmen dosyanın kapatılmadığını, bankanın ödemenin ardından müvekkiline ait aracın yakalamasını kaldırırken dosyayı kapatmayarak gayri nakdi çek riskinden kaynaklanan bir borç olduğunu iddia ettiğini ve bu borcun icra takibine konu edilen borçla ilgisiz olduğunu ileri sürerek borçlu olmadığının tespiti, ödenen miktarın iadesi ve kötü niyet tazminatı talebiyle menfi tespit davası açmıştır; davalı banka ise genel kredi ve taşıt rehin sözleşmeleri kapsamında verilen ticari krediler ve kredi kartlarından doğan borçların ve süregelen çek risklerinin teminat altına alındığını, kısmi ödemelere rağmen dosyanın tamamen kapanmadığını ve borcun devam ettiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (Menfi Tespit)

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

:İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı banka tarafından davacı müvekkili aleyhine 06.04.2022 tarihinde ------- Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün --------- sayılı icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin, bahse konu icra dosyasında davalı banka vekili --------- banka hesabına dosya borcuna istinaden öncelikle 2.000,00 TL ödeme yaptığını, icra dosyası kapsamında müvekkiline ait --------- plakalı araç hakkında yakalama kararı çıkartıldığını ve aracın yediemine teslim edildiğini, müvekkilinin bu süreçte yakalanan --------- plakalı aracı haricen --------- isimli şahsa sattığını, müvekkili ve --------- davalı banka ve vekili ile görüşmeleri esnasında 212.000,00 TL daha yatırılması halinde dosya borcunun kapatılacağının, dolayısıyla aracın üzerindeki tüm haciz ve yakalamaları kaldırılacağı da belirtildiğini, davalı banka vekili hesabına 212.000,00 TL ödeme yapıldığını, araç üzerindeki yakalama kaldırıldığını, dosyanın kapatılmadığını, davalı banka tarafından talep edilen bedelin sebebinin müvekkiline ait gayri nakdi çek riskine ilişkin olduğunu, ancak iddia edilen çek riski ile icra takibine konu edilen borcun herhangi bir ilgisi bulunmadığını, davalı banka tarafından dava konusu icra takibinde dayanak belge olarak taşıt rehin sözleşmesi gösterildiğini, talebin kabulü ile davacının -------- Banka Alacakları İcra Dairesi'nin -------- İcra numaralı dosyasında mevcut alacak yönünden borçlu bulunmadığının tespitine, davalı neticesinde davalı -alacaklıya icra takibi sırasında ödenen veya ödenmeye devam edecek miktarın istirdatına, haksız ve kötüniyetli olan davalı alacaklıdan dava konusu alacağın %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatı alınarak davacıya verilmesine, vekâlet ücreti ve tüm yargılama giderlerinin davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA

:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkili kurum ile davalı arasında 02.09.2020 tarihinde Genel Kredi Sözleşmesi, 11.10.2021 tarihinde Taşıt Rehin Sözleşmesi imzalandığını, davalıya işbu sözleşmelere istinaden ticari kredi ve kredi kartı kullandırıldığını ve borçlunun talebi üzerine adına çek hesabı açılarak kendisine 10 yapraklı çek defteri verildiğini, borçlunun sözleşmeden kaynaklanan borçlarını yerine getirmemesi üzerine müvekkil kurumca davalı aleyhine ------- Banka Alacakları İcra Müdürlüğü'nün -------- E. Sayılı rehinin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlatıldığını, davacı tarafından takibe konu borca ilişkin haricen kısmi ödeme yapılmış olup akabinde borçlu olmadığı iddiasıyla huzurdaki dava ikame edildiğini, icra dosyasına yaptıkları 9.12.2022 tarihli kısmen tahsilat bildirimde de 26.05.2022 tarihinde kısmen ödeme yapıldığının icra müdürlüğüne bildirildiğini, dosya borcu tamamen kapatılmadığından bu talep ile dosyanın haricen tahsil ile kapatılması istenilmediğini, davacıya talebi doğrultusunda çek defteri verildiğini, borçlunun çek riskinin halen devam ettiğini, çeklerden 3 tanesi için karşılıksızdır işlemi uygulandığını, kalan çek yapraklarının halen tedavülde olup çek riski devam ettiğini, icra takibine dayanak olarak gösterilen taşıt rehin sözleşmesine konu aracın borçlunun doğmuş ve/veya doğacak bütün alacaklarına teminat teşkil edilmek üzere yapıldığını, borçlu -------- ile müvekkili kurum arasında imzalanan 11.10.2021 tarihli taşıt rehin sözleşmesinde "...Rehin Verenin maliki olduğu aşağıda cinsi ve vasıfları yazılı taşıt aracının/araçlarının ("Taşıt")---------Ş merkez, yurtiçi veya yurtdışı şubeleri tarafından -------- ("Kredi Alan") lehine asaleten ve/veya kefaleten açılmış ve açılacak krediler ile bu krediler tahtında müştereken veya münferiden taraf olduğu sözleşme ve/veya belgelerden doğmuş ve/veya doğacak kredi borçlarının ("Kredi") teminatını teşkil etmek üzere, fekki Banka tarafından bildirilinceye kadar, Bankaya rehin edilmesi konusunda anlaşmışlardır..." denildiğini, gayri nakdi çek risklerinin nakde dönüşme ihtimalinin her zaman olduğunu, dolayısıyla rehin kapsamına davacının çek riskinden kaynaklanan borçları da dahil olduğunu, davanın reddine, davacının alacak tutarının %20'si tutarında inkar tazminatına hükmedilmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE

: Dava, bankacılık ilişkisi kapsamında borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.İşbu dava önce --------- esas sırasına kaydedilmiş, Mahkemenin -------- karar sayılı görevsizlik kararı üzerine Mahkememizin işbu esas sırasına kaydedilmiştir.--------- Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün ---------- Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; 06.04.2022 tarihinde Taşınır Rehininin Paraya Çevrilmesi yoluyla nakdi 167.353,16TL(asıl alacak + faiz ve BSMV olmak üzere) ve gayri nakdi 37.800,00 TL olmak üzere toplam 205.153,16 TL üzerinden icra takibi başlatıldığı, bila tarihli dilekçe ile alacaklı/ davalı banka vekilince taraflarınca █████/2022 tarihinde 208.368,77TL haricen tahsil edildiği, aynı tarihte 3.631,23TL dosyaya tahsil harcı olarak depo edildiği bildirilmiştir.Taraf teşkili sağlanmış, taraf delilleri toplanılmış, uyuşmazlığın çözümü uzmanlık gerektirdiğinden dosya bilirkişiye tevdi edilmiş; bilirkişi rapor içeriğine göre; davalı --------Ş. tarafından, davacı-------- kullandırılan 5 adet taksitli kredi, 2 kredi kartı, 1 kredili mevduat hesabı ve ayrıca çek sorumluluk bedellerine ilişkin olarak --------- Esas sayılı dosyasından 06.04.2022 tarihinde Taşınır Rehininin Paraya Çevrilmesi yoluyla nakdi 167.353,16TL ve gayri nakdi 37.800,00 TL olmak üzere toplam 205.153,16 TL üzerinden icra takibi başlatıldığı, icra takibi sonrası, 26.05.2022 tarihinde 212.000,00 TL tutarında davalı banka Vekiline borç mahsuben ödeme yapıldığı, davacı Vekili tarafından, dosya borcuna istinaden 2.000,00 TL ve dosya borcunun kapatılacağı belirtilen 212.000,00 TL ödeme yapıldığı, ancak dosyanın kapatılmadığı, müvekkilin davalı banka nezdinde (çek riski) olduğu iddiasıyla öncelikle 3.000,00 TL, ardından 36.000,00 TL daha yatırmasının istendiği, yapılan ödemelerin de icra dairesine bildirilmediği, davalı banka tarafından dava konusu icra takibinde dayanak belge olarak taşıt rehin sözleşmesinin gösterildiği, bahse konu taşıt rehin sözleşmesinde oluşan veya oluşabilecek çek riskinden bahsedilmemekte olması sebebiyle dava konusu icra takibi ile ilişkilendirilmesinin mümkün olmadığı, iddia edilen çek riskine ilişkin borçlar sebebiyle ayrı bir icra takibi yapılmasının gerektiği, söz konusu icra dosyasından borçlu olmadıklarının tespiti, davalıya icra takibi sırasından ödenen ve ödenmeye devam edilecek miktarın istirdatı, ayrıca kötü niyet tazminatına hükmedilmesi, dava dosyasında yer alan belgelerde 2.000,00 TL ödemeye ilişkin herhangi bir belgenin bulunmaması nedeniyle bu tutarın dikkate alınamadığı, taraflar arasında 02.09.2020 tarihli Genel Kredi Sözleşmesi kapsamında borç tutarının; icra takip tarihi olan 06.04.2024 itibariyle 154.484,61 TL asıl alacak olmak üzere 165.517,55 TL nakdi ve 14.400,00 TL gayri nakdi alacak olmak üzere toplam 179.917,55 TL, 26.05.2022 tarihli tahsilat öncesi bu tarih itibariyle 154.484,61 TL asıl alacak olmak üzere 172.320,78 TL nakdi ve 14.400,00 TL gayri nakdi alacak olmak üzere 186.720,78 TL, olarak hesaplandığı, davacı yanca 26.05.2022 tarihinde yapılan 212.000,0 TL ödemenin bu tarih itibariyle nakdi borçların ve icra harç masrafları ve vekâlet ücretinin tamamını karşılamakla birlikte gayri nakdi alacakları kısmen karşıladığını, bilirkişiliğince terditli olarak yapılan hesaplamaya göre 26.05.2022 tarihinde yapılan 212.000,00 TL tahsilat sonrası davalı bankanın davacıdan gayri nakdi çek bloke talebi nedeniyle; icra takibinde talep edilen tutarların esas alınması durumunda 33.519,61 TL, Kredilerin kullandırım tarihlerinden itibaren yapılan hesaplamaya göre ise 8.146,30 TL, alacaklı bulunduğu, davacının davalı banka tarafından kendisine verilen çek yapraklarından nezdinde bulunan çek yaprakları için 5941 sayılı Kanun, taraflar arasında akdedilen Genel Kredi Sözleşmesi ve ekleri ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tebliğleri uyarınca, nezdinde bulunan çek yaprak sorumluluk bedellerinin bankaya depo edilmesinden sorumlu olduğunu beyan etmiştir.Davacı vekiline dava dilekçesinde harca esas değer olarak gösterilen 36.000,00 TLnin sebebinin açıklanması için verilen süre üzerine █████/2023 tarihli beyan dilekçesi ile; davalı banka tarafından dava konusu icra borcunun kapatma bedelinin 33.816,85TL olduğuna ilişkin yazı sunulduğunu, ancak arabulucuya başvurmadan önce davalı banka tarafından 36.000,00TL bedelin sözlü olarak talep edildiği ve bu nedenle davanın 36.000,00TL üzerinden açıldığı bildirilmiştir.

Davalı banka vekilinin █████/2022 tarihli davacı müşterisine hitaben yazısında; şubeden kullandırılan krediler neticesinde -------- Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün -------- Esas sayılı dosyası ile rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatıldığı ----------plakalı aracın asaleten ve kefaleten doğmuş ve doğacak tüm alacağa karşılık ---------Ş ye rehin verildiği, dosya borcuna istinaden yapılan ödemeleri neticesinde bugün itibariyle nakdi risk tutarı12.216,85 TL olup 4 adet gayri nakdi risk çek için 21.600,00 TL bloke bedeli olmak üzere toplam 33.816,85TL tahsil harcı hariç olmak üzere alacaklarının bulunduğu, çeklerin tamamı iade edildiği takdirde bloke tutarı olan 21.600,00TL dışında sadece nakdi borç tutarı olan 12.216,85TL ve tahsil harcı ödendiğinde bahsi geçen icra dosyasının haricen tahsil ile kapatılacağı bildirilmiştir.

Tüm dosya kapsamı ve denetime elverişli olup hükme esas alınan bilirkişi rapor içeriklerine göre; davalı --------Ş. tarafından, davacı ----------kullandırılan 5 adet taksitli kredi, 2 kredi kartı, 1 kredili mevduat hesabı ve ayrıca çek sorumluluk bedellerine ilişkin olarak --------- Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün ---------- Esas sayılı dosyasından 06.04.2022 tarihinde Taşınır Rehininin Paraya Çevrilmesi yoluyla nakdi 167.353,16TL ve gayri nakdi 37.800,00 TL olmak üzere toplam 205.153,16 TL üzerinden icra takibi başlatıldığı, icra takibi sonrası, 26.05.2022 tarihinde 212.000,00 TL tutarında davalı banka vekiline borca mahsuben ödeme yapıldığı, davacı vekili tarafından, dosya borcuna istinaden 2.000,00 TL ve dosya borcunun kapatılacağı belirtilen 212.000,00 TL ödeme yapıldığı, ancak dosyanın kapatılmadığı, müvekkilin davalı banka nezdinde (çek riski) olduğu iddiasıyla öncelikle 3.000,00 TL, ardından 36.000,00 TL daha yatırmasının istendiği, yapılan ödemelerin de icra dairesine bildirilmediği iddiası ile işbu icra dosyasından borçlu olmadıklarının tespiti, davalıya icra takibi sırasından ödenen ve ödenmeye devam edilecek miktarın istirdatı, ayrıca kötü niyet tazminatına hükmedilmesi talepli davanın açıldığı anlaşılmıştır. Davalı banka --------- Şubesi ile davacı/ ------- firması arasında █████/2020 tarihli GKS, ticari kart sözleşmesi akdedildiği, █████/2021 tarihli taşıt rehin sözleşmesi akdedildiği, davacıya kullandırılan kredi borcunun ödenmemesi üzerine --------- Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün --------- Esas sayılı dosyasından 06.04.2022 tarihinde Taşınır Rehininin Paraya Çevrilmesi yoluyla nakdi 167.353,16TL ve gayri nakdi 37.800,00 TL olmak üzere toplam 205.153,16 TL üzerinden icra takibi başlatıldığı, bir kısım ödemeler yapıldığı, davalı banka tarafından takip öncesi █████/2022 tarihli yazısı ile davacıya tahsil harcı hariç olmak üzere nakdi ve gayri nakdi alacak olarak toplam 33.816,85 TL borcunun bulunduğunun bildirildiği, ancak takip talebinin nakdi 167.353,16TL ve gayri nakdi 37.800,00 TL olmak üzere toplam 205.153,16 TL üzerinden oluşturulduğu, takip tarihi sonrası 3. Kişi tarafından █████/2022 tarihinde 212.000,00TL ödeme yapıldığı, davacının ödendiği iddia edilen 2.000,00TLne ilişkin dava dosyasında herhangi bir belgenin bulunmaması nedeniyle bu tutarın dikkate alınamayacağı, dava dilekçesi anlatımından esasında █████/2022 tahsilat tarihi sonrası borcun kalmadığı, buna rağmen davalı bankanın 36.000,00TL talep ettiği iddia edilmekle tahsilat tarihi itibariyle davacının ne kadar borçlu olmadığının tespiti yapılıp buna göre karar verilmesi gerektiği anlaşılmış, somut olayda uyuşmazlığın takipte talep edilen 37.800,00TL gayri nakdi alacaktan kaynaklandığı ancak davacının harca esas değer olarak 36.000,00TL gösterdiği, bilirkişi incelemesine göre █████/2022 tarihli tahsilat sonrası davalı bankanın gayri nakdi çek bloke talebi nedeniyle kredilerin kullandırım tarihlerinden itibaren yapılan hesaplamaya göre 8.146,30TL alacağının bulunduğu, bu nedenle davacının 27.853,70 TL (36.000,00- 8.146,30) borçlu olmadığının tespiti sonucuna varıldığı, dava tarihi sonrası da 9.533,49 TL icra dosyasına ödeme yapıldığının icra müdürlüğünün hazırladığı kapak hesabından görüldüğü ve davacının 1.387,19 TL ( 9.533,49-8.146,30) fazla ödeme yaptığı ve iadesinin gerektiği kanaati ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının davasının kısmen kabul, kısmen reddi ile davacının davalıya -------- Banka Alacakları İcra Dairesinin ---------- esas sayılı takip dosyası kapsamında tahsilat tarihi olan █████/2022 tarihi itibariyle 27.853,70 TL yönünden borçlu olmadığının tespitine,

Fazlaya ilişkin istemin reddine,

1.387,19 TL ödemenin █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2-Alınması gerekli karar harcı 1.902,68 TL’den peşin olarak yatırılan 614,79 TL'nin mahsubu ile 1.287,89 TL bakiye harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

3-Davacı tarafça yatırılan 614,79 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,

4-Davacı tarafından yapılan 308,25 TL ilk dava masrafı, 5.000,00 TL bilirkişi, 185,50 TL tebligat müzekkere gideri olmak üzere toplam 5.493,75 TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre (%77,37 kabul) 4.250,51 TL' sinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, arta kalanın davacı üzerinde bırakılmasına,

5-Davalı taraflarca sarfedilen yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

6-Davacı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca hesaplanan 27.853,70 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7-Davalı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca hesaplanan 8.146,30 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

8-Arabuluculuk aşamasında yapılan ve Hazine tarafından karşılanan 1.600,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranına göre (%77,37kabul) 1.237,92 TL' sinin davalı taraftan, (%22,63 Ret) 362,08 TL'sinin davacıdan tahsili hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,

9-Davacı tarafça dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,

Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren (2) hafta içinde (HMK 345/1), mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle, Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesince incelenmek üzere tarafların istinaf yasa yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair davalı vekilinin yüzüne karşı, davacı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025