danıştay idari dava daireleri kurulu, polis amirleri eğitimi merkezi mezunlarının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin kararda komisyon üyelerinin aynı puan vermesiyle takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı ısrar kararını inceliyor.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, polis amirleri eğitimi merkezi mezunlarının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin kararda komisyon üyelerinin aynı puan vermesiyle takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı ısrar kararını inceliyor.

Özet: Polis amirleri eğitimi merkezinden mezun bir adayın sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri sınavın objektif olduğuna karar vermişken, Danıştay Onikinci Dairesi komisyon üyelerinin "mesleki bilgi düzeyi" kriterine her bir üye tarafından aynı puanı takdir etmesini hayatın olağan akışına aykırı bularak takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna varmış ve kararı bozmuştur; ancak bölge idare mahkemesinin ilk kararında ısrar etmesiyle Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun gündemine gelen uyuşmazlık, sözlü sınavda verilen puanların nesnelliği, yargısal denetime elverişliliği ve idareye tanınan takdir yetkisinin hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığı ekseninde yoğunlaşmıştır.

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU ████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

Esas No

: ████████

Karar No

: █████████

TEMYİZ EDEN (DAVACI)

: ...

VEKİLİ

: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI)

: ... Genel Müdürlüğü

VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem

: Polis Amirleri Eğitimi Merkezinden mezun olan davacının, eğitim sonu sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti

: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı olan sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerince verilmiş puanlara ilişkin tutanak ve sınav sonuçlarına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden; sınav komisyonunun ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun olarak oluşturulduğu, oluşturulan komisyonca, önceden başka bir komisyon tarafından hazırlanan sınav sorularından davacıya kura çektirilmek suretiyle soru sorulduğu, yapılan sınav sonucunda, davacıya komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı not takdir edilmek ve bu notların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle sınav değerlendirmesinin yapıldığı, dolayısıyla, sözlü sınavın nesnel olarak yapıldığı ve yargısal denetim için aranan bütün koşulları sağladığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti

: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf istemine konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti

: Danıştay Onikinci Dairesinin █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla; davacı hakkında düzenlenen sözlü sınav puan değerlendirme karar formu incelendiğinde; bir başkan ve dört üyeden oluşan sınav komisyonu tarafından (40) puan üzerinden değerlendirilen mesleki bilgi düzeyi kriteri yönünden komisyon üyelerinin her biri tarafından (10)'ar puan takdir edildiği, diğer bir ifade ile davacıya her bir komisyon üyesi tarafından bu değerlendirme kriteri için aynı puanın verildiğinin anlaşıldığı, davacı hakkında her bir kriter yönünden yapılan değerlendirmede bütün komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı değerlendirme yapılmasına rağmen, "mesleki bilgi düzeyi" kriteri için komisyon üyelerinin aynı puanı takdir etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, bu nedenle takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna varıldığından, davacının sözlü sınav neticesinde başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk görülmediği, bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

: Davacı tarafından, eğitimine bir yıl kayıpla başladığı ve başarılı bir eğitim dönemi geçirdiği; sözlü sınavın bir dakika bile sürmediği; komisyon üyelerinin tamamen aynı kanaate sahip olarak aynı puanları vermesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu; komisyon üyelerinin bizzat kendi kanaatlerine göre puanlama yapmadıklarının anlaşıldığı; yalnızca bir üyenin tutanakları doldurduğu; konuyla ilgili lehe emsal kararlar bulunduğu; puanlamanın tek kişi tarafından yapılmasının ağır ve bariz yetki tecavüzü olduğu; sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimini sağlayacak altyapının tüm unsurlarıyla oluşturulmasının sağlanmasının hukuka bağlı idarenin görevi olduğu; komisyon üyelerinin eğitim sonu sınavında neden başarısız sayıldığını gerekçelendirmediği; idareye verilen takdir yetkisinin sınırsız olmadığı; kendisine sorulan soruya doğru bir şekilde cevap verdiği ancak cevabını bitirmesine dahi izin verilmediği; soru bazlı başarı ya da başarısızlık nedeninin gerekçelerinin ortaya konulması gerektiği; yargısal denetim yapılmasının imkansız hale getirildiği; komisyon üyelerinin verdiği puanların çeliştiği; formlardaki puanlar ile puanların gerekçelerinin uyuşmadığı; tutanakların gerçek hukuki durumu yansıtmaktan uzak olduğu; tüm bilgi birikiminin bir dakika süren sınav sonucu değerlendirilemeyeceği; işlem amacının kamu yararı olmaması sebebiyle maksat unsuru açısından sakat ve kamu düzenine aykırı olduğu; mahkemelerce eksik inceleme yapıldığı; verdiği cevap ortada yokken değerlendirmenin hukuka uygun yapılıp yapılmadığının denetlenemeyeceği; idarenin, sorulan soruya cevap veremediğini veya özgüveninin yerinde olmadığını delil ile kanıtlamak zorunda olduğu belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

: Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

: Temyiz isteminin reddi ile ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. Davacının temyiz isteminin reddine,

2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının ONANMASINA,

3. Adli yardım kararından dolayı ertelenmiş olan temyiz aşamasına ilişkin yargılama giderlerinin, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacıdan tahsili için Mahkemesince müzekkere yazılmasına,

4. Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2024 tarihinde oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY

X- Dava, Polis Amirleri Eğitimi Merkezinden mezun olan davacının, eğitim sonu sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, polis eğitim kurumlarında veya Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerden öğrenim süresini başarıyla bitiren öğrencilere uygulanacak sınavlarla ilgili usul ve esasları düzenlemektir." kuralına yer verilmiş, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, "Mesleki bilgi düzeyi" deyiminin; “Polis eğitim kurumları mezunlarının polis eğitim kurumunda gördüğü derslerle ilgili bilgi düzeyini, Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarından mezun olanların ise Başkanlıkça verilen mesleki eğitim dersleriyle ilgili bilgi düzeyini" ifade edeceği belirtilmiştir.

Aynı Yönetmeliğin "Sınav şekli ve esasları" başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasında, "Soru Hazırlama Komisyonu tarafından bastırılan sorular arasından adaylara soru kartı çektirilerek cevaplaması istenir. Komisyon tarafından adaya konu ile ilgili ilave sorular sorulabilir." düzenlemesi öngörülmüş, maddenin ikinci fıkrasında ise; "Sınav komisyonları tarafından yapılacak sözlü sınavda adaylar; a) Mesleki bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu" yönlerinden yüz tam puan üzerinden değerlendirilirler." düzenlemeleri getirilmiş, aynı maddenin üçüncü fıkrasında, ikinci fıkranın (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen hususların puan değerlerine işaret edilmiş, bu kapsamda mesleki bilgi düzeyinin yüz üzerinden kırk puan olduğu belirtilmiş, maddenin dördüncü fıkrasında ise, adayın sınavda başarılı olabilmesi için yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerektiği, başarısız olan adayın aldığı puan ve gerekçesinin puan değerlendirme karar formuna işleneceği, sınav sonuçlarının merkezi sınav komisyonuna bildirileceği ve sınav komisyonu kararlarına itiraz edilemeyeceği düzenlemeleri öngörülmüş bulunmaktadır.

Yönetmelik'te yer verilen ve metinleri yukarıda aktarılan düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesinden; polis eğitim kurumlarında veya Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerden öğrenim süresini başarıyla bitirenlere uygulanacak sınavın, adaya, soru hazırlama komisyonunca bastırılan sorular arasından çektirilecek soru kartındaki soruları cevaplaması istenilmek suretiyle gerçekleştirileceği, bu uygulamada, gerek puansal ağırlık gerekse 8. maddenin ikinci fıkrasındaki sıralama göz önünde bulundurulduğunda en önemli değerlendirme kriterini “mesleki bilgi düzeyi” başlıklı kısmın teşkil ettiği, "mesleki bilgi düzeyi"nin polis eğitim kurumları mezunlarının polis eğitim kurumunda gördüğü derslerle ilgili bilgi düzeyini ifade edeceği, mesleki bilgi düzeyinin ölçülebilmesinin ise; polis eğitim kurumunda görülen derslerle ilgili sorular sorulmasına bağlı olduğu, çok sayıdaki dersten başarılı olunması sonucunda edinilen kazanımı ifade eden mesleki bilgi düzeyinin tek soruyla ölçülmesinin hem hayatın olağan akışına hem de bu tür sınav uygulamalarına ilişkin olarak yargı mercilerine intikal eden dava dosyalarının içeriğindeki verilere aykırı olduğu, nitekim Yönetmeliğin 8. maddesinin birinci fıkrasında "Soru Hazırlama Komisyonu tarafından bastırılan sorular arasından adaylara soru kartı çektirilerek cevaplaması istenileceği" belirtilmiş olmakla aday polis memuruna "tek soru sorulacağına" değil "soru kartındaki soruların sorulması gerektiğine" işaret edildiği, komisyon tarafından adaya sorulan soru/sorular neticesinde mesleki bilgi düzeyinin ölçülmesi hususunda yeterli kanaat edinilememesi halinde adaya ilave sorular sorulabileceği yönündeki düzenleme de göz önünde bulundurulduğunda, Yönetmeliğin; sınavın tek soru sorulmak şeklinde uygulanmasını amaçlamış olmasının söz konusu olamayacağını teyit ettiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan; sınava tabi tutulacak aday memurun, yukarıda ifade edilen mesleki bilgi düzeyinin yanı sıra ifade ve muhakeme yeteneği, temsil kabiliyeti, liyakati gibi özellikler bakımından gerekli yeterliliğe sahip olup olmadığının da tarafına yöneltilecek tek soruyla ölçülebilmesi mümkün değildir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Polis Amirleri Eğitimi Merkezinden mezun olması üzerine yukarıda ilgili düzenlemelerine yer verilen Yönetmelik uyarınca sözlü sınava tabi tutulduğu, davalı idare savunmasından ve ekinde yer verilen belgelerden anlaşılacağı üzere █████/2021 tarihindeki sınavda tarafına, çektiği 291 numaralı soru kartında yer alan; "Toplumsal Freud'a göre insanın kişiliği id, ego ve süperego olmak üzere üç temel yapıdan oluşur. Buna göre süperegonun ne olduğunu kısaca açıklayınız." sorusunun sorulduğu, yine aynı belgelerde davalı idarece bu sorunun cevabının; "Kişiliğin vicdani yönüdür. Kişilikte en son gelişen yapıdır. Toplumsal kuralların ve ahlaki değerlerin içselleştirilmesi ile oluşur. Süperegonun sağlıklı bir şekilde gelişmesinde öğrenme ve eğitim süreçleri birey için büyük önem taşır." şeklinde belirtildiği, Polis Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Aday Komiser Yardımcısı Olarak Atanacaklara Uygulanan Sınav Puan Değerlendirme Karar Formunda komisyon başkan ve üyeleri tarafından sırasıyla davacıya; "mesleki bilgi düzeyi" ile ilgili olarak 10'ar; "bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü" ile ilgili olarak 20'şer; "özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı" ile ilgili olarak 15, 20, 15, 17, 17; "liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu" ile ilgili olarak 15, 15, 15, 15, 17 puan takdir edildiği ve sınav puan ortalamasının 62,2 puan olduğu belirlenmek suretiyle başarısız kabul edildiği görülmektedir.

Davacının tabi tutulduğu sözlü sınavda, tarafına, "Toplumsal Freud'a göre insanın kişiliği id, ego ve süperego olmak üzere üç temel yapıdan oluşur. Buna göre süperegonun ne olduğunu kısaca açıklayınız." şeklinde tek soru sorulduğu ve uzun bir süre devam eden ve çok sayıda dersi kapsayan bir eğitim sürecinin sonunda elde edilen mesleki bilgi düzeyinin bu soru ile ölçülmeye çalışıldığı tartışmasızdır. Yapılan sözlü sınavda tarafına yöneltilen tek bir soru ile davacının hem mesleki bilgi düzeyinin ölçülmeye çalışıldığı hem de Yönetmeliğin 8. maddesinin ikinci fıkrasında yer verilen diğer hususlar olan "bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü", "özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı" ve "liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu" yönlerinden değerlendirilme yoluna gidildiği anlaşılmaktadır.

Eğitim döneminde gördüğü derslerin genel akademik ortalaması 92,4 gibi yüksek bir puan olduğu belirtilen davacının, eğitim dönemi sonunda tabi tutulduğu sınavda kendisine yöneltilen tek soru ile değerlendirilmeye çalışılmasının Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği'nin yukarıda yapılan değerlendirmeler çerçevesinde aktarılmaya çalışılan amacına ve içeriğine aykırı olduğu, kendisine yöneltilen tek bir soru ile davacının mesleki bilgi düzeyinin ölçülmesi mümkün olmadığı gibi diğer değerlendirme kriterleri yönünden de bir soru sorulmak suretiyle yeterli kanaat edinilmesinin söz konusu olamayacağı hususları birlikte dikkate alındığında, davacının aday memur olarak atanacaklara uygulanacak sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuki isabet bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.