Mecburi hizmet yükümlüsü araştırma görevlisinin istifası sonrası maaşlarının iadesini öngören yüklenme senedi hükmünün geçersizliğine ilişkin yargı kararı.
Özet: Bir üniversitede araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının, lisansüstü eğitimi sonrası mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde çalıştığı süreye ait maaşlarını geri ödemeyi taahhüt ettiği yüklenme senedinin geçersizliğinin tespiti talebiyle açtığı davada, ilk derece ve bölge adliye mahkemeleri, yüklenme senedindeki mecburi hizmetin yerine getirilmemesi halinde ödenen maaşların iadesine ilişkin hükmün, ödenen alacakların çalışma karşılığı olan maaşlardan ibaret olması nedeniyle hukuka aykırı olduğuna ve davacının borçlu olmadığına karar vermiş olup, davalı üniversite bu kararı temyiz etmiştir.
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI
: ███████ E., ████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ
: Zonguldak 3. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI
: ████████ E., ███████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili, müvekkilinin 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi uyarınca, 2013 yılı Kasım ayında ....................Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümünde araştırma görevlisi olarak göreve başladığını, lisansüstü eğitimine de başlayan vekil edenin 2015 yılı ocak ayında 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi doğrultusunda mecburi hizmet yükümlülüğü yüklenerek görevlendirildiğini ve eğitim süresince kadrosunun geçici olarak ............ Üniversitesi bünyesine aktarıldığını, borcun oldukça yüksek bedelli olmasını, devlet memuru tarafından tek seferde ödenemeyecek olması, icra tehdidi vb. durumlarla karşılaşmak istemeyen vekil edenin, yasal haklarını saklı tutmak suretiyle borcun taksitlendirilmesini istediğini, davalı üniversite tarafından bir resen borç senedi ve taksitlendirme tablosu hazırlanarak toplam 1.243.010,83 TL borçlu olduğunun ileri sürüldüğünü, kadrosundan ilişiği kesildiğini, vekil edene toplamda 1.243.010,83 TL borcun, işbu davayı açmadan evvel vadesi gelen ve 1. taksit ödemesini davalı idareye ödediğini, vekil edene imzalatılan taahhüt ve kefalet senedinin de açıklanan sebepler dolayısı ile ciddi derecede vekil edene aleyhine haksız şartlar oluşturan bir metin mahiyetinde olduğunu, aksi halde işsiz kalma tehdidi ile karşı karşıya kaldığını, uyuşmazlık kapsamında alınan taahhüt ve kefalet senetlerinin hukuka uygun olduğu kabul edilse dahi, davalı üniversiteye ödeme yapılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava tarihi itibariyle davalıya ödenmiş bulunan toplam 20.716,84 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte taraflarına iadesine, dava tarihi itibarı ile ödenmemiş bulunan 1.222.293,99 TL ve dolayısıyla faiz ve fer'ileri bakımından borçlu bulunmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.II. CEVAPDavalı vekili, davacının, ............Fakültesinde Öğrenci Yetiştirme Programı kapsamında araştırma görevlisi kadrosunda iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 35. maddesi ve bu madde dayanak alınarak Yükseköğretim Kurulunca hazırlanan “Bir Üniversite Adına Bir Diğer Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında Yönetmelik'in 4.maddesi hükümleri doğrultusunda Üniversite adına mecburi hizmetle yükümlü olarak doktora yapmak üzere,........... Üniversitesine kadrosu ile birlikte geçici olarak gönderildiğini ve bu eğitiminden dolayı müvekkili Üniversiteye karşı mecburi hizmet yüklenerek eğitimi öncesinde kendisinden Noter huzurunda tanzim ve imza ettiği yüklenme senedi alındığını, vekil eden Üniversitenin Mühendislik Fakültesi Dekanlığında Araştırma Görevlisi iken ÖYP kapsamında kadrosu İstanbul Teknik Üniversitesine tahsis edilen ve doktora eğitimini tamamlayan davacının 27.03.2023 tarihinde istifa ettiğini, davacının yüklenme senedi ile borcuna ilişkin taksitlendirmeyi hür iradesi ile kabul ettiğini ve imzaladığını savunarak davanın reddini dilemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla;Davanın kabulü ile, Beşiktaş 16.Noterliğinin 07.01.2015 tarihli ve ... yevmiye sayılı "Yüklenme Senedi (Taahhütname)" kapsamında davacının, davalıya 1.222.293,99 TL borçlu olmadığının tespiti ile davacı tarafından davalıya ödenen 20.716,84-TL'nin dava tarihi olan 08.05.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; karar karşı, taraf vekilleri ayrı ayrı istinaf yoluna başvurmuştur.IV. İSTİNAFBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; yasal düzenlemeler, gerekçeler ve özellikle yüklenme senedindeki mecburi hizmet yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde araştırma görevlisi kadrosunda bulunmanın ve çalışmanın karşılığı olan maaşların geri verileceğine dair senet hükmünün geçersiz olduğu, dava konusu alacağın davacıya çalışması karşılığı ödenen maaşlardan ibaret olduğunun anlaşılmasına, mahkemece kabul edilen dava değeri üzerinden AAÜT gereği nispi tarifeye göre vekalet ücretine hükmedilmesinde de aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.V.TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı vekili, istinaf dilekçesindeki hususları tekrar ederek yüklenme senedinin geçerli olduğunu, bu nedenle de hatalı karar verildiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 35. maddesi gereği imzalanan yüklenme senedinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti ve ödenmiş olan paranın istirdadı istemine ilişkindir.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle davacıya maaş ödemesi dışında başkaca ödeme yapıldığının ispatlanamamasına, taahhüdün ihlali halinde maaşların geri verilmesiyle ücret ödenmeksizin çalışılmış olacağından, taahhüt senedindeki maaşların geri ödeneceği yönündeki düzenlemenin angarya yasağının ihlali olduğunun anlaşılmasına göre temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.VII. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,04.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.