akaryakıt bayilik sözleşmesinden kaynaklanan ürün tedarik sorunları, karşılıklı fesih iddiaları ve teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesine yönelik menfi tespit davası.

Akaryakıt bayilik sözleşmesinden kaynaklanan ürün tedarik sorunları, karşılıklı fesih iddiaları ve teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesine yönelik menfi tespit davası.

Özet: Bir bayi, tedarikçi şirketin kendisine uzun süredir ürün tedariki yapmayarak satışlarını düşürüp zarara uğrattığını, peşin ödemelere rağmen ürün vermediğini iddia ederek, davalı şirket uhdesindeki toplam 1.150.000 TL tutarındaki iki teminat mektubunun haksız yere nakde çevrilmesini önlemek amacıyla menfi tespit davası açmıştır; davalı tedarikçi ise bayinin sözleşmedeki asgari ürün alım taahhütlerini yerine getirmediğini, sözleşmeyi haksız feshettiğini ve bu nedenle hem cezai şart (USD bazında) hem de kâr mahrumiyeti (TL bazında) alacağı bulunduğunu ileri sürerek davacının taleplerine itiraz etmektedir.

T.C.

İSTANBUL

7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ███████ Esas

KARAR NO

: ███████

DAVA

: Menfi Tespit

DAVA TARİHİ

: █████/2025

KARAR TARİHİ

: █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket, davalı şirketin ... bayi müşteri nosu ile Hatay İlinde bayisi durumunda bulunduğunu, Müvekkili şirket uzun yıllardır Hatay İlinde davalı tarafın ürünlerini sattığını, Hatay İli ve çevresinde markanın değerini arttırarak tanınırlığını büyük bir özen ve özveriyle yerine getirdiğini, Ancak ; davalı taraf uzun süredir bayisi olan müvekkiline mal tedariği sağlayamadığını, yakıt talepleri sistem üzerinden girilip , ürün bedelleri nakdi/peşin yatırılmasına rağmen ürün tedariği davalı şirket tarafından hiçbir sebep gösterilmeden müvekkile bir türlü sağlanmadığını, ayrıca 1 yılı aşkın süredir tüm cins ürün tedariğinde miktar ve tür olarak aynı problemler halen yaşandığını, dolum akaryakıt terminallerinin sürekli değişiklik göstermesinin de müvekkili şirketi zor durumda bıraktığını, bayilik sözleşmesine aykırı şekilde müvekkili şirketin ... yöntemiyle ürün talepleri davalı tarafça yasal bir dayanak gösterilmeksizin karşılanmadığını, haklı bir gerekçe gösterilmeden DBS kanalı kapatıldığını, peşin ödeme yapılmasına rağmen de ürün tedariği bir türlü sağlanmadığını, bu durumun müvekkili şirketin satışlarının %50 orranında düşmesine sebep olduğunu, müvekkili şirket ciddi şekilde müşteri kaybına uğrayarak telafisi imkansız maddi ve manevi zararlar görmesine sebep olduğunu, dilekçeleri ekinde sunulan ... 6.Noterliğinin ... tarih , ... yevmiye nolu ve yine ... 6.Noterliğinin ...tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnameleri ile yaşanılan durum davalı tarafa 2 kez ihtar edilmesine rağmen davalı taraf ihtarnamelere cevap vermediği gibi yaşanılan problemlerin çözümü noktasında hiç bir eylemde bulunmadığını, akabinde müvekkili şirketin ... 2.Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyası ile yaşanılan aksaklıkların tespitini istediğini Ancak söz konusu dosya bilirkişiye tevdii edilmesine rağmen rapor henüz tanzim edilmediğini, bayilik sözleşmesinin akdedilmesiyle ekte sunulan Halkbankasına ait 10.07.2020 tarihli ,.... referans nolu 1.000.000,00-TL bedelli, Halkbankasına ait 08.10.2021 tarihli ,... referans nolu 150.000,00-TL bedelli toplam 2 adet, 1.150.000,00-TL tutarlı teminat mektubu davalı şirketin uhdesinde bulunduğunu, izah edilen nedenlerden ötürü davalı tarafça söz konusu teminat mektuplarının nakde çevrilmesi halinde müvekkilinin telafisi imkansız zararlar yaşayacağını, kaldı ki müvekkili şirketin davalı şirkete hiç bir borcu bulunmadığını, dolayısıyla teminat mektuplarını nakde çevrilmesini gerektirecek hiç bir haklı sebep bulunmadığını, sözleşmenin feshi , uğranılan zararların tazmini , menfi tespit vs davalarını açma hazırlığında bulunduklarını, bahsedilen davaların arabulucu başvurusuna tabi olması ve dava hazırlıklarının uzun zaman alacağı hususları dikkate alındığında ; tedbiren teminat mektubunun nakde çevrilmesinin durdurulmasını talep ettiklerini, izah edilen nedenlerden ötürü; müvekkili şirketin ileride telafisi imkansız zararlar görmemesi adına davalı taraf uhdesinde bulunan, Halkbankasına ait 10.07.2020 tarihli, ... referans nolu 1.000.000,00-TL bedelli yine ... ait 08.10.2021 tarihli, ... referans nolu 150.000,00-TL bedelli toplam 1.150.000,00-TL bedelli 2 adet teminat mektubunun tedbiren nakde çevrilmesinin durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça, dava açılmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulmadığı, müvekkili şirketin ticaret unvanının yanlış bildirildiği, eksik harç yatırıldığı, davacının sözleşmeyi haksız şekilde süresinden önce feshettiği, davacının bayilik sözleşmesi ve protokol uyarınca her yıl için asgari perakende standart fiyatından olmak ve perakende satış yapmak üzere 250 m3 benzin satın almayı, satın alınmayan beher metreküp benzin için 45-USD tutarında cezai şart bedelinin müvekkil şirkete ödemeyi kabul ve taahhüt etmiş olduğu, asgari ürün alım taahhüdünün yerine getirilmemiş olmasından bahisle toplam 6.831,06-USD tutarında cezai şart borcunun doğduğu, ayrıca haksız surette erken fesih nedeniyle Protokol'ün 8.1. maddesi uyarınca akaryakıt bayilik sözleşmesinden kaynaklı olarak 150.000,00-USD, LPG/Otogaz Bayilik Sözleşmesi'nden kaynaklı olarak 60.000,00-USD erken fesih cezai şart borcunun doğduğu, diğer yandan akaryakıt bayilik sözleşmesinin 26.3. maddesi gereğince protokol ve sözleşmenin bayi tarafından ihlal edilmesi yada bayi tarafından haklı bir nedene dayanmaksızın sona erdirilmesi halinde müvekkil şirketin uğrayacağı kar mahrumiyeti dahil sair zarar ve ziyanın tazmin edilmesinin gerektiği, bu madde kapsamında sözleşmenin fesih edilmesi sebebiyle müvekkil şirketten almayı taahhüt ettikleri benzin ve LPG için toplam 878.550,04-TL tutarında kar mahrumiyeti cezai şart borcunun doğduğu ve ariyet olarak teslim edilen demirbaş ve ekipmanların söküm ve nakliye bedelleri bayiye ait olmak üzere iade edilmesi, aksi halde müvekkil şirket uhdesinde bulunan teminatların nakde çevrileceği ihtar ve ihbaren bildirilmiştir. Ayrıca davacı bayinin sözleşme feshi sonrası demontaj bedelleri ve istasyona toptan satış koşulları ile uyguladığı akaryakıt fiyat farkları nedeni ile 1.135.274,27 TL gecikmiş borcu bulunmaktadır. Taraflar arasında akdedilen Protokol’ün “Asgari Ürün Alım Tahhüdü” başlıklı 4.3.1. maddesi ile davacı, Protokol süresince, perakende standart fiyatından olmak ve perakende satış yapmak üzere her yıl için asgari 250 m3 benzin ürünlerini TP'den almayı, aksi takdirde satın alınmayan beher metreküp eksik ürün alımı için 45-USD tutarında cezai şart bedelini TP'ye ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Bu kapsamda müvekkil şirketçe keşide edilen ihtarnamede de belirtildiği üzere; davacının asgari ürün alım taahhüdünden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirilmediğinden bahisle toplam 6.831,06-USD tutarında cezai şart borcu doğmuştur. Yine taraflar arasında akdedilen Akaryakıt ve LPG/Otogaz Bayilik Protokol'ün “Feshin Sonuçları” başlıklı 8.2. maddesi gereğince; davacı bayinin, müvekkil şirketin uğrayacağı kar mahrumiyeti dahil tüm menfi ve müspet zararını derhal ödeyeceği hüküm altına alınmıştır. Aynı şekilde akaryakıt bayilik sözleşmesinin 26.3. maddesi gereğince de protokol ve sözleşmenin bayi tarafından ihlal edilmesi yada bayi tarafından haklı bir nedene dayanmaksızın sona erdirilmesi halinde müvekkil şirketin işbu sözleşme feshedilmeseydi sözleşme süresinin dolmasına kadar elde edebileceği kardan mahrumiyet de dahil sair zarar ve ziyanın bayi tarafından tazmin edileceği kararlaştırılmıştır. Bu kapsamda davacının, müvekkil şirketten almayı taahhüt ettikleri benzin ve LPG için toplam 878.550,04-TL tutarında kar mahrumiyeti borcu bulunmaktadır. Ayrıca taraflar arasında akdedilen Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi, LPG/Otogaz Bayilik sözleşmesi, Protokol ve sair eklerinin normalde hitama ereceği tarihten önce davacı bayi tarafından haksız surette bayilik ilişkisinin sonlandırılması nedeniyle Akaryakıt ve LPG/Otogaz Bayilik Protokolü’nün “Feshin Sonuçları” başlıklı 8.1.1. maddesi uyarınca Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi’nden kaynaklı olarak 150.000,00-USD tutarında cezai şart borcu; 8.1.2. maddesi uyarınca LPG/Otogaz Bayilik Sözleşmesi’nden kaynaklı olarak ise 60.000,00-USD tutarında cezai şart borcu muaccel hale gelmiştir. Bu kapsamda davacı şirketçe, müvekkil şirkete... Bankası A.Ş. 10.07.2020 tarih-1.000.000,00-TL tutarlı ve 08.10.2021 tarih-150.000,00-TL tutarlı teminat mektupları verilmiş olup davacının mevcut borçları sebebiyle teminat mektupları iadesi veya olmadığı takdirde hükümsüz bırakılması yönündeki davacı taleplerini kabul etmemiz mümkün değildir, beyanında bulunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;

Hakim ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin... tarihli ... numaralı kararı ile ...tarihli ve ... sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un 5. Maddesinin birinci fıkrası uyarınca;

1)█████/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4. Maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinden,

2)█████/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ila 969. Maddelerinden,

3)█████/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunundan (142.maddesinde düzenlenenler hariç),

4)█████/2006 tarihli ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunundan,

5)█████/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunundan,

6)█████/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunundan,

7)█████/2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanundan kaynaklanan ve Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanına giren ticari davalara ve ticari nitelikteki çekişmesiz yargı kapsamında gelecek işlere; İstanbul Adliyesi için 6,7,8 ve 9 numaralı Asliye Ticaret Mahkemelerinin bakmasına, bu kapsamda görülmekte olan dava ve işlerin iş dağılımına dayanılarak mezkur mahkemelere gönderilmemesine, █████/2021 tarihinden itibaren gelecek yeni dava ve işlerin ise anılan ihtisas mahkemelerine tevzi edilmesine karar verilmiştir.

Talep türü "Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun İadesi)" olarak seçildiğinden dosya mahkememize tevzi olunmuştur.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin ... esas, ... karar sayılı █████/2023 tarihli ilamında "..Bu sebeple, açılan davanın konusu banka ve finans uyuşmazlıklarına ilişkin ise adliye tevzi bürosu, dosyayı HSK 1. Dairesinin 25.11.2021 tarihli ve 1232 sayılı kararı doğrultusunda ilgili mahkemeye tevzi edecek, tevzinin yanlış yapılması durumunda dosya kendisine tevzi edilmiş asliye ticaret mahkemesi, bu durumu tespit ederek dosyanın doğru daireye tevzi edilmek üzere tevzi bürosuna iadesine/ gönderilmesine karar verecektir. Dosya kendisine yanlış tevzi edilen asliye ticaret mahkemesinin vereceği karar, teknik anlamda bir görevsizlik kararı olmayıp gönderme kararı niteliğindedir. " şeklinde dosyanın yanlış tevzi edilmiş olması durumunda dosyanın doğru daireye tevzi edilmek üzere tevzi bürosuna iadesine karar verileceğine yönelik hüküm kurulmuştur.

Her ne kadar mahkememiz finans işlerinden kaynaklanan davalara bakmakla yetkili olduğu gibi genel ticari davalara da bakmakla yetkilisi ise de; iş bu dosya yönünden tevzi bürosu tarafından ya da davacı vekili tarafından hatalı olarak dava türünün Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) davası olarak girilmesi nedeniyle dosyanın genel tevziye tabi tutulmaksızın sadece finans mahkemeleri işaretlenmek suretiyle yapılan tevzi sonucu mahkememize tevdi edildiği; HSK'nın 1232 Sayılı kararı ile yargıda uzmanlaşmanın sağlanması amacıyla bazı mahkemelerin belirli konularda özel olarak yetkilendirildiği, nitekim daha önce de iflas ve konkordato davalarına bakmakla 1, 2 ve 3 nolu ticaret mahkemelerinin görevlendirildiği, bu tür görevlendirmelerinin amacının iş yoğunluğu yönünden belli bir uzmanlaşmanın ve hızlanmanın sağlanması olduğu dikkate alındığında dava türünün belirlenmesine ilişkin nitelendirmenin tevzi bürosunun ya da davacı tarafın inisiyatifine bırakılamayacağı, nitekim davacı tarafça ya da tevzi bürosu tarafından finans ihtisas seçilmesi sonucu ilgili dosyanın yalnızca İstanbul 6, 7, 8 ve 9. Asliye Ticaret Mahkemelerine tevzi edilmesinin, diğer mahkemelere dosyanın tevzi edilmemesinin sağlanabileceği, bununla birlikte yalnızca bir finans ihtisas mahkemesi olan Bakırköy Adliyesinde benzer bir tevzi işleminin yapılması halinde dosyanın yalnızca finans ihtisas olmasının yanında genel tevziye de açık olan Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesine tevzi olmasının sağlanabileceği, asıl bu haliyle doğal hakim ilkesine aykırı bir durumun oluşabileceği değerlendirilmektedir. Yalnızca genel tevzi yapılmaksızın finans mahkemesi olarak girilen dava türü nedeniyle mahkememize tevdi edilen dosyalarda HSK'nın █████/2021 tarihli kararının amacı gereği mahkememizce tevzi işleminin düzeltilmesi için dosya doğru tevzi yapılmak üzere tevzi bürolarına iade edilmekte, tevzi bürosunca genel tevziye tabi tutulması sonucu dosya mahkememize tevdi edilirse doğal olarak davaya bakılmaktadır.

Dava dilekçesinin içeriğinden de açıkça anlaşıldığı üzere; dava, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinden kaynaklı teminat mektubunun iadesi istemine ilişkin olup, teminat mektubunu düzenleyen banka, davanın taraflarından biri olmadığı gibi uyuşmazlık da teminat mektubunun bizzat kendisinden kaynaklanmamaktadır. Tevzi formunda "Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun İadesi)" davası olarak nitelendirildiğinden dosyanın finans mahkemesi olarak görevli mahkememize tevzii edildiği, ancak dosyanın finans işleri ile görevlendirilen mahkememizin görev tanımında olmadığı halde, ihtisas mahkemesine gönderilmesi yerinde görülmediğinden bayilik sözleşmesinden kaynaklı teminat mektubunun iadesi olarak açılan dava dosyasının genel mahkemelere tevzi edilmek üzere İstanbul Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM / Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Dosyanın Menfi Tespit (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) olarak genel mahkemelere (Asliye Ticaret Mahkemelerine) tevzi edilmek üzere İstanbul Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda karar verildi.█████/2026

Katip

e-imzalıdır

Hakim

e-imzalıdır