yargıtay 8. ceza dairesinin, suç üstlenme mahkûmiyetinde kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmemesi ve basit yargılama usulünün değerlendirilmemesinden kaynaklanan hukuka aykırılıkların kanun yararına bozulmasına ilişkin incelemesi.

Yargıtay 8. Ceza Dairesinin, suç üstlenme mahkûmiyetinde kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmemesi ve basit yargılama usulünün değerlendirilmemesinden kaynaklanan hukuka aykırılıkların kanun yararına bozulmasına ilişkin incelemesi.

Özet: Yargıtay, Adalet Bakanlığının kanun yararına bozma talebi üzerine, sabıkasız sanık hakkında "suç üstlenme" suçundan hükmedilen 25 günlük kısa süreli hapis cezasının Türk Ceza Kanununun 50/3. maddesi uyarınca seçenek yaptırımlara çevrilmemesinin ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında basit yargılama usulünün uygulanıp uygulanmayacağının mahkemece değerlendirilmemesinin hatalı olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğuna hükmetmiştir.

8. Ceza Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

SUÇ

: Suç üstlenme

İNCELEME KONUSU KARAR

: Mahkûmiyet

KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN

: Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ

: İlgili kararın kanun yararına bozulması

Bakırköy 10. Asliye Ceza Mahkemesinin 04.10.2022 tarihli kararı ile hükümlü hakkında suç üstlenme suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanun'un (5237 sayılı Kanun) 270/1,62/1. maddeleri uyarınca 25 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ilişkin hükmün, istinaf edilmeksizin 12.10.2022 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun'un (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 14.04.2025 tarihli ve ██████████ sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 28.04.2025 tarihli ve KYB-██████████ sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 28.04.2025 tarihli ve KYB-██████████ sayılı kanun yararına bozma isteminin;

"1- Dosya kapsamında bulunan adli sicil kaydına göre, suç tarihinden önce hapis cezasına ilişkin hükümlülüğü bulunmayan sanık hakkında tayin olunan kısa süreli hapis cezasının, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 50/3. maddesinde yer alan, “Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, mahkûm olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş bulunanların mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, birinci fıkrada yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilir.” şeklindeki hüküm uyarınca aynı maddenin 1. fıkrasında yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde,

2-Benzer bir olay sebebiyle Yargıtay 2. Ceza Dairesinin █████/2021 tarihli ve ██████████ esas, ██████████ karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, 5271 sayılı Kanun'un 251. maddesinde yer alan, "Asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir." şeklindeki düzenlemeye, 7188 sayılı Kanun'un geçici 5-d maddesinde yer alan "█████/2020 tarihi itibariyle kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü uygulanmaz." şeklinde sınırlama getirilmiş ise de; █████/2020 tarihli ve 31218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin █████/2020 tarihli ve ███████ esas, ███████ sayılı iptal kararı ile yukarıda anılan geçici madde 5/1-d maddede yer alan "Kovuşturma evresine geçilmiş" ibaresinin aynı bentte yer alan, "Basit yargılama usulü" yönünden Anayasa'nın 38. maddesine aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmesi nedeniyle, anılan iptal kararının yayım tarihinden sonra verilen kararlarda basit yargılama usulü yönünden değerlendirme yapılmasında zorunluluk bulunduğu, bu haliyle sanığın mahkumiyetine esas 5237 sayılı Kanun'un 270. maddesinde düzenlenen suçun, suç tarihindeki şekli ile, 5271 sayılı Kanun'un 251. maddesi gereğince basit yargılama usulüne tabi olduğu, kararın ise █████/2022 tarihinde verildiği anlaşılmakla, karar tarihi itibariyle belirtilen iptal kararı sonrasında sanık hakkında basit yargılama usulünün uygulanıp uygulanmayacağı hususunda Mahkemesince bir değerlendirme yapılması gerektiği gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesinde, isabet görülmemiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. İnceleme konusu hükümde, 5237 sayılı Kanun'un 50. maddesinin, inceleme konusu ile ilgili olan üçüncü fıkrası;

"...

(3) Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, mahkûm olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş bulunanların mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, birinci fıkrada yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilir.

..."

Şeklinde düzenlenmiştir.

Bakırköy 10. Asliye Ceza Mahkemesinin, 04.10.2022 tarihli kararı ile hükümlü hakkında suç üstlenme suçundan 25 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. Adli sicil kaydına göre hükümlünün suç tarihinden önce işlediği suçlardan hapis cezası ile mahkum olduğu bir ilamının bulunmadığı belirlenmiştir. Bu kapsamda inceleme konusu dava dosyası değerlendirildiğinde; hükümlü hakkında hükmolunan 25 günlük hapis cezasının süresi ve adli sicil kaydı dikkate alınarak, adli para cezası veya diğer seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesi gerektiğinin gözetilmemesi, Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

2. 5271 sayılı Kanun'un ''Basit yargılama usulü'' başlıklı 251.maddesinin birinci fıkrası ise;

''(1)Asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir"

Biçiminde,

Aynı Kanunun geçici 5. maddesinin (c) ve (d) fıkraları da;

'' (1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla; ...

c) 250 nci maddede düzenlenen seri muhakeme usulü ile 2 51... nci maddelerde düzenlenen basit yargılama usulüne ilişkin hükümler, 1/1/2020 tarihinden itibaren uygulanır.

d) 1/1/2020 tarihi itibarıyla kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü uygulanmaz...''

Şeklinde düzenlenmiştir.

Anayasa Mahkemesinin 25.06.2020 tarihli ve ███████ Esas, ███████ Karar sayılı kararı ile geçici 5. maddesinin (d) bendinde yer alan “…kovuşturma evresine geçilmiş,…” ibaresinin aynı bentte yer alan “…basit yargılama usulü…” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğundan bahisle iptaline karar verilmiş ve bu karar 19.08.2020 tarihli 31218 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

İnceleme konusu dava dosyası değerlendirildiğinde; hükümlünün yargılama konusu eyleminin 5271 sayılı Kanun'un 251/1. maddesine göre basit yargılama usulüne tabi olduğu ve lehe hükümler içeren kanun maddesinin uygulanıp uygulanmayacağı yönünde mahkemesince bir değerlendirme yapılması gerektiği gözetilmemesi, Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. Bakırköy 10. Asliye Ceza Mahkemesinin, 04.10.2022 tarihli kararının 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereğince, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

3.5271 sayılı Kanun’un 309/4-b maddesi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 06.11.2025 tarihinde karar verildi.