Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin çeşitli madde ve fıkralarının iptali istemiyle açılan davada hukuka uygunluk değerlendirmesi yaparak temyiz başvurularını incelemiştir.
Özet: Bu hukuki metin, Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin belirli maddeleri, fıkraları ve ibarelerinin iptali istemiyle açılan bir davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin verdiği kararın temyiz incelemesini konu edinmektedir; Daire, yönetmeliğin taşımacılık kapsamı dışındaki faaliyetler, seyahat acentelerinin yükümlülükleri, yetki belgesi şartları ve yolcu indirme/bindirme kuralları gibi birçok hükmünde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verirken, yolcu kimlik ve oturma yeri düzenlemelerine ilişkin bazı itiraz edilen kısımların sonraki değişikliklerle yürürlükten kalkması nedeniyle bu konuda karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiş, dava konusu diğer bazı düzenlemeler ise hukuka uygun bulunmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No
: █████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDENLER
: 1- (DAVACI) : ... Birliği (...)VEKİLİ
: Av. ...2- (DAVALI)
: ... BakanlığıVEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: Danıştay Sekizinci Dairesinin █████/2022 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının, davacı tarafından davanın reddine, davalı idare tarafından ise iptale ilişkin kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: █████/2018 tarih ve 30295 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 2. maddesinin 3. fıkrasının, 37. maddesinin 4. ve 5. fıkralarının (eksik düzenleme nedeniyle), 41. maddesinin 3. fıkrasının (eksik düzenleme nedeniyle); 6. maddesinin 1. fıkrasında yer alan; "kamu kurum ve kuruluşlarının" ibaresinin, 14. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin, 14. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendinde yer alan; "toplam 75 adet koltuk kapasitesine" ibaresinin, 14. maddesinin 4. fıkrasının (ç) bendinin 2 ve 3 nolu alt bentlerinin, 24. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 3 nolu alt bendinin, 37. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "her seferde taşınan yolcuların numaralandırılmış oturma yerlerine göre düzenlenmiş yolcu Türk vatandaşı ise T.C. kimlik numarasının, Türk vatandaşı değilse uyruğu, pasaport numarasının veya varsa yabancı kimlik numarasının, ad ve soyadlarının yazılı olduğu" ibaresi ile 37. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "bir nüshasının yapılacak denetimlerde ibraz edilmek üzere seyahat esnasında taşıtta bulundurulması" ibaresinin, 40. maddesinin 2. fıkrasının, 40. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "seyahat başlangıç saatinden en geç bir saat öncesine" ibaresinin, 41. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde yer alan "Kamu kurum ve kuruluşlarının yurtiçi taşıma hizmetini yapmak" ibaresinin, 41. maddesinin 12. fıkrasının ve 55. maddesinin 8. fıkrasının iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti
: Danıştay Sekizinci Dairesinin █████/2022 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla;Anayasa'nın 124. maddesi, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 1, 2, 5, 26, 34. maddeleri ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 4. ve 5. maddelerine atıfta bulunularak,Yönetmeliğin 2. maddesinin 3. fıkrası yönünden;Karayolu taşımacılığı kapsamı dışında tutulan taşımacılık faaliyetlerinin belirlendiği dava konusu fıkrada, eksik düzenleme ve hukuka aykırılık bulunmadığı,Yönetmeliğin; 6. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "kamu kurum ve kuruluşları" ibaresi, 24. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 3 nolu alt bendi, 41. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde yer alan "kamu kurum ve kuruluşlarının yurtiçi taşıma hizmetini yapmak" ibaresi yönünden;Seyahat acentalarının yürüttükleri taşımacılık faaliyetlerinin karayolu taşımacılığına ilişkin kısmında karayolu taşıma mevzuatına uymak zorunda oldukları, (A) türü yetki belgesinin düzenleneceği taşımacılık faaliyetlerinin ve bu yetki belgesi ile yapılacak taşımacılıkta uyulması gereken bir takım kuralların belirlendiği dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı,Yönetmeliğin; 14. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi, 14. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendinde yer alan "toplam 75 adet koltuk kapasitesine" ibaresi, 14. maddesinin 4. fıkrasının (ç) bendinin 2 ve 3 nolu alt bentleri ve 41. maddesinin 12. fıkrası yönünden;(A) türü yetki belgesi almanın veya yenilemenin özel şartları ile yolcu taşımacılığı yetki belgesi sahiplerinin, belediye sınırları içinde yer alan indirme/bindirme ceplerinde yolcu indirip bindirebilmelerine ilişkin kuralların belirlendiği dava konusu düzenlemelerin, davalı idarenin düzenleme yetkisi kapsamında ve karayolu taşımacılığı düzeninin sağlanması amacına yönelik olarak yapıldığı, hukuka aykırılık bulunmadığı,Yönetmeliğin; 37. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Her seferde taşınan yolcuların numaralandırılmış oturma yerlerine göre düzenlenmiş yolcu Türk vatandaşı ise T.C. Kimlik numarasının, Türk vatandaşı değilse uyruğu, pasaport numarasının veya varsa yabancı kimlik numarasının, ad ve soyadlarının yazılı olduğu" ibaresi ile anılan maddenin 4 ve 5 numaralı fıkraları yönünden;Yönetmeliğin 37. maddesinin 2. fıkrasında yer alan dava konusu ibare, aynı maddenin 4. fıkrası ve 5. fıkrasında "ve numaralandırılmış" ibaresinin, █████/2018 tarihli düzenleme ile yürürlükten kaldırıldığı, bu nedenle anılan düzenlemeler yönünden karar verilmesine yer olmadığı, Yönetmeliğin 37. maddesinin 5. fıkrasının "ve numaralandırılmış" ibaresi dışında kalan dava konusu düzenlemelerde ise hukuka aykırılık bulunmadığı,Yönetmeliğin; 40. maddesinin 2.fıkrası, 40. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "seyahat başlangıç saatinden en geç bir saat öncesine" ibaresi ve 41. maddesinin 3. fıkrası yönünden;Yetki belgesi sahipleri ile yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanların yükümlülüklerinin düzenlendiği dava konusu düzenlemelerin, karayolu taşımacılığının düzenli ve her türlü denetime imkan tanıyacak biçimde sürdürülmesi amacıyla yapıldığı, düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı,Yönetmeliğin; 37. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "bir nüshasının yapılacak denetimlerde ibraz edilmek üzere seyahat esnasında taşıtta bulundurulması" ibaresi ile 55. maddesinin 8. fıkrası yönünden;213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Fatura nizamı" başlıklı 231. maddesinin 5. bendinde, faturanın, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenleneceği hükmüne yer verildiği, buna göre anılan yasa kuralını daraltarak, taşımayı yapacak yetki belgesi sahibi tarafından, yapılacak taşıma sözleşmesine uygun fatura veya fatura yerine geçen belgenin bir nüshasının yapılacak denetimlerde ibraz edilmek üzere seyahat esnasında taşıtta bulundurulmasını zorunlu kılan, Yönetmeliğin 37. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "bir nüshasının yapılacak denetimlerde ibraz edilmek üzere seyahat esnasında taşıtta bulundurulması" ibaresinde hukuka uyarlık bulunmadığı,Seyahat acentalarının, B2 yetki belgeli araçlarla verdikleri uluslararası transfer hizmetinin gerekleri gözetilmeden, B2 yetki belgesine kayıtlı tüm araçların yurtiçine girdiği tarihten sonra 48 saat geçmeksizin tekrar yurtdışına çıkamayacağına ilişkin yönetmeliğin dava konusu 55. maddesinin 8. fıkrasının, taşımaların ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda gerçekleştirileceği yolundaki genel ilkeye aykırı olduğu, anılan düzenlemenin seyahat acentaları açısından kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olduğu gerekçesiyle,Yönetmeliğin 37. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "bir nüshasının yapılacak denetimlerde ibraz edilmek üzere seyahat esnasında taşıtta bulundurulması" ibaresi ve 55. maddesinin 8. fıkrasının iptaline; Yönetmeliğin 37. maddenin 2. fıkrasında yapılan değişiklik ile ''numaralandırılmış oturma yerlerine göre düzenlenmiş yolcu” ibaresi, 37. maddesinin 4. bendi ve 37. maddesinin 5. bendinde yer alan "ve numaralandırılmış” ibaresi yönünden karar verilmesine yer olmadığına; Yönetmeliğin dava konusu diğer maddeleri yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI
:Davacı tarafından, dava konusu düzenlemelerin, 1618 sayılı Seyahat Acentaları Kanunu kapsamında kurulan ve faaliyet gösteren seyahat acentalarının tarifesiz turizm taşımacılığına yönelik hak ve yetkileri gözetilmeden hazırlandığı, seyahat acentalarına anılan Kanun ile tanınan münhasır hizmetlere ilişkin kurallara yer verilmemesi nedeniyle Yönetmeliğin eksik ve hukuka aykırı olduğu, temyize konu kararın davanın reddine ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.Davalı idare tarafından, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 34. maddesi ve 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 477-478. maddeleri uyarınca, rekabetin korunması, tekelleşme ve haksız gelir sağlanmasının önlenmesi amacıyla Bakanlıklarının karayolu taşımacılık faaliyetine ilişkin olarak her türlü idari metinle düzenleme yapma yetkisinin bulunduğu, idarelerince yapılan düzenlemenin hukuka, hizmet gereklerine ve kamu yararına uygun olduğu, temyize konu kararın iptale ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI
:Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın, davanın reddine ilişkin kısımlarının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş olup, davacı tarafından savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,b) Hukuka aykırı karar verilmesi,c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen davanın reddi, kısmen karar verilmesine yer olmadığı, kısmen dava konusu düzenlemelerin iptali yolundaki Danıştay Sekizinci Dairesinin █████/2022 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının, temyize konu kısımlarının ONANMASINA,3. Kesin olarak, █████/2024 tarihinde, Yönetmeliğin 37. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "bir nüshasının yapılacak denetimlerde ibraz edilmek üzere seyahat esnasında taşıtta bulundurulması" ibaresi yönünden oyçokluğu, Yönetmeliğin dava konusu diğer kısımları yönünden oybirliği ile karar verildi.KARŞI OYX- Yönetmeliğin "Taşıma sözleşmesi" başlıklı 37. maddesinin 3. fıkrası ile, taşımayı yapacak yetki belgesi sahibi tarafından, yapılacak taşıma sözleşmesine uygun fatura veya fatura yerine geçen belge düzenlenmesi ve bir nüshasının yapılacak denetimlerde ibraz edilmek üzere seyahat esnasında taşıtta bulundurulması zorunlu kılınmıştır.4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun "Genel kural" başlıklı 4. maddesinde; taşımaların, ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında gerçekleştirileceği düzenlenmiştir. Gerek 4925 sayılı Kanun gerekse 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile davalı idare, karayolu taşımacılığı faaliyetlerinin belirtilen ilkelere uygun olarak yürütülmesi hususunda görevli ve yetkili kılınmıştır.Karayolu taşımacılığı kapsamında yürütülen ticari faaliyetlere yönelik olarak davalı idarece yapılacak denetimlerde, taşımacılığın mahiyeti ve mevzuata uygunluğunun tespiti bakımından fatura veya fatura yerine geçen belgenin düzenlenmesi ve denetim esnasında ibraz edilmesinin, kayıt dışı ticari faaliyetlerin önlenmesinde hayati önemi haiz bulunduğu tartışmasızdır.Bu açıdan bakıldığında, Yönetmeliğin 37. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "bir nüshasının yapılacak denetimlerde ibraz edilmek üzere seyahat esnasında taşıtta bulundurulması" ibaresi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğundan, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Daire kararının bu kısım yönünen bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.