danıştay 13. daire, kamu idarelerinin hurda satış ihalelerinin, makine ve kimya endüstrisi a.ş.nin kanuni ön alım hakkı nedeniyle iptaline ilişkin idare mahkemesi kararını onadı.

Danıştay 13. Daire, kamu idarelerinin hurda satış ihalelerinin, Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş.nin kanuni ön alım hakkı nedeniyle iptaline ilişkin idare mahkemesi kararını onadı.

Özet: Danıştay, bir il birliğince gerçekleştirilen hurda satışı ihalesini iptal eden idare mahkemesi kararını onamış; kamu idarelerinin, 7330 sayılı Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi Hakkında Kanun ve 3284 sayılı Bazı Maden Hurdalarının Dışarı Çıkarılmasının Yasak Edilmesi ve Satın Alınması Hakkında Kanun ile Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, ihtiyaç fazlası ve kullanım dışı bırakılan metal ve araç hurdalarını Makine ve Kimyasi Endüstrisi A.Ş.ye belirli fiyatlardan devretme veya satma yasal yükümlülüğü bulunduğundan, bu kapsamdaki malzemelerin ihale yoluyla satışının hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir.

Danıştay 13. Daire Başkanlığı █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONÜÇÜNCÜ DAİRE

Esas No

:█████████

Karar No

:█████████

TEMYİZ EDEN (DAVALI)

: ... İli ... Birliği

VEKİLİ

: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI)

: ... A.Ş.

VEKİLİ

: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem

: ... İli ... Birliğince █████/2023 tarihinde gerçekleştirilen "Edirne Merkez Kemal Köy sınırlarında bulunan taşınmazlara ait hurdaların satışı" ihalesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti

: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; 7330 sayılı Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un 4. maddesi uyarınca, kamu idareleri, kamu iktisadi teşebbüsleri ve sermayesinin en az yüzde ellisi kamuya ait olan bağlı ortaklıklarca ihtiyaç fazlası ve kullanım dışı bırakılan veya niteliğini kaybetmiş olan her türlü hava, deniz ve kara taşıtları, makine ve teçhizat ile tehlikeli veya tehlikesiz metal/metal bileşim atıkların, ekonomik değer taşıyan ve evsel nitelikte olmayan metal dışı mal ve malzemelerin Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş. (MKE) tarafından, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen birim fiyatlardan satın alınabileceği veya devralınabileceği, bu fıkrayla ilgili hususlar hakkında 3284 sayılı Bazı Maden Hurdalarının Dışarı Çıkarılmasının Yasak Edilmesi ve Satın Alınması Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı, 3284 sayılı Kanun'a göre resmi daire ve müesseselerin demir, bakır, kurşun, kalay, tutya, aleminyum, antimuvan ve nikel hurdalar ile bunların hurda hâlindeki halitalarının ve kullanılamayacak bir hale gelmiş muharrik veya müteharrik vasıtalarının kendi ihtiyaçlarından fazla olanları askeri fabrikalara devredileceği, askeri fabrikalar teşkilatına arz ve teklif olunan hurda malzemenin 3284 sayılı Kanun'da belirlenen fiyat ve şartlara göre satın alınmasının zorunlu olduğu, █████/1971 tarih ve 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, resmi daire ve idareler ve iktisadi devlet teşekkülleri ile bunlara ait müessese ve iştiraklerinin malik oldukları her çeşit maden hurdaları ile bunların hurda halindeki halitalarının ve kullanılmayacak hale gelmiş bulunan muharrik ve müteharrik araçlarının kendi ihtiyaçlarından fazlalarının MKE'ye satılacağı, resmi daire ve idareler ve iktisadi devlet teşekkülleri ile bunlara ait müessese ve iştiraklerin MKE'ye devretmekle yükümlü oldukları maden hurdalarının 3284 sayılı Kanun'da belirtilen maden hurdaları ve bunların hurda halindeki halitaları ile kullanılamayacak bir hale gelmiş muharrik veya müteharrik vasıtalara ilişkin olduğu ve davacı MKE'nin 3284 sayılı Kanun kapsamındaki mal ve malzemeleri satın alarak devir alma zorunluluğu bulunduğu dikkate alındığında, dava konusu ihale işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

: Davalı idare tarafından, davacı MKE'nin ihale konusu malzemelere yönelik talep yazısının ihalenin kesinleşmesinden ve belli miktar hurdanın yükleniciye teslim edilmesinden sonraki bir tarihte Birliklerine ulaştığı, bu aşamadan sonra gerçekleştirilecek fesih işleminin Birliğin mağduriyetine ve kamu zararına yol açacağı, dava konusu ihale işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. Davalının temyiz isteminin reddine,

2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,

3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,

5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,

6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), █████/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY

Dosyanın incelenmesinden, ... İli ... Birliği tarafından ihaleye konu malzemelerin satışı için ihaleye çıkıldığı; davacı Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketinin (MKE) ihalenin iptal edilerek malzemelerin kendilerine satışının yapılması hususunda talepte bulunduğu, davalı Birliğin ise talebin ihale kesinleştikten sonra taraflarına ulaştığı ve bu sebeple ihalenin iptalinin mümkün olmadığının belirtilmesi üzerine █████/2023 tarihli ihale işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

3284 sayılı Bazı Maden Hurdalarının Dışarı Çıkarılmasının Yasak Edilmesi ve Satın Alınması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, demir, bakır, kurşun, kalay, tutya, alüminyum, antimuvan ve nikel hurdaları ile bunların hurda halindeki halitalarının ve kullanılamayacak bir hale gelmiş bilumum muharrik veya müteharrik vasıtaların memleket dışına çıkarılmasını yasak etmeye Cumhurbaşkanı'nın yetkili bulunduğu, bu maddelerin memleket içinde satılmasının serbest olduğu; 2. maddesinde, resmî daire ve müesseselerde birinci maddede yazılı mevaddan kendi ihtiyaçlarından fazla olanların, 2490 sayılı Kanun'un 66. maddesine göre askeri fabrikalara devredileceği kurala bağlanmıştır.

█████/1971 tarih ve 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında, resmi daire ve idareler ve iktisadi devlet teşekkülleri ile bunlara ait müessese ve iştiraklerinin malik oldukları her çeşit maden hurdaları ile bunların hurda halindeki halitalarının ve kullanılmayacak bir hale gelmiş bulunan muharrik ve müteharrik araçlarının kendi ihtiyaçlarından fazlalarının, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu tarafından altı ayda bir piyasa etütlerine dayanılarak yapacağı tesbit ve teklif ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca kabul edilecek fiyatlarla adı geçen Kuruma satış suretiyle devredileceği belirtilmiştir.

5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu'nun 18. maddesinde, ilçelerde, tarım ürünlerinin pazarlanması hariç olmak üzere, yol, su, kanalizasyon ve benzeri altyapı tesisleri ile köylere ait diğer hizmetlerin yürütülmesine yardımcı olmak, bizzat yapmak, yaptırmak ve kırsal kalkınmayı sağlamak üzere, tüm köylerin iştiraki ile o ilçenin adını taşıyan, köylere hizmet götürme birliği kurulabileceği, Cumhurbaşkanının bu konuda genel izin vermeye yetkili olduğu, birlik başkanının merkez ilçelerde vali veya görevlendireceği vali yardımcısı, diğer ilçelerde kaymakam olduğu, köylere hizmet götürme birliği meclisinin birlik başkanı başkanlığında, birliğe üye köylerin muhtarları ve o ilçeden seçilen il genel meclisi üyelerinden oluştuğu, köylere hizmet götürme birliği encümeninin birlik başkanının başkanlığında, meclisin kendi üyeleri arasından gizli oyla seçeceği iki il genel meclisi üyesi ve iki köy muhtarı olmak üzere beş kişiden oluştuğu, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilecekleri, aktarma işleminin merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakanın, il özel idarelerinde valinin onayıyla yapılacağı, bu ödeneklerin tahsis amacı dışında kullanılamayacağı, bu takdirde işin birliğin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılacağı, köylere hizmet götürme birliklerinin bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilecekleri, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımların birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabileceği, köylere hizmet götürme birliklerinin, ihtiyaca göre hizmet akdiyle personel istihdam edebileceği ancak köylere hizmet götürme birliklerinin yıllık toplam personel giderlerinin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin Vergi Usul Kanunu'nda belirlenen yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın %10'unu aşamayacağı, valiler ve kaymakamların birlik hizmetlerini yürütmek üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarından personel görevlendirebilecekleri, bu şekilde görevlendirilenlere birlik bütçesinden karşılanmak üzere, (5000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan tutarda aylık ödeme yapılacağı, görevlendirmelerde otuz günden kısa süreler için kıst hesaplama yapılacağı kuralına yer verilmiştir.

Aktarılan mevzuatın incelenmesinden, resmi daire ve idareler, iktisadi devlet teşekkülleri ile bunlara ait müessese ve iştiraklerinin malik oldukları her çeşit maden hurdaları ile bunların hurda halindeki halitalarının ve kullanılmayacak bir hale gelmiş bulunan muharrik ve müteharrik araçlarının kendi ihtiyaçlarından fazlalarının Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna satılması gerekmekle birlikte; Köylere Hizmet Götürme Birliğinin 3284 sayılı Kanun ve █████/1971 tarih ve 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında resmi daire ve idareler ve iktisadi devlet teşekkülleri ile bunlara ait müessese ve iştirak niteliğinde bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Ayrıca ihale konusu malzemelerin Birliğin yerine getirmekle yükümlü olduğu temel ihtiyaç ve hizmetlerin sağlanması için bütçe oluşturmak amacıyla il özel idaresi tarafından devredildiği hususu dikkate alındığında, ihaleye konu malzemelerin davalı Birliğin kendi malı sayılmaması ve ihtiyaç fazlası hurda olarak değerlendirilememesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle dava konusu ihale işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından, işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının bozularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.