Danıştaydan akaryakıt dağıtım şirketine verilen idari para cezasının kesinleşmeden tahsili için düzenlenen ödeme emrinin, lehe kanun ilkesi uyarınca hukuka aykırılığına ilişkin içtihat.
Özet: Bu hukuki evrak, bir akaryakıt dağıtım şirketine, bayisinin istasyonundaki otomasyon sisteminin sağlıklı veri içermemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasının tahsili için düzenlenen ödeme emrinin iptali istemini konu almaktadır. Mahkeme, idari para cezasının konusunu oluşturan fiilin işlendiği tarihteki ve mükellef lehine olan kanun hükümlerini esas alarak, cezanın tahsil edilebilir hale gelmesi için kesinleşmesi gerektiğine karar vermiştir. Cezanın iptali için açılan davanın henüz derdest olması nedeniyle cezanın kesinleşmediği, dolayısıyla bu aşamada ödeme emri düzenlenmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri gereğince ödeme emri iptal edilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No
:█████████Karar No
:█████████TEMYİZ EDEN (DAVACI)
: ... Akaryakıt Dağıtım Tekstil İnşaat DanışmanlıkKuyumculuk Sanayi ve Ticaret A.Ş.VEKİLİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI)
: ... Vergi Dairesi MüdürlüğüVEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisine ait istasyonda █████/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, bayisinin otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı veriler içermemesi ve bayide tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmemesi fiilinin işlendiğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca, ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararıyla davacı şirkete verilen 1.220.624,00-TL tutarındaki idari para cezasının tahsili amacıyla davalı idarece düzenlenen ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; █████/2018 tarihinde yapılan denetim tarihinde ve söz konusu fiil nedeni ile ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunun düzenlendiği tarihte █████/2013 kabul tarih ve 6455 sayılı Kanun'un 44. maddesi ile yürürlüğe giren 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yürürlükte olduğu, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının alındığı ve ödeme emrinin düzenlendiği tarihte de söz konusu maddenin █████/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7164 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile "Bu Kanunun kaçakçılık kapsamında verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulması tahsil işlemlerini durdurmaz." düzenlemesinin "Bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulması, ilgili vergi dairesine idari para cezasına ilişkin banka teminat mektubu verilmesi durumu hariç tahsil işlemlerini durdurmaz." şeklinde değiştirildiği, söz konusu değişiklik ile idari para cezalarının kesinleşmeden tahsil aşamasına geçilmesinin yolunun açıldığı;Uyuşmazlıkta ödeme emrinin düzenlendiği tarihte yürürlükte olan █████/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7164 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile getirilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulmasının, ilgili vergi dairesine idari para cezasına ilişkin banka teminat mektubu verilmesi durumu hariç tahsil işlemlerini durdurmayacağına yönelik düzenlemenin idari para cezasının tahsili yönünden davacının aleyhine olduğu, ödeme emri dayanağı kararın konusu fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olan ve 5015 sayılı Kanun'un kaçakçılık kapsamında verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulmasının tahsil işlemlerini durdurmayacağına ilişkin düzenlemenin ise davacının idari para cezasının kaçakçılık kapsamında olmaması nedeni ile tahsil aşaması yönünden lehine olduğu, lehe olan █████/2013 kabul tarih ve 6455 sayılı Kanun'un 44. maddesi ile yürürlüğe giren 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin dava konusu olaya uygulanması gerektiği;Bu itibarla, ödeme emri dayanağı kararın konusu fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olan Kanun'un ödeme emrinin tanzim tarihinde yürürlükte olan 7164 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile getirilen düzenlemeye göre cezanın tahsili bakımından lehe olduğu, zira 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 3. maddesi ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesi hükümlerine göre, dava konusu ödeme emrinde belirtilen miktarın tahsili cihetine gidilebilmesi için ödeme emrine dayanak teşkil eden idari para cezasının kesinleşmesi gerektiği, davacı şirket tarafından söz konusu idari para cezasının iptali için ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayden dava açılması ve bu davanın halen derdest olması sebebiyle idari para cezasının ödeme emri düzenlendiği tarihte kesinleşmediği, dolayısıyla bu aşamada söz konusu idari para cezasının tahsili amacıyla ödeme emri düzenlenemeyeceği, aksine bir düşüncenin hukuki güvenirlik ve belirlilik ilkesini ihlal edeceği anlaşıldığından, davalı idare tarafından tanzim edilen dava konusu ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: ... Bölge İdare Mahkemesi .. . İdari Dava Dairesince; 5326 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasına göre 5237 sayılı Kanun’un zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler açısından da uygulanacağı, dolayısıyla kabahat fiilinin unsurlarına veya karşılığı yaptırıma yönelik lehe kanun değişikliklerin, Anayasa’nın 38. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen kanunilik ilkesinin sonuçlarından biri olarak, 5237 sayılı Kanun’un 7. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "lehe kanunun geriye yürümesi" kuralı gereğince uygulanması gerektiği;5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde, bu Kanun'un kaçakçılık kapsamında verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulmasının tahsil işlemlerini durdurmayacağı düzenlemesi yer almakta iken, 7164 sayılı Kanun'un 32. maddesiyle, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde değişiklik yapılarak, bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulmasının, ilgili vergi dairesine idari para cezasına ilişkin banka teminat mektubu verilmesi durumu hariç tahsil işlemlerini durdurmayacağı şeklinde yeniden düzenlendiği;Buna göre kabahat fiilinin unsurlarına veya karşılığı yaptırıma yönelik lehe kanun hükümleri tahsilat aşamasında dikkate alınması gerekmekle birlikte, düzenleyici işlemlerin yürürlüğe girdiği andan başlayarak hukuki etkilerini doğuracağı ve yürürlük tarihinden sonraki olaylara uygulanacağı, vadesi gelmiş bir kamu alacağının tahsil işlemlerinin başlatılmasının ise müeyyide kapsamında olmaması nedeniyle, tahsilin başlatılması yönünde ilgili yönüyle usulü bir kazanılmış hakkın bulunmaması durumunda tahsilata ilişkin yeni hükmün uygulanması gerektiği, dolayısıyla 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde 7164 sayılı Kanun'un 32. maddesiyle getirilen düzenlemenin yürürlüğe girdiği █████/2019 tarihinden önce, ilgili tarafından, kaçakçılık dışındaki idari para cezasına dava açılması durumunda tahsilat işlemi kararın kesinleşmesine kadar durduğundan bu hukuki durumun ilgili yönünden korunması gerekeceği, aksinin kabulünün ise kanunların geriye yürümezliği ilkesiyle bağdaşmayacağı açık olduğundan █████/2019 tarihinden sonra dava açılması durumunda ise tahsilata yönelik bu yeni düzenlemenin uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı;Uyuşmazlıkta 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde 7164 sayılı Kanun'un 32. maddesiyle getirilen düzenlemenin █████/2019 tarihinde yürürlüğe girdiği, davacıya verilen idari para cezasının süresi içinde ödenmediği, davacı tarafından █████/2019 tarihinden sonra, █████/2019 tarihinde idari para cezası işlemine karşı dava açıldığı, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde 7164 sayılı Kanun'un 32. maddesiyle getirilen düzenlemeyle idari para cezasına karşı dava açılması banka teminat mektubu verilmesi durumu hariç tahsil işlemlerini durdurmayacağından, ödeme emri düzenlenmesinde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı;Diğer yandan ödeme emrine dayanak olan 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca davacıya 1.220.624,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Kurul işlemine karşı davacı tarafından açılan davanın ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, yapılan istinaf başvurusun da ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla temyiz yolu açık olmak üzere reddedildiği, bu durumda 5015 sayılı Kanun uyarınca davacıya verilen idari para cezası işlemine yönelik açılan davanın esastan incelenerek reddine karar verildiğinden, ayrıca cezaya dayanak düzenlemede davacı lehine bir değişiklik de bulunmadığından, bu alacağın süresinde ödenmemesi üzerine 6183 sayılı Kanun kapsamında bir alacak olması nedeniyle ödeme emri düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesince verilen dava konusu işlemin iptali kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
: Davacı tarafından, davalı idarenin 5326 sayılı Kanun ve 442 sayılı Tahsilat Genel Tebliği hükümlerini dikkate almadan 7164 sayılı Kanun ile 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesi, 5326 sayılı Kanun'un 17. maddesi ve 6183 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda idari para cezasının tahsili yönünde vergi dairesinin "E.Haciz" yoluyla şirketin hesaplarına konulan haciz işleminin hukuki dayanağının bulunmadığı, bayide tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmediğinden bahisle verilen idari para cezasının ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile niteliği itibarıyla düzeltme imkanı bulunan fiiller arasında sayılan "Uzaktan erişim sistemine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi" kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, EPDK tarafından denetim yükümlülüğünün yerine getirilmediği, şirketin kendisi ve bayilerinin otomasyon sistemiyle ilgili gerekli bütün iş ve işlemleri yaptığı, gerek 5015 sayılı Kanun gerek 1240 sayılı Kurul kararının dağıtıcı lisansı sahibi şirketlere otomasyon sistemlerinin teknik işleyişi ile ilgili yükümlülük yüklediği, ancak şirketlere fiili denetim yapma yetkisi ve görevi vermediği, fiili denetim yetkisi olmadığından otomasyona yansımayan aykırılıkların fark edilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ
: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin reddine,2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.