İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi, keşidecinin kaybettiği boş çeklerin iptali talepli davasını, Türk Ticaret Kanununa göre çek iptal davası açma yetkisinin yalnızca hamile ait olması nedeniyle reddetmiştir.
Özet: Bir şirket, kaybettiğini iddia ettiği adına kayıtlı boş ve imzasız çeklerin iptali ile ödeme yasağı getirilmesi talebiyle dava açmış; ancak mahkeme, Türk Ticaret Kanunu ve yerleşik Yargıtay içtihatları doğrultusunda, çekin zayi nedeniyle iptali davasını açma ehliyetinin yalnızca çeki elinde bulunduran hamile ait olduğunu, çeki düzenleyen keşidecinin bu tür bir dava açma yetkisinin bulunmadığını, zira keşidecinin kaybettiği çek bedeli talep edildiğinde borçlu olmadığının tespiti davası açabileceğini belirterek, davanın reddine karar vermiştir.
T.C.
İSTANBUL21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ███████ EsasKARAR NO
: ███████DAVA
: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ
: █████/2026KARAR TARİHİ
: █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Tarafların TalepleriDavacının █████/2026 tarihli dava dilekçesinde özetle: Şirket adına kayıtlı olan ... Şubesine ait ... bahsi geçen çekler boş, imzasız bir şekilde kaybettiğini belirterek ödeme yasağı koyulmasını, çekin iptali yönünde karar verilmesini talep ve dava etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Yapılan yargılamada dava çekin iptali talebine ilişkindir.Türk Ticaret Kanununun 645–849. maddeleri arasındaki üçüncü kitapta kıymetli evrak düzenlenmiştir.TTK nun 651–653. maddelerinde kıymetli evrakın genel olarak zayi nedeniyle iptali, TTK nun 657. maddesinde nama yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali, TTK nun 661–669. maddelerinde hamile yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali ele alınmıştır.TTK nun 757–765. maddelerinde kambiyo senetlerinden poliçenin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir. TTK nun 778/1-ı maddesinin yaptığı atıf gereğince kambiyo senetlerinden bononun zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususu ile TTK nun 818/1-s maddesinin yaptığı atıf gereğince (TTK nun 764/2. maddesi ile 765. maddesi hükümleri hariç olmak üzere) kambiyo senetlerinden çekin zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususları düzenlenmiştir.Mahkememizce de benimsenen birçok yerleşik Yargıtay kararında belirtildiği gibi TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve keşideci olan davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı anlaşılmıştır.Yukarıda belirtildiği üzere keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı da bulunmamaktadır. Keşideci; kaybettiği çekin bedeli kendisinden talep edildiğinde veya çekin kimde olduğunu öğrendiğinde T.T.K.'nun 790-792 maddeleri uyarınca hasım gösterip, borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak ve o aşamadan sonra tedbirleri istemek hakkına sahiptir.Yargıtay 11. HD'nin █████████ Esas ██████████ Karar sayılı ilamında; "Dava, çek iptali istemine ilişkin olup, TTK’nın 651.maddesi uyarınca çek iptali davasını ancak hamil açabilir, keşideci açamaz." denilmektedir. Daire başka bir kararında ise; "Mahkemece, davanın kabulü ile dava konusu çekin iptaline karar verilmiş ise de keşideci, çekin kaybolması, çalınması gibi zayi nedenine dayanarak iptal davası açamaz. " şeklinde aynı doğrultuda içtihatta bulunmuştur.Dava dilekçesindeki açıklamalara ve dosya kapsamına göre, davacının keşidecisi olduğu çekin zayi nedeniyle iptalini talep etmesine karşın, keşidecinin çek iptali davasını ikame edemeyeceği,avacının kaybolduğunu beyan ettiği çeklerin kendi çek hesabına kayıtlı çekler olduğunu bildirdiği anlaşıldığından HMK 320. Maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde araştırmayı ve davacının duruşmada bizzat dinlenmesini gerektirir başkaca bir hususun olmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde tensiben karar verilmiştir.HÜKÜM
:1-Keşidecenin çek iptalini talep edemeyeceği, davacının kaybolduğunu beyan ettiği çeklerin kendi çek hesabına kayıtlı çekler olduğunu bildirdiğinden davanın REDDİNE,2-Alınması gerekli harç peşin alındığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Davacı tarafça yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,Dair, Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi.█████/2026Katip ...e-imzalıdırHakim ...e-imzalıdır