Danıştay, sevk fişi olmaksızın kaçak maden sevkiyatı yapan araca kesilen idari para cezasında, aracın kiralandığı durumlarda ruhsat sahibi yerine maden sevkiyatını yapan kişinin sorumluluğunu ve idari para cezasını kesmeye yetkili mercinin belirlenmesini değerlendirdi.
Özet: Maden sevkiyatında sevk fişi eksikliği nedeniyle araç sahibine uygulanan 40.065,00 TL idari para cezasının iptali talebiyle açılan davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, davacının sadece aracı kiralayan taraf olması ve madenin üreticisi veya sevk edicisi olmaması nedeniyle cezayı hukuka aykırı bularak iptal etmiştir; davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine Danıştay, Maden Kanununun 12. maddesi kapsamında sevk fişi zorunluluğu ve idari para cezalarının tesisinde bakanlığın yetkili olup olmadığına dair hukuki değerlendirme yapmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No
: █████████Karar No
: █████████TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI)
: ... Kaymakamlığı - ...VEKİLİ
: Av....KARŞI TARAF (DAVACI)
: ...VEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Davacı tarafından, sevk fişi olmadan maden sevkiyatı yaptığı gerekçesiyle 40.065,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Kilimli Kaymakamlığı'nın ... tarih ve E: ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının adına kayıtlı olan araca ilişkin olarak ... ... Madencilik Sanayi Ticaret Limited şirketi ile davacı arasında █████/2017 başlangıç tarihli araç kiralama sözleşmesinin yapıldığı, aracın kiralayan şirkete teslim edildiği, 3213 sayılı Maden Kanunun 12. maddesi ile sevk fişi olmadan maden sevkıyatı yapılması halinde ruhsat sahibi veya ruhsatsız üretimde bulunan ve sevk eden kişi adına işlem tesis edilebileceğinin anlaşıldığını, davacının araç kiralayan kişi olarak madeni üreten veya sevkıyatını sağlayan kişi olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işleminin davacıya ilişkin kısmında hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
:Davalı idare tarafından, davacının dava konusu madeninin sevkiyatını sağlayan kişi konumunda olduğu ve sevkiyatı sağlayan kişinin de Maden Kanunu kapsamında cezalandırıldığını bu nedenle dava konusu işlemin hukuka uygun olduğunu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ
: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararınıngerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE
:MADDİ OLAY
:Zonguldak ili, Kilimli Kaymakamlığı hudutları dahilinde kaçak maden (kömür) üretimi ve naklini önlemek amacıyla Kilimli İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından gerçekleştirilen denetim sonucu tanzim edilen █████/2020 tarihli Tutanağı'nda; Kilimli İlçesi, Gelik Beldesi Kırat Mahallesi Üç Yol Ağızı Mevkiinde yapılan kontrollerde ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı çekici ile... plakalı römorkör ile çadırlı vaziyette seyir halinde açık kömür görüldüğü ve araç durdurularak yapılan kontrollerde; kantar fişinde 26.680 kg kömür bulunduğu, kömürün dökme açık olduğu, ... adına sevk irsaliyesinin (...) olduğu ancak, tarih, araç plakası ayrıca kömür miktarının belirlendiği tüm bölümlerin boş olduğu, tarihleri doldurmak isterken müdahale edilerek irsaliyenin elinden alınarak tüm belgelerin kontrol edildiği, kömürün bu hali ile kaçak olduğu anlaşıldığından, Maden Kanunu'na muhalefet etmek suçundan işlem yapılmak üzere Kilimli İlçe Jandarma Komutanlığı ekiplerine teslim edildiğinin" belirtildiği, söz konusu tutanağın Kilimli İlçe Jandarma Komutanlığı'nın ...tarih ve ...üst yazısı ile Kilimli Kaymakamlığı'na iletilmesi üzerine davacı hakkında ruhsatı adına kayıtlı olan... plakalı çekici/ römorklu araç kasasında sevk irsaliyesi olmadan kaçak maden nakliyatı yaptığından bahisle davacı tarafından, sevk fişi olmadan maden sevkiyatı yaptığı gerekçesiyle 40.065,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Kilimli Kaymakamlığı'nın ...tarih ve E: ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Maden Kanunun üretim ve sevkiyat başlıklı 12. maddesi gereği Üretilen madenin sevk fişi ile sevkiyatı zorunludur. ... Denetim ve inceleme sonucunda, yaptığı üretim ve sevkiyatı bildirmediği tespit edilen ruhsat sahiplerine, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bildirilmeyen miktar için hesaplanacak Devlet hakkının beş katı tutarında idarî para cezası verileceğine yer verilmiştir.3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinde idari para cezalarının tesisinde yetkili merci açıkça belirtilmemiştir, ancak 3213 Kanunun genel uygulamasında Bakanlığın yetkili olduğu dikkate alındığında, idari para cezaları açısından da Bakanlığın yetkili olduğu sonucuna varılmaktadır. 3213 sayılı Maden Kanunun Ek 2. maddesinde; Bakanlığın ve Genel Müdürlüğün bu Kanunda belirtilen yetkilerinden uygun gördüklerini valiliklere verebileceği kurala bağlanmıştır. Ancak II-b grubu maden ruhsatları için Maden Kanunun Ek 2. maddesinde yer alan hüküm gereği Maden Kanununun 12. maddesine maden üretim ve sevkiyatı yapıldığının tespit edilmesi halinde ilgili Valilikler/Kaymakamlıklar tarafından idari para cezası verilmesi konusunda Kaymakamlıklara yetkinin devredilmediği açıktır.4. Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 763. ve devamı maddeleri uyarınca Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün görevli olduğu, öte yandan kolluk kuvvetlerinin suç tutanağı tanziminden sonra davalı idare personellerince yapılan incelemelerde ruhsatsız aranan madenin cinsinin granit taş olduğunun tespit edildiği, bu maden türünün 3213 sayılı Kanunun 2. maddesine göre II-b grubunda yer aldığından ruhsat verme ve diğer işlemleri yapma yetkisi Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünde olduğundan, Kilimli Kaymakamlığının idari para cezası verme yetkisi bulunmadığı anlaşıldığından tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Bu durumda, davacının araç kiralayan kişi olarak madeni üreten veya sevkıyatını sağlayan kişi olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işleminin davacıya ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmakla, dava konusu işlemin iptali yönündeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamıştır.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle,1. Temyiz isteminin reddine,2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:......, K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine,5. Kesin olarak, █████/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.KARŞI OY
:(X)-Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.