Ölümlü trafik kazası sonucu destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talebinde işleten ve sigorta şirketinin sorumluluğuna ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, trafik kazasında vefat eden bir kişinin eşi ve çocukları tarafından, kusurlu sürücü, araç sahibi/işleteni ve sigorta şirketinden destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talebiyle açılan bir davayı konu almaktadır; davacılar müteveffanın desteğinden mahrum kalmaları ve yaşadıkları derin üzüntü nedeniyle belirli miktarlarda maddi ve manevi tazminat talep ederken, davalılar aracın işleteni olmadıklarını veya trafik sigortası kapsamındaki tüm ödemelerin halihazırda yapıldığını savunmaktadır.
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI
: ████████ E., ████████ K.Mahkeme kararı davalı ...Satış Paz. ve Matbaa A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinden ...’nin eşi ve diğer müvekkilleri ..., ... ve ...’in babaları ...'nın; davalılardan ...’nın kusurlu hareketi sonucu şoförlüğünü yaptığı ve diğer davalı ...Ş.’nin sahibi bulunduğu ve işlettiği diğer davalı ...’nin ise Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortaladığı araç ile çarpışması sonucu vefat ettiğini, olayın meydana gelmesinde ... kusurlu ise de kusur oranının belirlenmediğini, müvekkillerinin anılan kazanı nedeni ile ...’nın desteğinden yoksun kalarak maddi zarara uğradıklarını, müvekkilleri ..., ... ve ... henüz okul çağında olup eğitim ve öğretimlerinin devam ettiğini, bu nedenle de müvekkilleri ... için 500,00 TL, ... için 500,00 TL, ... için 500,00 TL ve ... için 500,00 TL maddi tazminat talep etme zarureti hasıl olduğunu, olayın meydana gelmesi nedeni ile ... eşinin, çocuklar ..., ... ve ... ise babalarının vefat etmesi nedeni ile derin üzüntü içerisinde olup bu üzüntüyü ömürleri boyunca sürekli hissedeceklerini, dolayısıyla bu manevi acının bir nebze tesellisi için müvekkillerden ... için 20.000,00 TL, çocuklar ... için 10.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL manevi tazminat talebi zarureti olduğunu, izah ettikleri nedenlerle maddi tazminat yönünden fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile müvekkillerden; ... için 20.000,00 TL, çocuklar ... için 10.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 50.000,00 TL manevi tazminat ve bu tazminata olay tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek davalılardan ... ve ... Turizm İşletmeleri A.Ş.’den müştereken ve müteselsilen tahsiline, ... için 500,00 TL, ... için 500,00 TL, ... için 500,00 TL ve ... için 500,00 TL maddi tazminatın davalılardan ... ve ... Turizm İşletmeleri A.Ş. yönünden olay tarihinden, diğer davalı ... yönünden kendisine talep tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.Birleşen dosyada davacılar vekili dava dilekçesinde; davacının talebinin müteveffa ...'nın trafik kazası nedeni ile vefat etmesi üzerine destekten yoksun kalanların maddi ve manevi tazminat talebi olduğu ve bu hususta Anamur 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ███████ esas sayılı dosyası ile görülen destekten yoksun kalma tazminat davasının ikame edildiği ve bu nedenle aralarında hukuki ve fiili irtibat bulunduğundan bahisle birleştirilmesine karar verilmesini talep ettiği, birleşen dosyada davacı ... için 20.000,00 TL, çocuklar için 10.000,00'er TL manevi tazminatın olay atarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ...AŞ., ... Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsiline; ... için 26.631,21 TL, ... için 4.057,81 TL, ... için 2787,29 TL maddi tazminatın davalılar ...AŞ., ... Ltd. Şti.'den, ... adına 26.131,21 TL, ... adına 3.557,81 TL, ... adına 2.787,29 TL'nin ise davalı ... ile ... Sigorta Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.II. CEVAPLARDavalı ...Ş. vekilinin; müvekkili şirketin önde gelen turizm şirketlerinden olup hizmetleri arasında rent a car (araç kiralama) hizmeti de bulunduğunu, dava konusu trafik kazasına karışmış bulunan aracın, araç kiralama sözleşmesi ile işleten sıfatı ile ... Sigorta Ara Hiz.Ltd.Şt.'ye uzun süreli kiralanmış bulunduğunu, aracın halihazırda işleteni olan ... Sigorta Ara Hiz.Ltd.Şti.'nin kullanımında iken trafik kazasına karıştığını, kazaya karışan sürücünün de bu şirketin çalışanı olduğunu, aracın işleteni olmadığından dolayı husumet yönünden davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, ... Sigorta Ara Hiz.Ltd.Şti'ye ihbar edilmesini talep ettiklerini, haksız ve mesnetsiz davayı kabul etmediklerini belirtmiştir.Davalı ... Şti. vekilinin cevap dilekçesinde; 34... plakalı aracın müvekkili şirket tarafından 09.10.2008-09 10 7009 vadeli ... nolu Zorunlu Trafik Sigorta Poliçesi (ZMSS) ile sigortalandığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun poliçe azami teminat miktarı ile sınırlı olup poliçenin mevcut olmasının bu teminatın tutarlarının her kazada, tamamen ve otomatik olarak ödeneceği anlamına gelmediğini, müvekkili şirketin 08.10.2009 tarihinde meydana gelen kaza sonrası işbu poliçe kapsamında üzerine düşen tüm ödemeleri yaptığını ve başkaca bir sorumluluğu kalmadığını, davacı varislerin destekten yoksun kalma tazminatı talebi ile müvekkili şirkete başvurması üzerine müvekkili şirketçe aktüer incelemesi yaptırıldığını 18.992,47 TL destekten yoksun kaldığının tespit edildiğini, iş bu tespit üzerine ... nolu trafik sigorta poliçesinden 28.01.2010 tarihinde davacı muris ... varisleri olan davacı tarafa 18.992,47 TL destekten yoksun kalma tazminatı ... Bankası ... Şubesi aracılığı ile ödenerek karşılığında hiçbir hak ve alacağı kalmadığına karşı ibraname imzalandığını, ibraname 'karşılığı ödeme’ yapan müvekkili şirketin başkaca bir sorumluluğu kalmadığını, davacı tarafın sigortalı aracın kusurunu, kaza sonucu meydana gelen gerçek zarar miktarını ve kaza ile zarar arasındaki illiyet bağını ispatlamak zorunda olduğunu, dava dilekçesi ile sigortalı aracın tamamen kusuru olduğuna ilişkin iddiaları kabul etmediklerini, kazanın resmi bir belge olan trafik kazası tespit tutanağından da anlaşılacağı üzere murisin asli kusuru ile meydana geldiğini, müvekkili sigorta şirketinin, sigortalısının kusurlu bulunması halinde poliçedeki limitlerle sınırlı olarak sorumlu olup bu durumun poliçe limitlerinin tamamen ödeneceği anlamına gelmeyeceğini, sigortalının kusurlu olması ve bu kusurun ispat edilmiş olması halinde ve ispatlanabilmiş gerçek zarar miktarının sigortalısının kusuru oranına tekabül eden kısmı için ve poliçe teminat limitleri dahilinde müvekkilinin sorumlu olabileceğini, sigortalı aracın kusurunun olmaması sebebi ile müvekkili şirketin dava konusu hasar talebi ile ilgili herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacının talep edilen meblağı tam olarak ne için istendiğini belirtmesi ve destekten yoksun kalma tazminatını hesaplama yöntemini açıklaması gerektiğini, bu nedenle davacının afaki maddi tazminat istemine, miktarına ve tazminat hesaplama yöntemine itiraz ettiklerini, bu sebeple vefat eden şahsın ve ailesinin sosyal ve içtimai durumu ile eğitim durumu dikkate alınarak şartları gerçekleşmişse muhtemel destekten yoksun kalma miktarının tespiti amacıyla aktüerya uzmanı bilirkişi tarafından bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ettiklerini, bu sebeplerle kusur oranlarının, davacı tarafın gerçek zararının ve varsa destekten yoksun kalma tazminat hesabının tespiti için dosya üzerinde bilirkişi ve aktüer incelemesi yapılmasını talep ettiklerini, müvekkili şirketin haksız mükerrer tazminat talebiyle karşılaşması sakıncasını bertaraf etmek için (davayı kabul anlamına gelmemek ve itirazları saklı kalmak kaydıyla) davacının dava konusu kaza nedeniyle SSK, Emekli Sandığı, Bağ-Kur, vs herhangi bir ödeme alıp almadığının araştırılması ve almış olması halinde (davayı kabul anlamına gelmemekle beraber) davanın reddini talep ettiklerini, dava açılmasına sebebiyet vermeyen ve temerrüde düşmeyen müvekkili şirket hakkında dava tarihinden önceki bir tarihten itibaren faiz talebi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmolunmamasını, mahkeme masraf ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilerek karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ...A.Ş. vekilinin cevap dilekçesinde; zarar doğurucu olayın oluşumuna katılan ve müvekkili şirket tarafından ... Turizm İşletmeleri AŞ'den kiralanan aracın müvekkili şirket tarafından karşılıklı imzalanan sözleşme ile ... Nakliyat Turizm Amb.San Tic.Ltd.Şti.'ye kiraya verildiğini, taraflar arasında imzalanan Kira Sözleşmesinin 7/d maddesinde; “Kiralanan araçların kiralandıkları süre içinde 3. kişilere verdikleri zararlardan doğacak her türlü maddi,bedeni veya manevi tazminat ve giderler kiralayan veya araç maliki tarafından yaptırılan zorunlu trafik sigortası ve kasko ek teminatı kapsamında karşılanır. Sözleşme konusu araçların karıştığı kazalar nedeniyle diğer otomobillere ve 3. kişilere karşı doğacak ve trafik ve kasko sigortası teminatları dışında veya teminat limitleri üstünde kalan hallerdeki her türlü zarardan kiracı sorumlu olacaktır.” kuralına yer verildiğini, davanın ... Nakliyat Turizm Amb.San Tic.Ltd.Şti.'ye ihbarın gerektiğini belirtmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin 26.05.2015 tarihli ve ███████ Esas-████████ Karar sayılı kararıyla İstanbul Adli Tıp Kurumundan davalı taraf sürücüsü ...'nın %30, müteveffa yaya ...’nın %70 oranında kusurlu olduğu yönünde rapor alındığı, davalı sigortacı ... Şirketinin poliçe kapsamında davacıya 28.01.2010 tarihinde 18.992,47 TL tutarında ödeme yaptığı ve davacı ... ile sigorta şirketinden hiçbir hak ve alacağının kalmadığına ilişkin ibraname düzenlendiği ve yapılan ödemenin poliçe limiti ile muteveffa ...’nın kusuru ile orantılı olduğu görülmekle davalı ... şirketinin davacılara karşı sorumluluğunun kalmadığı, davalılar ... Turizim İşletmeleri AŞ. ile ... Tic. Ltd. Şti'ye karşı açılan davadan vazgeçtiklerini belirterek asıl ve birleşen dosya yönünden davalı ..., ...Satış ve Pazarlama A.Ş'ye yönelik davanın kabulü ile, 26.631,21 TL'nin davalılar ..., ...Satış ve Pazarlama A.Ş'den alınarak olay tarihi olan 08.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı ... 'ya verilmesine, 4.057,81 TL'nin davalılar ..., ...Satış ve Pazarlama A.Ş'den alınarak olay tarihi olan 08.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı ... 'ya verilmesine, 2.787,29 TL'nin davalılar ..., ...Satış ve Pazarlama A.Ş'den alınarak olay tarihi olan 08.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı ...'ya verilmesine, 2.787,29 TL'nin davalılar ..., ...Satış ve Pazarlama A.Ş'den alınarak olay tarihi olan 08.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı ...'ya verilmesine, asıl ve birleşen dosya yönünden davacıların ... Sigorta şirketine yönelik açmış olduğu davanın reddine, davacıların ...ye yönelik açmış oldukları davadan vazgeçmiş olmaları nedeni ile davanın reddine, birleşen dosya yönünden davacıların ... Teks. Nak. Trm. Abm. San. ve Tic. Ltd. Şti'ye karşı açmış olduğu davadan vazgeçmiş olmaları nedeni ile davanın reddine, asıl ve birleşen dosya yönünden davacıların manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile; 7.000,00 'er TL manevi tazminatın davalılar ..., ...Satış ve Pazarlama A.Ş'den alınarak olay tarihi olan 08.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara verilmesine karar verilmiştir.IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİA. Bozma KararıMahkemenin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davacılar vekili ve davalı ...Satış Pazarlama ve Matbaacılık Ltd.Şti. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 08.07.2021 tarihli ve ██████████ Esas-█████████ Karar sayılı kararı ile; 1086 sayılı HUMK'un 3 88... . maddeleri ile 6100 sayılı HMK'nın karşılık 297/1-2 maddeleri uyarınca, mahkeme kararında; hüküm sonucunun, taraflara yükletilen hak ve sorumlulukların şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde ayrı ayrı ve açıkça gösterilmesi gerektiği, 1086 sayılı HUMK'un 45. maddesi ile 6100 sayılı HMK'nın karşılık 166. maddesi uyarınca, birleştirilen dava dosyaları birbirlerinden bağımsız ayrı bir dava olup, birleştirilen her dava hakkında usul hükümlerine göre ayrı ayrı hüküm kurulması gerektiği infazda tereddüt oluşturacak şekilde asıl ve birleştirilen davalar yönünden ayrı ayrı hüküm kurulmamış olmasının doğru olmadığı, kabule göre davacı tarafa, poliçe hükümleri gereğince davadan önce 28.01.2010 tarihinde 18.992,47 TL ödeme yapıldığı ve taraflar arasında ibraname imzalandığı, hükme esas alınan 02.04.2015 tarihli bilirkişi raporunda ise, ...'nın vefatından dolayı yapılan ödemelerin güncellenerek mahsubu sonrası davacı ... 'nın 26.631,21 TL, ...'nın 4,057,81 TL, ...'nın 2.787,29 TL ve ...'nın 2.787,29 TL olmak üzere toplam 36.263,60 TL destekten yoksun kalma tazminatına hak kazandığının tespit edildiği, mahkemece, yapılan 18.992,47 TL ödemenin poliçe limiti (125.000,00 TL) ile müteveffa ...’nın kusuru (%70) ile orantılı olduğu ve davalı ... şirketinin davacılara karşı sorumluluğunun kalmadığı gerekçesiyle davacıların ...'ne yönelik açmış oldukları davanın reddine karar verilmişse de davacıların gerçek zararı ile davalı ... şirketince yapılan ödeme arasındaki farkın fahiş ve davacı tarafından daha önce verilen ibranamenin makbuz hükmünde olduğu göz önüne alındığında (KTK. 111.md.) yanılgılı değerlendirme ile davanın sigorta şirketi yönünden reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen KararMahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı doğrultusunda verilen kararıyla İstanbul Adli Tıp Kurumundan davalı taraf sürücüsü ...'nın %30, müteveffa yaya ...’nın %70 oranında kusurlu olduğu yönünde adli tıp raporu alındığı, sürücü davalı ...'nın sevk ve idaresindeki 34... plakalı araç nedeni ile davalı sürücü ..., davalı sigortacı ... ve davalı işleten ... Satış ve Pazarlama A.Ş.'nin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85 hükmü gereğince müşterek ve müteselsil sorumlu olacağı, ancak davalı sigortacı ... Şirketinin poliçe kapsamında davacıya 28.01.2010 tarihinde 18.992,47 TL tutarında ödeme yaptığı, davacıların gerçek zararı ile davalı ... şirketince yapılan ödeme arasındaki farkın fahiş ve davacı tarafından daha önce verilen ibranamenin makbuz hükmünde olduğu göz önüne alındığı (KTK. 111.md.) davanın sigorta şirketi yönünden alınan kusur raporu sonucu davacıların destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı, davacıların sosyal ekonomik durumları, gelirleri, maktulün yaşı, destek süresi, davacıların bakiye ömrü, ekonomik durumu, geliri, maktulün kusur oranı, sigorta şirketi tarafından davacıya yapılan ödeme gibi hususlar birlikte esas alınarak hesaplandığı, bu yönü ile hesaplanan miktarın hükme esas alındığı gerekçesiyle davacı ... yönünden, 7.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, 319.477,38 TL'nin davalılar ... yönünden haksız fiil tarihinden, davalı ... yönünden (117.107,64 TL ile sınırlı olmak üzere) kısmi ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... yönünden, 7.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2.605,40 TL'nin davalılar ... yönünden haksız fiil tarihinden, davalı ... yönünden (956,36 TL ile sınırlı olmak üzere) kısmi ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... yönünden, 7.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2.605,40 TL'nin davalılar ... yönünden haksız fiil tarihinden, davalı ... yönünden (956,36 TL ile sınırlı olmak üzere) kısmi ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... yönünden; 7.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, 315,51 TL'nin davalılar ... yönünden haksız fiil tarihinden, davalı ... yönünden (117,91 TL ile sınırlı olmak üzere) kısmi ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacıların ...ye yönelik açmış oldukları davadan vazgeçmiş olmaları nedeni ile davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulü ile davacı ... yönünden; 7.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, asıl davada davacı ... yönünden hükmedilen 7.000,00 TL manevi tazminatın tahsilinde tekerrür olmamak kaydıyla davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş'dan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, (asıl davada davalı olan ... ile birleşen dosya davalısı davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş davacı ...'in manevi tazminatının ödenmesinde müştereken ve müteselsilen sorumludur.) 319.477,38 TL'nin davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş yönünden haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte asıl davada davacı ... lehine hükmedilen 319.477,38 TL maddi tazminatın tahsilinde tekerrür olmamak kaydıyla davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş 'dan tahsiline, (asıl davada davalı olan ... ve ... ile birleşen dosya davalısı davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş davacı ...'in maddi tazminatının ödenmesinde müştereken ve müteselsilen sorumludur) davacı ... yönünden; 7.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, asıl davada davacı ... lehine hükmedilen 7.000,00 TL manevi tazminatın tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş'den tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, (asıl davada davalı olan ... ile birleşen dosya davalısı davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş davacı ...'nın manevi tazminatının ödenmesinde müştereken ve müteselsilen sorumludur.) 2.605,40 TL'nin davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş yönünden haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte asıl davada davacı ... lehine hükmedilen 2.605,40 TL maddi tazminatın tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş'den tahsiline, (asıl davada davalı olan ... ve ... ile birleşen dosya davalısı davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş davacı ...'nın maddi tazminatının ödenmesinde müştereken ve müteselsilen sorumludur.)davacı ... yönünden; 7.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, asıl davada davacı ... lehine hükmedilen 7.000,00 TL manevi tazminatın tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş'den tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, (asıl davada davalı olan ... ile birleşen dosya davalısı davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş davacı ...'nın manevi tazminatının ödenmesinde müştereken ve müteselsilen sorumludur.)2.605,40 TL'nin davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş yönünden haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte asıl davada davacı ... lehine hükmedilen 2.605,40 TL maddi tazminatın tahsilinde tekerrür olmamak kaydıyla davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş 'dan tahsiline, (asıl davada davalı olan ... ve ... ile birleşen dosya davalısı davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş davacı ...'nın maddi tazminatının ödenmesinde müştereken ve müteselsilen sorumludur.)davacı ... yönünden; 7.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, asıl davada davacı ... lehine hükmedilen 7.000,00 TL manevi tazminatın tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş'den tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, (asıl davada davalı olan ... ile birleşen dosya davalısı davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş davacı ...'ın manevi tazminatının ödenmesinde müştereken ve müteselsilen sorumludur.) 315,51 TL'nin ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş yönünden haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte asıl davada davacı ... lehine hükmedilen 315,51 TL maddi tazminatın tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş'den tahsiline, (asıl davada davalı olan ... ve ... ile birleşen dosya davalısı davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş davacı ...'nın maddi tazminatının ödenmesinde müştereken ve müteselsilen sorumludur.) birleşen dosya yönünden davacıların ... Teks. Nak. Trm. Abm.San. ve Tic. Ltd. Şti'ye karşı açılmış olduğu davadan vazgeçmiş olmaları nedeni ile davanın reddine, birleşen dosya yönünden; davacıların asıl davada davalı ... ve ... aleyhine derdest davasının devamı nedeni ile birleşen dosyada aynı davalılardan maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmasında hukuki yararın bulunmadığı ve derdest dosya bulunduğu görülerek birleşen dosyada davalılar ... ve ... yönünden HMK m. 114/1-h ve (ı) bentleri ve HMK'nın 115/2. maddesi gereğince davanın usulden reddine karar verilmiştir.VI. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş vekili temyiz dilekçesinde; davalı ... Turizmden kiralanmış ancak yine taraflar arasında akdedilen sözleşme ile ... Nak. Tur. Amb. San. Tic. Ltd. Şti.'ye kiraya verildiğini, araç malikinin ... Turizm İşletmeleri A.Ş., araç işleteninin ise müvekkili şirket değil, ... Nakliyat Turizm Ltd. Şti. olduğunu, kaza müteveffanın kurallara riayet etmemesi ve dikkatsizliğinden ötürü meydana gelmiş olup, kazada müteveffanın kusuru bulunduğunu, gerekçeli kararın hem 3. maddesinde hem de 6. maddesinde "kabul olunan manevi tazminat miktarı üzerinden hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... ve ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine" karar verildiğini, mükerrer olarak aynı alacak için davacılar lehine 2 defa vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirtmiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi ile teminat altına alınan, davalıların maliki ve sürücüsü olduğu aracın yaya desteğe çarpması sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.1. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesine kazaya karışan araç için davalı ...Satış Paz. ve Matbaa A.Ş. ile arasında yapılan 01.11.2006-31.10.2009 tarihleri arasında geçerli araç kiralama sözleşmesini dosyaya ibraz etmiştir. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz.2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı Yasa'nın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alacı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devredilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hâkimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hâkimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hâkimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.Bu durumda mahkemece taraflar arasında uzun süreli ve 3. kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesinin bulunup bulunmadığı, aracın fiilen teslim edilip edilmediği, ekonomik yararlanmanın kime ait olduğu, kira sözleşmesi ve kira bedelinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, gerektiğinde işleten ve kiracının ticari defter ve kayıtları üzerinde konusunda uzman bir bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle, kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, davalı ...Satış Paz. ve Matbaa A.Ş.'nin (eski ünvanı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş) işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve hatalı gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli görülmemiştir.2. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.VI. KARAR1. Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,2. Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... Dağıtım ve Reklamcılık A.Ş vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,07.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.