kıymetli evrak niteliğindeki çalıntı çekin faktoring şirketi tarafından iktisabı sonrası başlatılan icra takibine karşı açılan menfi tespit davası.

Kıymetli evrak niteliğindeki çalıntı çekin faktoring şirketi tarafından iktisabı sonrası başlatılan icra takibine karşı açılan menfi tespit davası.

Özet: Bu hukuki ihtilaf, çalındığı iddia edilen bir çeki düzenleyen keşidecinin, hırsızlık ihbarı sonrası yaptığı ödeme ve faktoring şirketinin ağır ihmalle çeki iktisap ettiğini savunarak borçlu olmadığının tespiti talebiyle açtığı menfi tespit davası ile çeki iyi niyetli ve meşru hamil olarak yasalara uygun bir faktoring işlemiyle edindiğini iddia eden faktoring şirketinin, keşidecinin icra takibine yaptığı itirazın iptali istemli davasının birleşmesinden oluşmakta olup, davacı keşideci ödeme yasağına rağmen çeki edinen davalı faktoring şirketine karşı kambiyo senedi bedelinden sorumlu olmadığını ileri sürerken, davalı faktoring şirketi ise senedin mücerretliği ilkesi uyarınca iyi niyetli hamilin korunması gerektiğini savunmaktadır.

T.C.

İSTANBUL

16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

:████████ Esas

KARAR NO

:████████

DAVA

:Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

:█████/2015

KARAR TARİHİ

:█████/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; █████/2014 tarihinde dava dışı çeki elinde bulunduran ... ... Ltd. Şti.'nin ... hanında bulunan işyerinde meydana gelen hırsızlık sonucu davaya konu senedin diğer 77 adet çekle birlikte işyeri kasasından çalındığını, buna ilişkin çek iptal davasının ....ATM'nin 2014/... esas sayılı dosyası ile devam ettiğini, ayrıca dava dışı bu şirket tarafından █████/2014 tarihinde çekin muhatabı ... Bankası Genel Müdürlüğü'ne ifade tutanağı, çalınan çek doküman listesi, imza sirküleri ile birlikte ihbar edildiğini, yine aynı şirket tarafından davalı alacaklının bağlı bulunduğu faktoring derneğine ihbar edildiğini, davalı ... şirketinin çeki, hırsızlık olayından sonra iktisap ettiğini, muhatap bankanın da bilgisi dahilinde olduğu dikkate alınarak davalı şirket çalıntı ihbarını değerlendirerek iktisap ettiğini, basiretli tacirden uzak tutumu ile ağır ihmalde bulunduğunu, çekin keşidecisi müvekkilinin ise ....ATM'den alınan ödeme yasağının kendisine çeki son elinde bulunduran dava dışı şirkete bildirildikten sonra vadesi geldiğinde TTK m.646/2 maddesine göre senedin niteliğine göre alacaklı olduğu anlaşılan bu şirkete ödemeyi yaptığını, ancak işbu dava konusu ....İcra Müdürlüğü'nün 2015/... takip sayılı icra takibi ile ikinci kez ödenmesinin kötü niyetli olarak talep edildiğini belirterek, icra takibinin durdurulmasını, davanın kabulünü, davalıya borçlu olunmadığının tespitini, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini arz ve dava etmiştir .

Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin bir faktoring şirketi olduğunu, dava dışı ... ile █████/2014 tarih ve 24241 sayılı Genel Faktoring Sözleşmesi akdedildiğini, dava konusu çekin faktoring sözleşmesi kapsamında █████/2014 tarihinde yapılan faktoring işlemi ile iktisap edildiğini, müvekkilinin █████/2012 tarih ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunun 9/2 maddesi hükmüne tamamen uygun bir şekilde faktoring işlemi tesis ettiğini, yasal düzenlemelere tamamen uygun bir şekilde yapılan işlem ile ... tarafından bir mal veya hizmet satışından doğduğunu, fatura ile tevsik edilmiş bulunan bir alacak ve bu alacağın ödenmesi amacı ile tanzim olunan kambiyo senedinin iktisap edildiğini, müvekkilinin dava konusu çekte iyi niyetli meşru hamili olduğunu, dava konusu çekin davacı yanca keşide edilerek , dava dışı ... Züccaciye'ye verildiğini, sonrasında iki kez daha ciro ile el değiştiren çekte yer alan cirantalardan ... ile yapılan faktoring işlemi neticesinde davalı tarafından iktisap edildiğini, müvekkili ile arasında herhangi bir temel ilişki bulunmayan davacının, temel ilişki içerisinde bulunduğu cirantaya dava açıp çekin bedelsizliğini ispat etmeden, aradaki diğer cirantaları da dava etmeksizin doğrudan son hamile yönelik menfi tespit isteminin, kambiyo hukukuna hakim olan kıymetli evrakın mücerretliği ilkesi gereği mümkün olmadığını, davacı keşidecisi olduğu çeki borç ödemek niyetiyle keşide ederek dava dışı ... Züccaciye San.Ve Tic.Ltd.Sti.'ne verdiğini ifade ettiğini, bu beyanıyla "borçlanma iradesinin varlığını" dava evrakında ikrar ettiğini, ödeme yasağı kararının icra takibine engel olmadığını, icra takibi yapılmasının kötüniyet göstergesi de olmadığını belirterek, davanın reddini, davaya konu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini , yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana tahmilini arz ve talep etmiştir .

Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; vekil edeni şirketin dava dışı ... ile imzalanan █████/2014 tarihli, 24241 sayılı Genel Faktoring Sözleşmesine istinaden usule uygun şekilde faturalandırılmış olan █████/2015 keşide tarihli, 15.000-TL bedelli çeki temlik aldığını, tahsil edilememesi nedeniyle .... İcra Dairesinin 2015/... Esas sayılı dosyasıyla borçluları hakkında takibe başlanıldığını, takibe itiraz üzerine İstanbul 16. İcra Hukuk Mahkemesinin... Esas ████████ Karar sayılı █████/2015 tarihli kararıyla davalı borçlu bakımından borca itirazın kabulü ile takibin durdurulmasına karar verildiğini, davalının aynı takip nedeniyle borçlu olmadığının tespiti için İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyası ile menfi tespit davası açtığını ve derdest olduğunu, dava ve takibe konu çekin geçerli bir faktoring işlemiyle iyi niyetle iktisap edildiğini, İcra Hukuk Mahkemesinin kararının maddi anlamda kesin hüküm oluşturmadığını açıklayarak, .... İcra Dairesinin 2015/... Esas sayılı dosyasında takibe itirazın iptali ile %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini, dosyanın İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasıyla birleştirilmesini talep ve dava etmişitr.

Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının davasının haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacının hırsızlık konusu çeki , çalıntı ihbarını değerlendirmeyerek iktisap ettiğini, basiretli tacirden uzak tutumu ile ağır ihmalde bulunduğunu, çeki en son elinde bulunduran ... ... tarafından bildirildikten sonra ve vadesi geldiğinde TTK m.646/2 maddesi hükmüne göre yani senedin niteliğine göre alacaklı olduğu anlaşılan bu şirkete ödeme yaptığını, böylelikle borcundan kurtulduğunu, ancak dava konusu icra takibi ile ikinci kez ödeme talebinin kötü niyetli olduğunu belirterek birleşen davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini arz ve talep etmiştir .

TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Asıl dava; davaya ve takibe konu edilen senet nedeniyle davalıya borçlu olunmadığının tespiti, birleşen dava ise aynı senede dayalı olarak başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkememizce delillerin ibrazını müteakip celbi gerekli delillerde celp edilerek dosyamız arasına katılmıştır.

Mahkememizce celp edilen ....İcra Müdürlüğü'nün2015/... takip sayılı icra dosyasının yapılan tetkikinde; takibin davalı ... şirketince davacı ...A.Ş ve diğer borçlular aleyhine 15.000 TL bedelli çek alacağına istinaden faizler dahil toplam 16.593,13-TL alacağın reeskont avans faizi ile birlikte tahsili için yapılan icra takibinden ibaret bulunduğu anlaşılmıştır.

Davaya konu senedin incelenmesinde; keşidecinin ..., lehtarın dava dışı ... Züccaciye..Ltd Şti, sonraki cirantaların ... Dnş..Ltd Şti, ... ve hamilin davalı fktoring şirketi olduğu, çekta ....ATM'nin tedbir kararının 06.05.2025 tarihinde işlendiği , bedelinin 15.000 TL, tarihinin 30.04.2015 olduğu görülmüştür.

Bilirkişi ... ve ... tarafından düzenlenen █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda;

''..1-Dava konusu; ... Bankası A.Ş ... / ... Şubesi'ne ait ... no.lu █████/2015 keşide tarihli 15.000,00-TL bedelli çekin davacı ...tarafından dava dışı ... ... Ltd. Şti., ... ... Gıda San. Tic. Ltd. Şti., ... cirosu ile davalı ...ne verilmiş oludğu,

2-Davalı ...Ş. ile dava dışı ... arasında akdedilmiş olan 01.07.2014 tarihli Faktoring Sözleşmesi kapsamında; davalı ... şirketine temlik edilen fatura borçlusunun dava dışı ... ... Gıda San. Tic. Ltd. Şti., olduğu fatura karşılığında davalı şirkete teslim edilen dava konusu 30.04.2015 tarihli 15.000,00-TL tutarlı çekin arka yüzünde fatura borçlusu şirket cirosu ile ... firmasına verildiği ve bu firma tarafından davalı ... şirketine teslim edildiği , buna göre dava konusu çekin faktoring şirketine teslim edildiği , buna göre dava konusu çekin faktoring işlemine konu edildiği, böylece faktoring sözleşmesi çerçevesinde dava konusu çekin düzgün ciro silsilesi ile davalı ... şirketine ulaştığının anlaşıldığı,

3-Davalı şirketin ticari defter ve kayıtlarında tespit edildiği üzere;

Davalı şirketin , faktoring sözleşmesi kapsamında dava dışı ... firmasından temlik almış olduğu fatura karşılığında , davalı şirkete teslim edilen dava konusu █████/2015 tarihli 15.000,00-TL bedelli çekin 22.12.2014 tarihinde portföye giriş kaydının yapılmış olduğu,

Faktoring sözleşmesi çerçevesinde ; dava konusu çeke ait faktoring işlemine istinaden, davalı ... şirketi tarafından dava dışı ... hesabına 22.12.2014 tarihinde 13.250,00-TL ödeme yapılmış olduğu, davalı şirket tarafından 22.12.2014 tarihli ... no.lu 1.750,00-TL tutarlı faktoring masraf faturası tanzim edilmiş olduğu,

Bankaya takasa verilen çek üzerinde ödeme yasağı kararına istinaden herhangi bir işlem yapılmaması sebebiyle 06.05.2015 tarihinde portföye iade kaydı yapılmış olduğu,

4-Davacının çek istirdadı talebi hususunda, davalı ... şirketinin kambiyo senedini istisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket edip etmediğine ilişkin dosyadaki nihai takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu ,

5-Birleşen dava dosyası yönünden ; davacı şirket ile dava dışı ... firması ile imzalanan Faktoring Sözleşmesi kapsamında teslim alınan dava konusu 30.04.2015 tarihli 15.000,00-TL bedelli çekin üzerindeki ödeme yasağı kararına istinaden tahsil edilememiş olması sebebiyle , dava şirketin takip tarihi itibariyle davalıdan 15.000,00-TL çek bedeli için alacaklı durumda olduğu,

Davacı alacağına takip tarihi itibariyle (15.000,00-TL X %10,5 X 11 GÜN/360=) 48,13-TL işlemiş faiz talep edilebileceği,

6-Birleşen dava dosyasına konu edilen ....İcra Müdürlüğü 2015/... takip sayılı icra takibinde alacaklı ...nin takip tarihi itibariyle

15.000,00-TL asıl alacak

48,13-TL faiz

1.500,00-TL tazminat (%10)

45,00-TL komisyon (%0,03)

16.593,13-TL talep edebileceği, yönündeki tespitleri Sayın Mahkemenizin takdirlerine arz ederiz ."şeklinde mütalaada bulunmuşlardır.

Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; Asıl davada davacı şirketin, davaya konu senedin çalındığından ve davalı ... şirketi tarafından kötüniyetle iktisap edilerek takibe konulduğundan bahisle davalıya borçlu olunmadığının tespitini talep ettiği, birleşen davada faktoring şirketinin ise aynı çeke dayalı olarak takip başlattığı, İstanbul 16. İcra Hukuk Mahkemesinin... esas ████████ karar sayılı kararıyla davalı borçlu bakımından borca itirazın kabulü ile takibin durdurulmasına karar verilmesi nedeniyle itirazın iptali davasının açıldığı, İstanbul BAM 16. H.D nin █████████ Esas ve ████████ karar sayılı ilamında'' ..Bu durumda mahkemece İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinde çekin lehtarı tarafından açılan çek istirdadı davasının sonucunun beklenmesi ile ayrıca gerektiğinde Bakırköy C.Başsavcılığına gönderildiği anlaşılan hırsızlık soruşturması evrakının incelenerek tüm deliller birlikte değerlendirildikten sonra varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.'' denilerek belirtildiği üzere Mahkememizce öncelikle dava dışı lehtar ... Züccaciyenin faktoring şirketine karşı 13.ATM'nin ... esas sayılı dosyasında açtığı çek istirdatı dosyasının beklendiği, anılan dosyada Mahkemece davalı ... şirketinin iyi niyetli yetkili hamil olduğu, dava konusu çeki iktisap ederken bile bile borçlu zararına hareket ettiği hususunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, anılan kararın istinaf incelemesini yapan İstanbul BAM 14. H.D nin █████████ esas ve ████████ karar sayılı ilamı ile '' Somut olayda, davalı ile dava dışı .../ ... arasında düzenlenen 01.07.2014 tarihli faktoring sözleşmesi kapsamında dava konusu çekin dava dışı .../... tarafından davalı ... şirketine ciro edildiği anlaşılmaktadır. Sözleşme ekinde, dava dışı .../... ile dava dışı ... Danışmanlık ...... Gıda San.Tic. Ltd. Şti. arasında ticari satıma konu edilen 04.11.2014 tarihli ve 35.684,00TL'lik faturanın, fatura giriş bordrosunun yer aldığı, buna göre davalının, dava konusu çeki faturasıyla birlikte ve faktoring mevzuatına uygun olarak iktisap ettiği, davacının zararına olarak ve çekin zayi edildiğini bilerek davacıya zarar vermek amacıyla hareket ettiğine dair somut bir olgunun ispat edilemediği kanaatine varılmıştır. Bu nedenlerle, ilk derece mahkemesi tarafından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir..'' denilerek istinaf talebinin reddine karar verildiği, o halde davalı ... şirketinin davaya konu senedi kötüniyetli olarak iktisap ettiğinden bahsedilemeyeceği, yine asıl dosya davacısının kendi imzasına bir itirazı olmadığı, davacı keşidecinin imzaların istiklali ilkesi gereğince sonraki cirantanın imza sahteliği iddiasına dayanamayacağı, davacı ile davalı arasında lehtar dışında 2 ciranta daha olduğu, çekte ödeme yasağı kararı olmasının takibe konulmasına engel olmadığı, ( İstanbul BAM 16. H.D █████████ Esas ve ███████ karar) davacı ile davalı arasında lehtar ve başkaca cirantaların da bulunması nedeniyle taraflar arasında defter kayıtlarınca incelenebilecek doğrudan bir ticari ilişki de bulunmadığı, belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarına ilişkin yargılamalarda davalı ... şirketinin taraf olmadığı, Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda ciro silsilesinin düzgün ve faktoring şirketinin alacaklı olduğunun tespit edildiği, tarafların rapora hesaplama yönünden veya davalıya ödeme yapıldığı hususunda bir itirazının bulunmadığı, böylece davalı ... şirketinin alacaklı olduğu anlaşılmakla; asıl davada menfi tespit isteminin reddine, asıl alacak tutarı üzerinden harçlandırılan birleşen davada davanın kabulüyle alacak belirli olduğundan icra inkar tazminatı isteminin de kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

H Ü K Ü M

: Gerekçesi açıklandığı üzere;

1-Asıl davanın REDDİNE ,

2-Asıl alacak tutarı üzerinden harçlandırılan birleşen davanın KABULÜ ile ;

....İcra Müdürlüğünün 2015/... takip sayılı dosyasında, takip tarihi itibari ile birleşen davacının davalıdan 15.000-TL asıl alacak tutarında alacaklı olduğunun tespiti ile bu miktara vaki itirazının iptaline, takibin diğer kayıt ve şartlarla aynen devamına,

Alacak likit olmakla % 20'sine denk gelen 3.000-TL icra inkar tazminatının birleşen davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Asıl davada alınması gereken 615,40 TL peşin harçtan, peşin yatırılan 273,24 TL harcın mahsubuna eksik kalan 342,16‬ TL harcın asıl davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydına,

Birleşen davada kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 1.024,65‬-TL karar-ilam harcından, birleşen davacı tarafça peşin yatırılan 256,17-TL harcın mahsubu ile bakiye 768,48-TL harcın birleşen davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydedilmesine,

4-Davacı ... A.Ş yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

Davalı ... şirketince yapılan 6.000 -TL yargılama giderinin, davacı ... A.Ş'den tahsili ile faktoring şirketine ödenmesine,

5-Davalı ... şirketi kendini vekille temsil ettirmiş olmakla, asıl davada karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. göre hesaplanan 16.000 TL ve birleşen davada 15.000 TL olmak üzere toplam 31.000 TL ücreti vekaletin davacı ... A.Ş'den tahsili ile faktoring şirketine verilmesine,

6-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,

7-Davalı ... şirketince yatırılan 256,17 TL peşin harç, 29,20-TL başvuru harcı olmak üzere toplam 285,37‬-TLnin ... A.Ş'den tahsili ile faktoring şirketine ödenmesine,

Dair, tarafların yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır