yargıtaydan hizmet ve sigorta başlangıç tarihi tespiti davalarında eylemli çalışmanın somut ispatına ilişkin kritik değerlendirme.

Yargıtaydan hizmet ve sigorta başlangıç tarihi tespiti davalarında eylemli çalışmanın somut ispatına ilişkin kritik değerlendirme.

Özet: Bu hukuki evrak, davacının bildirilmemiş çalışma sürelerinin ve sigorta başlangıç tarihinin tespiti talebiyle açtığı hizmet tespiti davasına ilişkindir; ilk derece mahkemesinin belirli dönemler için hizmet tespiti ve davacının 18 yaşını doldurduğu tarihi sigorta başlangıcı olarak kabul eden kararının bölge adliye mahkemesince onanması üzerine temyiz incelemesine gelen dosyada, Yargıtay, sigortalılığın tespiti için sadece işe giriş bildirgesinin değil, eylemli ve gerçek çalışmanın hiçbir şüpheye mahal bırakmayacak şekilde ispatının zorunlu olduğunu, bu tür davalarda tanık beyanları gibi delillerle çalışmanın varlığının titizlikle araştırılması gerektiğini vurgulamıştır.

10. Hukuk Dairesi █████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Bozkır 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1997 Eylül-01.06.2013 tarihleri arasında, çalıştığı demir doğrama atölyesinden bir kısım çalışmalarının bildirildiğini, bir kısmının ise 2926 sayılı Kanun kapsamında gösterildiğini, davacının askerlik süresi hariç belirttiği tarih aralığında, kesintisiz çalışmalarının tespitine ve sigorta başlangıç tarihinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının haksız ve hukuka aykırı davasının öncelikle zamanaşımı ve hak düşürücü süre yönünden yaptıkları ilk itirazları nazara alınarak usulden reddine, bunun mümkün olmaması halinde esastan reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil Kurumun bu davada taraf olmadığını, feri mühadil olduğunu için dava sonucu verilen kararda müvekkil Kurum aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kısmen kabulü ile

-Davacının, ... sicil numaralı davalı ...'a ait işyerinde 01.09.1997-31.12.1997 tarihleri arasında 120 gün, 01.01.1998-31.12.2005 tarihleri arasında 2880 gün, 01.01.2006-20.02.2006 tarihleri arasında 50 gün, 01.06.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 180 gün, 01.01.2008-31.12.2010 tarihleri arasında 1080 gün, 01.01.2011-28.02.2011 tarihleri arasında 60 gün, ... sicil numaralı davalı ...'a ait işyerinde ise 01.01.2012-03.01.2012 tarihleri arasında 2 gün daha hizmet akdi ile çalıştığının tespitine,

-Davacının sigorta başlangıç tarihinin 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca 18 yaşını doldurduğu 10.09.2007 olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın husumet ve taraf sıfatı nedeniyle usulden reddi gerektiğini, ıslah yolu ile dahi davaya sonradan taraf dahil edilemeyeceğini, taraflar arasında herhangi bir işyeri devri olmadığını, dosya içeriğinde davacının iddiasını ispata yarar yeterli delili olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili temyiz dilekçesinde özetle; dosya kapsamından toplanan deliller ve dinlenen tanık anlatımlarından çalışma olgusunun tam olarak ispat edilemediğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9., 79., 108. hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun ███████-549-555, ███████-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Kanun'lar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3.Eldeki dava, davacı 01.09.1997-01.06.2013 tarihleri arasında davalılara ait demir doğrama atölyesinde, askerlik süresi hariç çalışmalarının tespitini ve sigorta başlangıç tarihinin tespitini talep etmiş, Mahkemece yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

4.Dosyanın incelenmesinde; 19.09.1986 doğumlu olan davacının talep başlangıcı olan 1997 yılı Eylül ayında 11 yaşında olduğu, ilkokul eğitimini 20.06.1997 yılında tamamladığı, ortaokul ve lise eğitimini açıktan tamamladığı, çıraklık eğitimine dair bir kayda rastlanılmadığı, 23.02.2006-23.05.2007 tarihleri arasında askerlik görevini yerine getirdiği, 01.12.2007-28.02.2009 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğu, 01.03.2011-31.12.2011 tarihleri arasında davalılardan ...'a ait iş yerinden sigortalı bildirimlerinin olduğu, 04.01.2012-01.06.2013 tarihlerinde ise aynı adreste diğer davalı ...' a ait iş yerinden sigortalı çalışmalarının bildirildiği davacının çalıştığını iddia ettiği iş yeri demir doğrama atölyesi olup, ağır çalışma koşullarını ihtiva ettiği anlaşılmakla, davacının öncelikle dava konusu dönemde ne şekilde çalıştığı, hangi işleri yaptığı en önemlisi hangi tarihte işe başladığı konusunda, dosyadaki kayıt ve belgeler nazarında somut bilgilerin yer almadığı, tanık beyanlarında da bu hususun tam olarak açıklanmadığı, bu bağlamda açık ve kesin bir belirleme yapılamadığı görülmektedir. Mahkemece tanıklar yeniden dinlenmek suretiyle, davacının çalışma süresi, işe başlangıç ve bitiş tarihleri, yaptığı işlerin neler olduğu konusunda ayrıntılı beyanları alınmalı, dinlenen tanık beyanları arasında varsa çelişkiler giderilmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Diğer yandan 19.09.1986 doğumlu olan davacının sigorta başlangıç tarihinin tespitine yönelik Mahkemenin kabul kararında, sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşın bitim tarihi olarak hatalı bir şekilde 10.09.2007 olarak gösterilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,10.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.