Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, keşidecinin zayi nedeniyle açtığı çek iptali davasını, aktif dava ehliyeti ve hukuki yarar bulunmadığından usulden reddetti.
Özet: Davacı şirketin kargo sürecinde kaybolduğunu iddia ettiği dört adet çekin iptali ve ödemeden men edilmesi talebini inceleyen mahkeme, Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca çek iptali davası açma hakkının sadece lehtara tanındığını, keşidecinin ise bu davayı açmakta aktif dava ehliyeti ve hukuki yararının bulunmadığını gerekçe göstererek, Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki dava şartı eksikliği nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiştir.
T.C. ADANA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINAT.C.ADANA1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARARESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: █████████HAKİM
: ... ...KATİP
: ... ...DAVACI
: ... - ...DAVALI
: ... -DAVA
: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ
: █████/2022KARAR TARİHİ
: █████/2022KARARIN YAZILDIĞI TARİH
: ...Davacı vekili tarafından davalı aleyhine mahkememize açılan davanın yapılan açık yargılaması sonunda;TALEP
: Davacı dava dilekçesinde özetle ; yetkilisi olduğu ... Ltd.Şti.'ne ait ... adına düzenlenmiş, ... seri nolu █████/2023 ödeme tarihli 51.000,00 Tl bedelli, ... seri nolu █████/2023 ödeme tarihli 51.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı █████/2023 ödeme tarihli 51.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı █████/2023 ödeme tarihli 51.000,00 TL bedelli ... Caddesi Şubesi ...'a ait 4 adet çek yaprağını █████/2022 tarihinde ... Adana ... Şubesine teslim edildiğini, bunun üzerine firmanın ... takip numarasını oluşturmuş olup tarafına ulaştırıldığını, ...'in kargo eline ulaşmadı bildirimi sonrası █████/2022 tarihinde kargo firması aranarak gecikme için talep kodu almış olup, █████/2022 tarihine kadar kargo firmasındaki gecikmeden ötürü kayıp belgesi için talebini oluşturduğunu, çeklerin kargo firmasında taşıma sırasında kaybolmuş ya da çalınmış olduğundan tahsilatı mümkün olduğu için bu durumun firmalarının mağduriyetine neden olacağını, çek bedellerinin tahsil edilebilmesi bakımından çeklerin iptaline karar verilmesi için davanın açılma zorunluluğunun doğduğunu belirterek dört adet çekin ödenmemesi konusunda ödemeden men kağrarı3nın verilmesini ve dava konusu dört adet çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.DELİLLER ve GEREKÇE
:Dava; zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkin olup, ihtilaf, keşidecinin zayi ettiği çek nedeni ile iptal davası açma hakkının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.T.T.K.'nun 757.maddesinde "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği", 764.maddesinde ise, "Elden çıkan poliçe verilen süre içerisinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verileceği" düzenlenmiştir. Madde metinlerinden de anlaşıldığı üzere çek iptalini isteme hakkı sadece lehtara (hamile) tanınmış olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Keşideci; kaybettiği çekin bedeli kendisinden talep edildiğinde veya çekin kimde olduğunu öğrendiğinde T.T.K.'nun 790-792 maddeleri uyarınca hasım gösterip borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak ve o aşamadan sonra tedbirleri istemek hakkına sahiptir.█████/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nın 114. Maddesinde dava şartları sayılmış olup, "d" fıkrasında, "tarafların taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları", "h" fıkrasında ise, "davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması" dava şartrı olarak belirtilmiştir. Aynı kanunun 115. maddesinde, mahkeme tarafından dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı, dava şartı noksanlığının tespit edilmesi halinde davanın usulden reddine karar verileceği, dava şartının giderilmesi mümkün ise tamamlanması için kesin süre verileceği, kesin süre içerisinde dava şartı noksanlığının giderilmemesi halinde davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedileceği belirtilmiştir.T.T.K.nun 757. ve 764.maddeleri göz önüne alındığında davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığı gibi bu aşamada dava açmakta hukuki yararının da bulunmadığı, ayrıca duruşma açılıp, toplanması gereken delil de bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu açılan davanın HMK'nun 115/2.md. uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-DAVANIN REDDİNE2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Hüküm kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının davacıya iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, 6100 sayılı HMK.nun 341/1 ve 345 maddeleri gereğince, kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize veya eşdeğer başka bir mahkemeye verilecek bir dilekçe ile İSTİNAF YOLU açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, alenen ve usulen tefhim kılındı █████/2022Katip ...Hakim ...