rızası dışı kaybolduğu/çalındığı iddia edilen ve ödeme yasağına rağmen icra yoluyla tahsil edilen çeklerin iadesi ve bedelinin istirdatı talepli dava

Rızası Dışı Kaybolduğu/Çalındığı İddia Edilen ve Ödeme Yasağına Rağmen İcra Yoluyla Tahsil Edilen Çeklerin İadesi ve Bedelinin İstirdatı Talepli Dava

Özet: Davacı şirket, rızası dışında elinden çıkan ve çalıntı olduğunu iddia ettiği toplam 37.500 TL bedelli üç çekin iptal davası sürerken icra takipleriyle piyasaya sürüldüğünü ve üzerindeki ciroların sahte olduğunu ileri sürerek, çekleri elinde bulunduran davalıların kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu belirterek çeklerin iadesini veya bedellerinin faiziyle birlikte ödenmesini talep ederken; davalılar ise çekleri iyi niyetli ve kanuna uygun beyaz ciro ile edindiklerini, davacının ise ödeme yapmamak için çeklerin kaybını bahane ederek kötü niyetle hareket ettiğini savunarak istirdat davasının reddini istemektedir.

T.C.

İZMİR

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████

KARAR NO

: █████████

DAVA

: Çek İstirdatı

DAVA TARİHİ

: █████/2015

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan istirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; Müvekkili şirketin emrine düzenlenmiş keşidecisinin ...Şti.olduğu ...Şubesine ait ...nolu 15.11.2014 keşide tarihli, 12.500,00-TL bedelli, ... nolu, 15.12.2014 keşide tarihli, 12.500,00-TL bedelli, ... nolu, 15.01.2015 keşide tarihli 12.500,00-TL bedelli 3 adet çekin rızası dışında elinden çıktığını, kaybolduğunu, çeklerin çalındığından şüphelenen müvekkili şirket yetkilisi tarafından 11.04.2014 tarihinde İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası ile zayi çek iptali davası açıldığını, ilanların yapıldığını, ödeme yasağı kararı verildiğini, dava devam ederken dava konusu ... nolu 15.11.2014 keşide tarihli 12.500,00-TL bedelli çek cirantasının davalı ..., hamilinin diğer davalı ...Şti.olduğunun Ankara... İcra Dairesinin ... sayılı dosyası ile öğrenildiğini, icra dairesinin yetkisine, borca ve takibe itiraz ettiklerini, yetki itirazları üzerine dosyanın İzmir ...İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile takibe devam olunduğunu, çek bedeli ile icra masraflarının keşideci tarafından ödemek zorunda kalındığını, ... nolu 15.12.2014 keşide tarihli 12.500,00-TL bedelli çek cirantasının davalı ..., hamilinin diğer davalı ...Şti.olduğunun Ankara Batı... İcra Dairesinin... sayılı dosyası ile öğrenildiğini, icra dairesinin yetkisine, borca ve takibe itiraz ettiklerini, yetki itirazları üzerine Ankara Batı İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, davanın halen derdest olduğunu, muhtemelen çek bedellerinin keşidecisi tarafından ödeneceğini, ... nolu 15.01.2015 keşide tarihli 12.500,00-TL bedelli çek cirantasının davalı ..., hamilinin diğer davalı ... olduğunun Ankara... İcra Dairesinin ...sayılı dosyası ile öğrenildiğini, icra dairesinin yetkisine, borca ve takibe itiraz ettiklerini, yetki itirazları üzerine takibin durduğunu, halen itirazın iptali davası açılmadığını, dava konusu çeklerdeki ciro imzalarının müvekkili şirket yetkilisi...’a ait olmadığının taraflarınca anlaşıldığını, davalı ... adlı kişinin müvekkili şirketçe tanınmadığını, davalı ...’ın çeki kimden ciro yolu ile devir aldığının çek yapraklarından anlaşılmadığını, bu durumun davalının kötü niyetli olduğunu ve dava konusu çeklerin çalıntı olduğunu bile bile kabul ettiği anlamına geldiğini, bu nedenle davalı ...’ın çeki devraldığı kişinin neden cirosunun çek yaprağında bulunmadığı hususu ve bu şahsın kim olduğu ve kendisi ile ne tür alışveriş yapıldığı sorularının cevaplandırılması ve buna ilişkin defter, fatura vs. ticari alışverişi gösterir kayıtların dosyaya sunulmasının gerektiğini, diğer davalılar... ve ... şirketinin de bu hususları bildiği kötü niyetli ya da en azından ağır kusurları olduğu düşüncesinde olduğunu, davalı şirketin basiretli bir tacir gibi davranmak zorunda olduğunu,...nolu çekin bedeli ödendiğinden bedel iadesi yapılması gerektiğini, diğer çekler henüz ödenmediğinden çeklerin iadesinin gerektiğini, sonuç itibarı ile hem müvekkili şirketin hem de keşidecinin büyük bir mağduriyet yaşadığını, İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile açılan çek iptali davası derdest iken, dava konusu çeklerin ortaya çıkması ile istirdat davası açılması için taraflarına süre verildiğini, taraflar arasındaki ticari ve hukuki bağlantı nedeniyle, davalılara yönelik kargaşanın önlenmesi ve hukuki birliğin sağlanması ile usul ekonomisi ilkesi de gözetilerek tüm davalılara karşı ortak dava açıldığını ileri sürerek, öncelikle keşideci tarafından İzmir ... İcra Dairesinin ... takip sayılı dosyası, Ankara Batı...İcra Dairesinin ... takip sayılı dosyası ve Ankara... İcra Dairesinin ...esas sayılı dosyalarına ödeme yapılması halinde yapılan ödemelere ihtiyati tedbir konulmasına, ...nolu 15.11.2014 keşide tarihli 12.500,00-TL bedelli çek, ... nolu, 15.12.2014 keşide tarihli 12.500,00-TL bedelli çek, ... nolu 15.01.2015 keşide tarihli, 12.500,00-TL bedelli çeklerin iadesine, dava konusu iş bu çeklerin iadesinin mümkün olmaması halinde ise her çek bedelinin ilgili davalısından faizi ile birlikte tahsili ile iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP;

Davalı... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çekin ...Şti. tarafından...Şti. lehine keşide edildiğini,... şirketi tarafından da beyaz ciro edildiğini,... tarafından yapılan beyaz ciro üzerine ilk beyaz ciro ile de müvekkili ...’ın çekin hamili olduğunu, çekleri piyasada ticari amaçla kullanarak ciro eden davacı, çekleri ödememek için kötü niyetle çeklerin kaybolduğunu ileri sürerek çekler için ödeme yasağı kararı aldığını, müvekkili ...’ın TTK ... Maddesinde düzenlendiği üzere, çeki iyi niyetli ve kanuna uygun olarak beyaz ciro ile iktisap ettiğini, TTK ... Maddesinde düzenlendiği üzere hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte kanuna uygun olarak ve iyi niyetle çeki iktisap etmiş olan müvekkilinin kötü niyetinin ispatının davacı yana düştüğünü, kanuna göre beyaz ciro ile bir kambiyo senedini iktisap eden kimse kambiyo senedini üç farklı yol ile devredebilir ilk olarak beyaz ciro ile devralınmış senedi olduğu gibi ciro etmeden teslimle kambiyo senedini devredebilir, ikinci olarak kendisi de bir beyaz ciro yaparak altını im-zalayıp teslim işlemi ile kambiyo senedini devredebilir, üçüncü olarak ise yetkili hamil tam ciro ve teslim ile kambiyo senedini devredebilir. Dolayısı ile beyaz ciro ile ciro edilmiş bir çek ticari piyasada teslim yolu ile ve ciro edilmeden çekin devri sağlanarak dolaşmış olabilir ki bu hal kanuna uygun olup, çek hamili ve ciro sahipleri kötü niyetli olarak addedilemezler. Zira aksinin kabulü kıymetli evrakların teşhis ve güven/teminat vasıflarını ticari hayat için anlamsız kılar. Yargıtayın yerleşik içtihatları karşısında kötü niyet ve ağır kusuru ispat davalı müvekkiline değil, davacıya düştüğünü ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

CEVAP;

Davalı ... ile ...Şti.vekili cevap dilekçesinde; davalı... şirketi ile bu şirketin yetkilisi ...’in Ankara’da 1980 yılından bu yana tam 45 yıldır faaliyetini sürdüren inşaat malzemesi alım satımı ile uğraşan ve aynı zamanda inşaat uygulama işlerini de yürüten köklü bir firma olduğunu, diğer davalının ise bu firmanın taşeronluğunu yürüttüğünü, davalı ...’ın davalı şirkete ve davalı şirket yetkilisine bu nedenle oluşan borcu için ve davalı ...’e olan şahsi borcu nedeniyle dava konusu iki adet çeki ciro ederek teslim ettiğini, müvekkillerinin ne davacı şirketi ne de çeklerin keşidecisini tanımadığını, çeklerin arkasındaki cirolardaki imzalar ile dosyada bulunan davacı şirket yetkilisi ...’un imza sirkülerine bakıldığında imzaların bire bir aynı olduğunun anlaşılabilir olduğunu, imza incelemesi ile de bu durumun ortaya çıkacağını, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle beraber çeklerin arkasında bulunan imzaların...’a ait olmadığı düşünülse bile TTK ...Maddesine göre çekin iadesinin talep edilemeyeceğini, bu durumda açılan davanın ancak davacı yönünden hüküm ve sonuçlarını doğuracağını, davalıların bu çeklerde iyi niyetli hamil konumunda olduğunu, Yargıtay kararlarından da anlaşılacağı üzere davacının, davalının kötü niyetli olduğunu ancak çeke karşılık aynı kuvvette bulunan yazılı delillerle ispatlayabileceğinin belirtildiğini ileri sürerek, davanın reddine, davacının % 20’den az olmamak üzere tazminata mahkumiyetine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava;... sayılı TTK'nun ... Maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkindir.

Davacı vekili eldeki dava ile müvekkili şirketin cirantası olduğu davaya konu üç adet çekin müvekkili şirketin yetkilisince ciro edilmediğini, çeklerin müvekkili şirketin rızası dışında elinden çıktığını ileri sürerek, çeklerin istirdatına ve ödenen çek bedelinin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

... sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun ... maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verildiği, bu düzenleme uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesinin gerektiği, bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulünün kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı açıktır.

Mahkememizce davaya konu çeklerden ... Şubesine ait ... nolu, 15.12.2014 keşide tarihli, 12.500,00-TL bedelli çekteki imzanın davacı şirket yetkilisinin eli ürün olup olmadığının tespiti bakımından ATK Fizik İhtisas Dairesinden 08.11.2023 tarihli rapor alınmış, anılan raporda çekteki imzanın davacı şirketin yetkilisi bulunan ...'un eli ürünü olduğu belirtilmiş, davaya konu çeklerden... Şubesine ait , ... nolu, 15.01.2015 keşide tarihli, 12.500,00-TL bedelli çekteki imzanın davacı şirket yetkilisinin eli ürün olup olmadığının tespiti bakımından ATK Fizik İhtisas Dairesinden 03.11.2025 tarihli rapor alınmış, anılan raporda çekteki imzanın davacı şirketin yetkilisi bulunan ...'un eli ürünü olduğu belirtilmiştir.

Davaya konu çeklerden ... Şubesine ait, ...nolu, 15.11.2014 keşide tarihli, 12.500,00-TL bedelli çekin, İzmir ...İcra Dairesinin ... esas sayılı icra dosyasına konu edildiği, icra dosyasının 23.02.2015 tarihinde infaz ile kapatıldığı, anılan çek aslının dava dışı keşideci...Şti vekili Av... tarafından teslim alındığının belirtildiği görülmüş, söz konusu çek aslı üzerinde mahkememizce imza incelemesi yapılması mümkün olamamış, ancak davalılardan ...dava konusu çekleri davacı ile aralarındaki ticari ilişkiye istinaden aldığı konusunda yemin eda etmiştir.

Somut olayda, dava konusu çeklerden... Şubesine ait ... nolu, 15.12.2014 keşide tarihli, 12.500,00-TL bedelli çekteki imza ile ...Şubesine ait ... nolu, 15.01.2015 keşide tarihli, 12.500,00-TL bedelli çekteki imzanın, davacı şirket yetkilisinin eli ürünü olduğunun ATK Fizik İhtisas Dairesinin raporları ile sabit olduğu, söz konusu çeklerin düzgün bir ciro silsilesi ile davalıların elinde bulunduğu, davacı yanca davalıların yanın kötüniyetli ya da ağır kusurlu olduğu hususunun ispat edilemediği, her ne kadar dava konusu çeklerden ... Şubesine ait, ... nolu, 15.11.2014 keşide tarihli, 12.500,00-TL bedelli çek üzerinde imza incelemesi yaptırılamamış ise de anılan çekin de davalıların elinde düzgün ciro silsilesiyle bulunduğu gibi davacı yanca davalıların kötü niyetli veya ağır kusurlu olduklarının ispat edilemediği, çıplak gözle yapılan inceleme sonucunda çek üzerindeki davacı şirket adına atılı bulunan imzanın davacı şirket yetkilisi ...'un eli ürünü olduğu görülmekle, tüm çekler yönünden açılan haklı ve yerinde görülmeyen davanın reddine karar vermek gerekmiş, iş bu dava sebebiyle yapılan yargılama giderleri HMK nın ... Maddesi uyarınca davacı üzerinde bırakılmış, davalılar yararına dava değeri kadar vekalet ücreti takdir olunarak, aşağıdaki hükmün tesisi gerekmiştir.

HÜKÜM; Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;

1-Davanın REDDİNE,

2-Koşulları bulunmadığından davalılar yararına tazminat takdirine yer olmadığına,

3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL harcın peşin olarak alınan 64,05-TL harçtan düşülmesi ile eksik kalan 551,35-TL harcın davacıdan alınarak, Hazine'ye gelir kaydına,

4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerine bırakılmasına,

5-Davalıların yapmış olduğu yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre takdir ve tayin edilen 37.500,00- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalılara eşit oranda verilmesine,

7-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayarak artan kısmının karar kesinleştiğinde iadesine,

ilişkin, davalıların yüzüne karşı, davacı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren ... hafta içerisinde, mahkememize veya bulunduğu yerde varsa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi...Hukuk Dairesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.

█████/2025

Katip ...

¸E-imzalıdır

Hakim ...

¸E-imzalıdır