istanbul 14. asliye ticaret mahkemesinde görülen, alkol etkisiyle gerçekleşen trafik kazası nedeniyle sigorta şirketinin rücu hakkından doğan itirazın iptali davası

İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesinde Görülen, Alkol Etkisiyle Gerçekleşen Trafik Kazası Nedeniyle Sigorta Şirketinin Rücu Hakkından Doğan İtirazın İptali Davası

Özet: Bir sigorta şirketi, kiraladığı aracın alkollü sürücüsü tarafından yüzde yüz kusurlu olarak neden olunan bir trafik kazası sonucu zarar görene ödediği 120.000 TLnin tahsili amacıyla sigortalısı aleyhine başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini talep etmiş olup, bilirkişi raporları kazanın münhasıran alkol etkisiyle meydana geldiğini ve sigorta şirketinin sigortalısına rücu hakkı bulunduğunu teyit etmiştir.

T.C.

İSTANBUL

14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

:████████ Esas

KARAR NO

:███████

DAVA

:İtirazın İptali

DAVA TARİHİ

:█████/2024

KARAR TARİHİ

:█████/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı Vekilinin .... Tüketici Mahkemesi'nin 2024/... Esas Sayılı Dosyasına Sunmuş Olduğu Dava Dilekçesinde Özetle; Müvekkili ile davalı arasında davalının ... plakalı aracına ilişkin .../0 poliçe numarası ile Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi akdedildiğini, █████/2023 tarihinde sigortalı aracın ... sevk ve idaresinde iken trafik kazasına karıştığını ve işbu kazada sürücünün 1,44 promil alkollü olması sebebiyle yüzde yüz kusurlu olduğunu, dava konusu kaza nedeniyle müvekkilinin zarar görene 6/... numaralı hasar dosyası ile 120.000,00-TL ödeme yaptığını, müvekkilinin ödediği miktarlar ve kusur göz önüne alındığında davalı sigortalıya rücu hakkının bulunduğunu, bu nedenle ... İcra Dairesi 2024/... sayılı dosyası ile takip başlattıklarını ancak davalının haksız itirazı ile takibin durdurulduğunu, son olarak alacaklarının rehinle teminat altına alınmamış olması sebebiyle ihtiyati haciz kararı verilmesi gerektiğini iddia ederek; davanın ve ihtiyati haciz taleplerinin kabulünü, itirazın iptali ile devamını, davalının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı Vekilinin .... Tüketici Mahkemesi'nin 2024/... Esas Sayılı Dosyasına Sunmuş Olduğu Cevap Dilekçesinde Özetle; Kendisinin küçük çaplı rentecar işi yaptığını, bu hususta arabalarına yasal sorumluluğu gereği trafik sigortası yaptırdığını, esnaf olduğundan dolayı müşterilere verilen araçlara ilişkin çıkan borçlardan sorumlu olamayacağını, ...'un aracı kiraladığı esnada alkollü olmadığını ve ehliyetinin olduğunu, aracın bir aylık kiralandığını ve ücretinin ödendiğini, son olarak kaza neticesinde kendi aracının da hasar görerek değer kaybettiğini ve kendisinin de zarara uğradığını iddia ederek; davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya bırakılmasını talep etmiştir.

.... Tüketici Mahkemesi'nin █████/2024 tarih, 2024/... Esas ve ... Karar sayılı gerekçeli kararı ile görevsizlik kararı verdiği, dosyanın mahkememize tevzi edilerek ████████ esas sırasına kaydının yapıldığı anlaşılmıştır.

İhtiyati Haciz; Mahkememizin █████/2024 tarihli ara kararı ile; davanın niteliği, alkolün münhasıran kazaya etkisinin yargılama ile sübuta ereceği gözetilerek yaklaşık ispat şartı yerine getirilmediğinden ihtiyati haciz talebinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

... İcra Müdürlüğü'nün 2024/... Sayılı İcra Dosyasının İncelemesinde; alacaklı tarafından borçlu aleyhine 120.000,00-TL asıl alacak ve 1.775,34-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 121.775,34-TL borcun ödenmesi amacıyla █████/2024 tarihinde icra takibi başlatıldığı, borçluya çıkartılan ödeme emrinin █████/2024 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun █████/2024 tarihinde icra takibine itiraz ettiği, takibin durdurulmasına karar verildiği, davanın İcra İflas Kanunu'nun (İİK) 67. maddesinde düzenlenen bir yıllık hakdüşürücü süre içinde açıldığı görülmüştür.

Adli Trafik Uzmanı, Nöroloji Doktoru ve Sigorta Uzmanından Oluşan Bilirkişi Heyetinin █████/2025 Tarihli Raporunda Özetle; "... plaka sayılı aracın dava dışı sürücüsünün asli ve tam kusurlu

olduğu, ... plaka sayılı aracın davacı sürücüsünün atfı kabil bir kusur bulunmadığı, davaya konu aracın nihai ve gerçek hasar tutarının 105.278,03-TL olduğu, değer kaybı mütealası yapılamadığı,

davaya konu kazanın, ... plaka sayılı aracın dava dışı sürücüsünün yasal sınırın

üzerinde alkollü olması sonucu münhasıran alkol etkisinde gerçekleştiği,

gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere davaya konu kazanın münhasıran alkol etkisinde

gerçekleşmesi nedeniyle davacı sigorta şirketinin sigortalısına rücu hakkı bulunduğu" görüş ve kanaatine varılmıştır.

Adli Trafik Uzmanı, Nöroloji Doktoru ve Sigorta Uzmanından Oluşan Bilirkişi Heyetinin █████/2025 Tarihli Ek Raporunda Özetle; "... plaka sayılı aracın dava dışı sürücüsünün asli ve tam kusurlu olduğu,

... plaka sayılı aracın davacı sürücüsünün atfı kabil bir kusur bulunmadığı,

davacı kurumun davaya konu araç için yapmış olduğu hasar ödemesi nedeniyle talep edebileceği tutarın 105.278,03-TL'den ibaret olduğu,

davacı kurumun davaya konu araç için yapmış olduğu değer kaybı ödemesi nedeniyle talep edebileceği tutarın 14.721,97-TL'den ibaret olduğu,

davaya konu kazanın, ... plaka sayılı aracın dava dışı sürücüsünün yasal sınırın üzerinde alkollü olması sonucu münhasıran alkol etkisinde gerçekleştiği, davaya konu kazanın münhasıran alkol etkisinde gerçekleşmesi nedeniyle davacı sigorta şirketinin sigortalısına rücu hakkı bulunduğu" görüş ve kanatine varılmıştır.

DELİLLER

-... İcra Müdürlüğü'nün 2024/... sayılı icra dosyası

-Davacı vekili tarafından sunulan; .../0

poliçe nolu Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk

(Trafik Sigortası) Sigorta Poliçesi

, Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı

, kazaya ilişkin fotoğraflar, ekspertiz raporu, █████/2023 tarihli ve 5.400,00-TL bedelli fatura, 10.001,34-TL bedelli dekont, mahsup fişleri, 3.675,00-TL

bedelli dekont, 78.670,48-TL

bedelli dekont, 4.721,97-TL

bedelli dekont, sigorta şirketine başvuruya ilişkin evraklar,

-Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nden gelen ... ve ... plakalı araçlara ilişkin tramer kayıtları ve diğer evrakları içerir müzekkere cevabı

-... Sigorta A.Ş'den gelen ... ve ... hasar dosyalarını içerir müzekkere cevabı

-Davalı vekili tarafından sunulan;

-Tarafların beyan ve dilekçeleri

-Bilirkişi raporları

-Arabuluculuk son tutanağı

-Tüm dosya kapsamı

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zorunlu trafik sigortası kapsamında hak sahibine ödenen tazminatın alkollü araç kullanma sebebine bağlı olarak sigortalıdan rücuen tahsili için başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 1409/1. maddesi uyarınca, sigortacı geBilindiği üzere sigortacı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 95/2.maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B-4. maddesi uyarınca; tazminat yükümlüğünün azaltılmasına ve kaldırılmasına ilişkin halleri 3. kişilere karşı ileri süremeyeceğinden, zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre tazminatın kaldırılmasını ve indirilmesini sağlayabileceği oranda kendi sigorta ettirenine rücu edebilecektir. Bu rücu hakkı, kaynağını halefiyet ilkesinden almamakta, sözleşme ve yasa gereği sigorta ettirene karşı defi hakkı bulunan sigortacı, bu hakka dayanarak kendi sigortalısına dönebilmesi kuralından kaynaklanmaktadır.

6102 sayılı TTK'nın 1409/1. maddesi uyarınca, sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi aynı maddenin 2. fıkrası hükmüne göre, kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir. Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş şeklinin Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesinde sayılan teminat dışında kalan hallerden olması gerekmekte olup, sigorta şirketinin rücu edebileceği tazminat tutarı, sigortalı araç sürücüsünün kusur oranına ve zarar görenlerin gerçek zararına göre belirlenir.

KTK'nun 95. maddesinde, sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hallerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceği, ödemede bulunan sigortacının, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabileceği öngörülmüş olduğundan, sigorta sözleşmesinin tarafı (akidi) olan sigorta ettiren davalı, sigorta poliçesinin ve sigorta genel şartlarının kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür.

Sigorta sözleşmesine dayalı rücu davalarında, tarafların yükümlülüklerinin belirlenmesinde, taraflar arasındaki ilişkinin sözleşme ilişkisi olması nedeniyle, poliçe ve poliçenin tanzim tarihinde yürürlükte bulunan sigorta genel şartları nazara alınır.

Poliçe tarihindeki Sigorta Genel Şartlarından Sigortanın, sigortalıya rücu hakkı "B.4. Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortanın Sigortalıya Rücu Hakkı" başlıklı maddesinde düzenlenmiş, ilgili maddede; "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalıya rücu edebilir.

Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:

a)Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,

b)Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,

c)Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,

ç)Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,

d)Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,

e)Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,

f)Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi VEYA kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde,

Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez." denilerek, sigortacının sigortalıya rücu edebileceği durumlar belirlenmiştir. İlgili maddede sayılan rücu sebepleri birbirinden bağımsız sebepler olup, rücu sebeplerinden birinin bulunması halinde sigorta şirketi yapılan hasar ödemesinin rücuen tazminini sigortalısından talep edebilir.

Davacı, ZMMS kapsamında sorumluluğunda bulunan davalı aracının, önünde seyreden 55 AD 659 plaka sayılı araçla takip mesafesini koruyamayarak arkadan çarpmasından dolayı dava dışı zarar görene yaptığı 120.000,00 TL'lik poliçe limitini tüketen ödemenin tahsilini ilamsız takip yoluyla talep etmektedir. Davalı ise aracın uzun süreliğine kiralandığını kendisinin alkol yönünden sorumlu tutulamayacağını savunmaktadır.

Kazanın maddi hasarlı bir kaza olduğu, olaya dahil olan farklı bir kusurluluk durumunun bulunmadığı, rücu sebebinin bulunmadığını ispat yükünün davalı üzerinde olduğu, kazanın sigortalı araç sürücüsünün münhasıran alkollü olmasından dolayı gerçekleştiği, başkaca etkenin ortaya çıkmadığı, davalının kiralama savunmasını akidi olan davacıya karşı ileri süremeyeceği, 3. kişiye yapılan ödemenin piyasa rayiçlerine uygun olduğunun bilirkişi raporuyla tespit edildiği, ister maddi hasarlı olsun ister bedeni hasarlı olsun, rücu nedenine dayalı alacağın ileri sürülmesinin mümkün olduğu (İstanbul BAM, 8. HD., █████/2025 tarih, █████████E., ████████K) dolayısıyla ZMMS kapsamında yapılan ödemenin sigortalıdan rücusunun mümkün olduğu anlaşılmış, sadece asıl alacağın uyuşmazlık konusu edidiği davada, davalının haksız olan itirazının iptaline karar vermek gerekmiş, işleyecek yasal faiz oranının makul olduğu anlaşılmıştır.

İcra inkar tazminatı yönünden; davacının haksız fiile dayalı alacağının varlığı ve miktarının belirlenmesinin yargılamayı gerektirdiği, alacak ve rücu tutarının likit olmadığı gözetilerek İİK'nın 67/2. maddesi uyarınca davalının icra inkar tazminatından sorumlu tutulmasına yasal olanak bulunmadığından inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi Yukarıda Ayrıntılı Açıklandığı Üzere;

1-Davanın KABULÜ ile; ... İcra Müdürlüğü'nün 2024/... Esas sayılı icra takip dosyasına davalı borçlu tarafından yöneltilen itirazın asıl alacak yönünden iptaline ile, takibin 120.000,00 TL asıl alacak üzerinden devamına, takipten sonra asıl alacağa yasal faiz uygulanmasına,

2-Alacak niteliği itibari ile likit ve belirlenebilir olmayıp rücu şartlarına dair yargılama gerektirdiğinden davacının icra inkar tazminatı talebinin Reddine,

3-Alınması gereken 8.197,20-TL karar ve ilam harcından 2.049,30-TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 6.147,90-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

4-Davacı tarafından yatırılan 427,60-TL başvuru harcı ve 2.049,30-TL peşin harç olmak üzere toplam 2.476,90-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere, bilirkişi ücreti toplamı 22.190,00-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

7-6325 sayılı kanunun 18/A-13. maddesi uyarınca hazine tarafından karşılanan zorunlu arabuluculuk gideri olan 2.080,00-TL'nin davalıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,

8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,

Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere verilen karar alenen okunup usulen anlatıldı. █████/2026

Katip ... Hakim ...

e-imza e-imza