trafik kazası kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasında, birden çok davalıya karşı belirsiz alacak talepleri ve mirasın reddi kaynaklı taraf teşkilindeki eksiklikler nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının bozulması.

Trafik kazası kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasında, birden çok davalıya karşı belirsiz alacak talepleri ve mirasın reddi kaynaklı taraf teşkilindeki eksiklikler nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının bozulması.

Özet: Trafik kazası sonucu yaralanan davacı ile ailesinin maddi ve manevi tazminat talepleri üzerine açılan davada, davalı sigorta şirketlerinin sorumluluğu ve diğer davalıların kusurları değerlendirilmiş; ancak yargılama sürecinde davalılardan birinin vefatı ve mirasçıların mirası reddetmesi nedeniyle usuli eksiklikler tespit edilmiş, bu durum bölge adliye mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını usul yönünden kaldırarak dosyayı yeniden görülmek üzere geri göndermesine neden olmuş ve neticede yeniden verilen ilk derece mahkemesi kararının temyiz incelemesine sunulmasıyla uyuşmazlık üst mahkemeye taşınmıştır.

4. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

BİRLEŞEN DAVA MAHKEMESİ

: ERZİNCAN ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

SAYISI

: ████████ E.- ████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Erzincan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ███████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı ... tarafından ZMSS poliçesi ile sigortalanan, davalı ...'ın sevk ve idaresindeki ve davalı ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. maliki olduğu aracın, davacı ...'ün sevk ve idaresindeki otobüse çarpması sonucunda 12.05.2011 tarihinde iki taraflı trafik kazasının meydana geldiğini, davacının sevk ve idaresindeki aracın aynı zamanda davalı ... tarafından Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta poliçesi ile sigortalandığını, kaza nedeniyle davacının malul kaldığını, kazanın meydana gelmesinde davalı ... Müdürlüğünün de kusurunun bulunduğunu, davacı ...'ün yaralanması nedeniyle tüm davacıların manevi zarara uğradığını beyanla belirsiz alacak davası olarak davacı ... için fazlaya ilişkin hakların saklı kalması kaydıyla şimdilik çalışma gücünün azalması nedeniyle 500,00 TL ve ekonomik geleceğin sarsılması nedeniyle 500,00 TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, davacı ... için 100.000,00 TL, davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 25.000,00 TL ve davacı ... için 100.000,00 TL olmak üzere toplam 275.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti., ... ve ...'nden müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş ve talep artırım dilekçesiyle davacı ... yönünden maddi tazminat talebini toplam 834.705,67 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davaya konu taleplerin zamanaşımına uğradığını, İstanbul Anadolu Mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkilince dava öncesinde davacıya ZMSS poliçesi kapsamında 07.11.2013 tarihinde 29.074, 00 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödeme ile müvekkilinin sorumluluğunun son bulduğunu, davacının Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta poliçesi kapsamında müvekkiline başvuru yapılmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; kazanın meydana geldiği gün havanın yağışlı olduğunu ve heyelan meydana geldiğini, aracın sürücüsünün şerit değiştirmek zorunda kaldığını, kazanın meydana gelmesinde araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı müteveffa ... tarafından cevap dilekçesi ibraz edilmemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kaza tespit tutanağında müvekkiline kusur izafe edilmediğini, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin kusurunun bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.07.2020 tarihli, ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararıyla; asıl davanın ve birleşen davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile kısmen karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiş olup, bu karara karşı davacılar vekili, davalı ... İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekili ve birleşen dosya davalısı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin 29.12.2022 tarihli, █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı ile; davalı ...'ın ilk derece mahkemesince verilen 16.07.2020 tarihli hükümden önce 20.04.2020 tarihinde öldüğü ve davalının en yakın mirasçılarının mirası reddettiğinin anlaşılmış olmasına göre; konunun iflas hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği ve usulüne uygun taraf teşkili sağlanmadan verilen hükme ilişkin taraf vekillerinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiş ve davacılar vekili, davalı ... İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekili ve birleşen dosya davalısı ... vekilinin istinaf isteminin kabulü ile Erzincan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 16.07.2020 tarih ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararının esası incelenmeksizin, HMK’nın 355, 353/(1)-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dava dosyasının HMK’nın 355, 353/(1)-a maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Kaldırma ilamı sonrasında İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen 08.02.2024 tarihli, ████████ Esas, ███████ Karar sayılı kararıyla; asıl ve birleşen davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile kısmen karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden maddi tazminat davası konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, 834.705,67 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 12.05.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti., ... ve ...'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacı ... için 90.000,00 TL, davacı ... için 40.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL olmak üzere toplam 170.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 12.05.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte asıl davada ve birleşen davada davalılar ..., ... Ltd Şti. ve ...’nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen 08.02.2024 tarihli, ████████ Esas, ███████ Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ... vekili ve davalı ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine ve davacının bakiye ömrünün TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre belirlenmesi ve tazminat hesabında SGK hizmet bildirgesinden anlaşılan gelirin dikkate alınması gerektiğinden davalı ... vekili ve davalı ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca ayrı ayrı kabulü ile kararın kaldırılmasına, dava dosyasının HMK’nın 353/(1)-a maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; Bölge Adliye Mahkemesi kararının tazminat hesabında SGK hizmet bildirgesinden anlaşılan gelirin dikkate alınması yönündeki gerekçesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin gerçek tespit edilen gelirine göre hesaplama yapılması gerektiğini, davacının bakiye ömrünün TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre belirlenmesi gerektiğine yönelik kaldırma gerekçesinin de hatalı olduğunu, bu hususun kamu düzenine ilişkin olmadığını ve davalıların da bu yönde bir taleplerinin olmadığını, karar tarihine en yakın veriler üzerinden ve asgari ücretin kamu düzeninden olduğuna ilişkin husus dikkate alınarak maddi tazminatın hesaplanması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan, davalı ...'ın sürücüsü ve davalı ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.'nin maliki olduğu aracın, davacı ...'ün sevk ve idaresindeki araca çarpması suretiyle meydana gelen iki taraflı trafik kazası sonucunda davacı ...'ün yaralanıp malul kalması nedeniyle davacı ... yönünden maddi tazminat ve tüm davacılar yönünden manevi tazminat istemine ilişkindir.

1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) "Duruşma yapılmadan verilecek kararlar" başlıklı 353/1-a maddesinde altı bent halinde davanın esası incelenmeksizin kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkeme ya da yargı çevresi içindeki başka bir yer mahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesi düzenlenmiş, 353/1-b maddesinde ise davanın esası ile ilgili olarak verilecek kararlar üç bent halinde sayılmıştır. Görüldüğü üzere HMK 353. maddesinde Bölge Adliye Mahkemelerinin usule ve esasa ilişkin vereceği kararlar ayrı ayrı düzenlenmiştir. Bunun sonucu olarak Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararında HMK'nın 353/1-a maddesi kapsamında usule ilişkin bir hukuka aykırılık ya da eksiklik tespit edilmesi halinde yalnızca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ile dosyanın mahalline gönderilmesine karar verilebilecektir. Bunun dışında Bölge Adliye Mahkemesinin ayrıca kararı esas yönünden incelemesi mümkün değildir.

Somut olayda; İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile kısmen karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Kararın davacılar vekili, davalı ... vekili ve davalı ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davacılar vekilinin kaldırma kararından önce yapılan yargılamada karara bağlanan maddi tazminata yönelik istinaf talebinin bulunmadığı anlaşıldığından, mahkemece usuli kazanılmış haklara riayet edilerek tazminata hükmedildiği, davacılar lehine hükmedilen manevi tazminatların ise manevi tazminata hakim olan ilkelere, davacıların uğramış olduğu zarara, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına, usul ve yasaya aykırı bir yön görülmediği anlaşıldığından davacılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiş, davalı ... vekili ve davalı ... İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun davacının kaza tarihinde aldığı net ücret SGK hizmet bildirgesinden anlaşılabileceğinden mahkemece tazminatın bu tutar üzerinden hesaplanması gerektiği ve tazminat hesabında TRH 2010 Tablosunun esas alınması gerektiği gerekçesiyle kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak dosyanın HMK'nın 353/1-a-6 maddesi çerçevesinde mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.

Yukarıda açıklandığı üzere Bölge Adliye Mahkemesince HMK 353/1-a maddesi kapsamında usule ilişkin bir hukuka aykırılık belirlenerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılıp dosyanın mahalline gönderilmesine karar verildikten sonra kararın ayrıca esas yönünden incelenmesi mümkün değildir.

Bu nedenlerle; Bölge Adliye Mahkemesince asıl davada davalı ... İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekilinin ve birleşen ████████ Esas sayılı davada davalı ... vekilinin istinaf talebi yönünden yapılan incelemede bu talep kabul edilip, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak eksik hususların ikmali için dosyanın mahalline gönderilmesine karar verildiği halde, ayrıca asıl ve birleşen davada davacılar vekilinin istinaf başvurusunun da incelenip esastan reddine karar verilmesi doğru olmamış ve kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2-Bozma neden ve şekline göre, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2.Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılara iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.