İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesinde Görülen Acentelik Sözleşmesi Feshi ve Cari Hesap Alacağı Kaynaklı Davada, Islah Edilen Talep ve Karşılıklı İddialar.
Özet: Davacı, müvekkili ile davalı arasında akdedilen acentelik sözleşmesinin feshinden sonra davalının cari hesaptaki alacaklarını ödemediğini, hatta haksız işlemlerle kendisini borçlu çıkardığını iddia ederek, başlangıçta 10.000 TL, ıslahla 55.481,26 TL cari hesap alacağının ticari faiziyle tahsilini talep etmiştir; davalı ise davacının alacaklı olmadığını, aksine kendisinin alacaklı olduğunu, davacının haksız feshi nedeniyle sözleşmedeki cezai şart hükmüne göre kendisinden ödeme yapılması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir; bilirkişi raporları ise tarafların defter kayıtlarında uyumsuzluklar olduğunu ve davacının fesih beyanının sözleşme koşullarına uygun olmadığı için haksız fesih niteliğinde olabileceğini belirtmiştir.
T.C.
İSTANBUL16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:Alacak (Cari Hesap Veya Ticari Kredi Sözleşmesi Kaynaklı)DAVA TARİHİ
:█████/2023KARAR TARİHİ
:█████/2025GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile ...A.Ş. arasında 27.08.2019 tarihli acentelik sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşme ile müvekkilinin ... Acente olarak faaliyette bulunduğunu, sonradan işler davalı ... A.Ş. tarafından devralındığını, arada cari hesap mevcut olduğunu, taraflar arasındaki acentelik sözleşmesine Mayıs 2023 itibariyle son verildiğini, ancak davalının cari hesaptaki alacaklarını ödemediğini, davalı tarafından cari hesapta haksız alacaklar işlenerek müvekkilini borçlu çıkardığını belirttiğini, ... Noterliğinin 26.09.2023 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesini keşide ederek gönderdiğini ve ihtar ile 3 gün içerisinde ödemenin yapılmasını talep ettiğini, noter evrağının 26.09.2023 tarihinde e-tebliğ olarak teslim edildiğini ve 5 günün sonunda 01.11.2023 günü tebliğ edilmiş sayıldığını, karşılığında davalı taraftan yine ödeme yapılmadığını ve borcun inkar edildiğini belirterek ticari defterlerde kayıtlı olan cari hesap alacağının şimdilik 10.000 TL' sinin ihtarname tebliğ tarihi olan 01.11.2023 tarihinden 3 gün sonrasına denk gelen 04.11.2023 tarihinden itibaren ticari işlerde uygulanan reeskont avans faiziyle birlikte tarafımıza ödenmesine, Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekilinin 19.05.2025 tarihli ıslah dilekçesi ile; "...1. Yukarıda esası yazılı ve Sayın Mahkemenizde derdest dava ikame edilirken fazlaya dair haklarımız saklı tutularak davalıdan 10.000,00 TL alacak talep etmiştik. 2. Alacağın hesabı sayın mahkemenizce yaptırılan en son bilirkişi incelemesi sonucu; (26.04.2025 tarihli bilirkişi ek raporunda); 55.481,26 TL alacak olduğu tespit edilmiştir. Sonuç Bilirkişi raporlarındaki aleyhe hususları kabul etmemekteyiz. Bununla beraber 26.04.2025 tarihli bilirkişi ek raporunda NET olarak değerlendirilip belirtildiği üzere, alacak talebimizi, 10.000,00 TL' den 55.481,26 TL' ye (TOPLAMDA 45.481,26 TL artmaktadır) HMK 176 vd. gereği ıslah ederek talep etmekteyiz.." şeklinde ıslah talebinde bulunmuştur.CEVAP
:Davalı vekilinin sunmuş olduğu cevap dilekçesinden özetle; Davalı şirket vekilinin cevabi dilekçesinde özetle; TMSF tarafından ihale ile satışa çıkan ... Kargo mülkiyetini 13.09.2021 tarihinde gerçekleştiğini ve acente tarafı haline geldiğini, davacının tahsil edilmemiş alacağı bulunmadığını hatta 18.108,75.-TL alacaklı oluğunu, davacının haksız ve sebepsiz fesih sebebiyle SGK'ya olan borcunun ödenmediğini ödenen bu borçların cari hesaba yansıtıldığını, davacının imzaladığı 09.05.2023 tarihli bildiri ve feragatte de bu durumun kabulü ile imzaladığını ve ayrıca taraflarca akdedilmiş olan 26.08.2019 tarihli acentecilik sözleşmesi gereği davacının, sözleşmenin feshinden 3 ay önce yazılı olarak haber vermek zorunda olduğu halde bu şarta uyulmadığını ve buna göre son 3 aylık ciro toplamının %20'si kadar cezai şart ödemekle mükellef olduğunu, belirterek davanın reddini talep etmiştir.DELİLLER
:Güneşli Vergi Dairesi ve İstanbul Ticaret Sicil Müd.'ne yazılan müzekkerelere verilen yanıtlar mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.Mali Müşavir ... tarafından hazırlanan █████/2024 tarihli bilirkişi raporundan özetle;"....Verilen görevle sınırlı olarak yapılan incelemede; Huzurdaki dava, cari hesaptan kaynaklanan alacak davası olup; davacı tarafından sunulmuş olan defterlerin yasal süresinde açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı ve sahibi lehine delil olma özelliğine haiz olduğu değerlendirilmiştir. Taraflar arasında akdedilmiş olan sözleşmeye göre davalı yanın defter ve belgelerinin geçerli olacağı kararlaştırılmıştır. Takdir Sayın Mahkemeye ait olmakla birlikte; taraf defterlerinin birbiri ile mutabık olmadıkları görülmekte olup; davacının davalıdan olan alacak bakiyesinin kendi defterlerine göre 415.519,25.-TL iken davalı defterlerine göre davacının alacak bakiyesinin 301.177,99.-TL olduğu anlaşılmaktadır. Görüş ve kanaatimi içerir iş bu raporumu hukuki değerlendirme ve takdir sadece Yüksek Mahkeme'nize ait olmak üzere, saygılarımla arz ederim...." şeklinde görüş bildirmişlerdir.Mali Müşavir ... ve Hukukçu ... tarafından hazırlanan █████/2024 tarihli bilirkişi raporundan özetle;"....Verilen görevle sınırlı olarak yapılan incelemede; a) Davacının 12.05.2023 tarihli fesih beyanının Ek Sözleşme md.3/6 koşullarına uygun olmadığından haksız fesih niteliğinde olduğu, b) Sayın Mahkeme taraflar arasında, haksız feshin sonuçlarını ortadan kaldıran bir sözleşme kurulduğuna kanaat getirmesi durumunda davalının davacıdan sözleşme cezası talep edemeyeceği; Sayın Mahkemenin, davalının 30.05.2023 tarihindeki davranışlarının davacı sözleşmeyi feshettiğinden artık borç ilişkisine devam etmek mümkün olmadığından sözleşme ilişkisini tasfiye etmek amacıyla yapıldığına kanaat getirdiği takdirde, haksız feshe ve Ek Sözleşme md.3/f.6 hükmüne göre davalının sözleşme cezası talep edebileceği, Sayın Mahkemece kasa evrakını inceleme yetkisi verilmişse de söz konusu evrak altındaki imzanın davacıya ait olup olmadığını belirleme hususu uzmanlık alanımızda olmadığından ihtimalli olarak değerlendirme yapıldığı ve Sayın mahkemenin söz konusu belgeleri davacının irade beyanı olarak nitelendirilmesi (imzanın davacıya ait olduğu) ihtimalinde, davalı tarafından davacı adına ve hesabına yapılacak ödemelerin, taraflar arasındaki Feragatname ve Fesih, Devir Ve İbra Bildirimi adlı hukuki işlemlerin hükümlerine dayanılarak davacının hakkedişlerinden mahsup edilmesi, mahsuptan sonra kalan bakiyenin davacıya ödenmesi gerektiği, Söz konusu belgelerin davacının irade beyanı olarak nitelendirilmemesi (imzanın davacıya ait olmadığına kanaat getirilmesi) ihtimalinde ise borcun üçüncü kişi tarafından ifası bakımından rücuun, vekaletsiz iş görme veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak yapılabileceği, d) Davalının, davacının 3.kişilere olan borçlarını ifa etmek amacıyla ödemeleri yaptığına, davacıya rücu edebileceğine ve/veya davacının davalıya sözleşme cezası ödemekle yükümlü olduğuna kanaat getirilmesi ihtimalinde, davacının borçları ile davalının davacıya olan -varsa-hakkediş borcunun TBK m.139 çerçevesinde takas edilebileceği Davacının ödeyeceği sözleşme cezası son 3 aylık ciro toplamının 420 si kadar cezai şart ödemeyi taahhüt edildiğinden tarafların mutabakat yapması gerektiği kaydi olarak davacının alacak bakiyesinin 415.519,25.-TL iken davalı defterlerine göre davacının alacak bakiyesinin 301.177,99.-TL olduğu, taraflar arasındaki sözleşme dikkate alındığında davalının 301.177,99.-TL üzerinden hesaplama yapılması gerekeceği, 301.177,99.-TL*0,20- 60.235,60.-TL olabileceği, f) Ebru BAŞARAN tarafından davalı adına yapılan ödemeler; SGK için 214.884,73 TL ve 3. Kişilere 30.812,00.-TL olduğu toplam 245.696,73.-TL ödemenin fesih tarihinden sonra yapıldığı, g) Davalının kaydi olarak davacıya borcu 301.177,99.-TL olsa da sözleşmenin feshi tarihinden sonra yapılan ödemelerin mahsup edilmesi halinde 55.481,26.-TL olduğu, (301.177,99-245.696,73) Görüş ve kanaatimizi içerir iş bu raporumuzu hukuki değerlendirme ve takdir sadece Yüksek Mahkeme'nize ait olmak üzere, saygılarımla arz ederim. 26.04.2025... şeklinde ek görüş bildirmişlerdir.TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; alacak istemine ilişkindir.Huzurdaki davada; davacı, davalı ile aralarında taşımacılık işine ilişkin █████/2019 tarihli acentelik sözleşmesi akdedildiğini, taraflar arasındaki ilişkinin Mayıs 2023 tarihinde sona ermesi sonrası davalının davacıya cari hesap alacağını ödemediğini iddia etmiştir. Davalı ise davacının tahsil edilmemiş alacağı bulunmadığını hatta 18.108,75.-TL alacaklı oluğunu, davacının haksız ve sebepsiz fesih sebebiyle SGK'ya olan borcunun ödenmediğini, ödenen bu borçların cari hesaba yansıtıldığını, davacının imzaladığı 09.05.2023 tarihli bildiri ve feragatte de bu durumun kabulü ile imzaladığını ve ayrıca taraflarca akdedilmiş olan 26.08.2019 tarihli acentecilik sözleşmesi gereği davacının, sözleşmenin feshinden 3 ay önce yazılı olarak haber vermek zorunda olduğu halde bu şarta uyulmadığını ve buna göre son 3 aylık ciro toplamının %20'si kadar cezai şart ödemekle mükellef olduğunu iddia etmiştir. O halde taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının sözleşmeyi feshinin haklı olup olmadığı, acentelik sözleşmesi kapsamında davacının talep edebileceği bir alacak bulunup bulunmadığı, taraflar arasında delil sözleşmesi bulunup bulunmadığı hususlarında toplanmaktadır.6100 sayılı HMK'nın 193.maddesinde "Taraflar yazılı olarak veya mahkeme önünde tutanağa geçirilecek imzalı beyanlarıyla kanunda belirli delillerle ispatı öngörülen vakıaların başka delil veya delillerle ispatını kararlaştırabilecekleri gibi; belirli delillerle ispatı öngörülmeyen vakıaların da sadece belirli delil veya delillerle ispatını kabul edebilirler."Taraflar arasındaki █████/2019 tarihli sözleşmenin "Delil Anlaşması" başlıklı kısmında "... Kargo" kayıtlarının geçerli olacağı belirlenmiştir.Mahkememizce yukarıda tespit edilen uyuşmazlık noktaları ve delil sözleşmesinin varlığı kapsamında yapılan yargılama sonucunda; sözleşmede davacıya ihbar süresine uyulması suretiyle fesih hakkı tanınmış olup dosyadaki belgelerin tetkikinden davacının ihbar süresine uymadan sözleşmeyi feshettiğini bildirdiği görülmekle bu halde davacının feshinin haksız olduğu anlaşılmaktadır. Davacının alacak talebinin kaynağı cari hesap olarak belirtilmişse de davalı haksız fesih nedeniyle davacının yapması gereken SGK ve 3.kişi ödemelerini kendisi yapmak zorunda kaldığını ve cezai şart alacağı bulunduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur. Bilirkişilerce yapılan incelemede talep edilebilecek cezai şart alacağı ve SGK ile 3. kişilere yapılan ödemeler belirlenmiştir. Buna göre taraflar arasındaki delil sözleşmesi gereği davalı kayıtları nazara alındığında davacının davalıdan 301.177,99 TL alacağı bulunduğu ancak feshin haksız olması nedeniyle davalının cezai şarta ve SGK ile 3. Kişilere yapılan ödemelere ilişkin takas mahsup iddiasında bulunduğu dikkate alındığında bahsi geçen bu ödemeler ve cezai şart alacağı toplamının 305.932,33 TL 'ye ulaştığı yani davacının alacak miktarını geçtiği tespit edildiğinden davanın TBK 139.maddesi gereği reddine karar verilmiştir.H Ü K Ü M
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın REDDİNE,2-Alınması gereken 615,40 TL peşin harçtan başlangıçta yatırılan 269,85 TL peşin harcın mahsubu ile eksik kalan 345,55 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,4-Davalı kendisini vekille temsil ettirmiş olmakla, karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. göre hesaplanan 45.000-TL ücreti vekaletin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,5-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,6-Devletçe karşılanan 3.120,00TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025Katip ...e-imzalıdırHakim ...e-imzalıdır