kamulaştırma kanununa göre tarım arazisi bedel tespiti davasında, idarenin yüksek bedel ve eksik hissedar iddialarıyla temyiz incelemesi talebi.

Kamulaştırma Kanununa göre tarım arazisi bedel tespiti davasında, idarenin yüksek bedel ve eksik hissedar iddialarıyla temyiz incelemesi talebi.

Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tapudan yol olarak terkini davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne karar vermesi üzerine davacı idare, bedelin yüksek belirlendiği ve lehine vekalet ücreti takdir edilmediği gerekçeleriyle istinaf başvurusunda bulunmuş; bölge adliye mahkemesi, bilirkişi raporundaki bedel tespitini uygun bularak ve vekalet ücreti takdirini yerinde görerek bu başvuruyu esastan reddetmiştir. Davacı idare vekili, istinaftaki iddialarını tekrarlayarak ve taşınmazın maliklerinden birine dava açılmadığı gerekçesiyle kararı temyiz etmiş; temyiz incelemesinde davacı idarenin çoğu itirazı yerinde görülmemekle birlikte, uyuşmazlık tarım arazisinin değer tespiti ve davalı tarafın eksikliği hususları etrafında şekillenmiştir.

5. Hukuk Dairesi █████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI

: ████████ Esas, ████████ Karar

KARAR

: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Karacasu Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: ████████ Esas, ███████ Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Aydın ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 39... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davanın kabulü ile kamulaştırma bedelinin tespitine ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini, idarece belirlenen bedelin hakkaniyete uygun olduğunu, taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan kısmında değer artışı oluştuğunu, idareleri lehine vekâlet ücreti takdir edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğinde bulunan dava konusu taşınmaza net gelir yöntemi kullanılarak bedel tespitinde isabetsizlik bulunmadığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, taşınmazın sulanabilir tarım arazisi niteliğinde olduğu kabul edilerek 2022 yılı ... İlçe ... ve ... Müdürlüğü verilerinin esas alındığı anlaşılmış ise de buğday veriminin ortalamanın altında 369 kg kabul edilmesi ve saman gelirinin eklenmemesi yerinde görülmediğinden resmî verilere göre resen hesaplama yapılarak yıllık ortalama net gelir: (10.866,66/3)=3.622,22 TL/da bulunmuş olmakla hükme esas alınan bilirkişi raporunda net gelir 3.480,89 TL olup istinafa gelen tarafın sıfatı göz önüne alındığında bu hususun aleyhe değerlendirilmediği, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin de yerinde olduğu gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek ve yerel mahkeme kararında tapu maliklerinden sadece birisi adına hüküm kurulduğu, oysaki taşınmazın iki maliki olduğunu, ancak sehven sadece birine dava açıldığını, 2942 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesi uyarınca diğer malikin de eklenerek davaya devam edilmesi gerekirken işbu durum gözetilmeden karar verildiğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarım arazisi niteliğindeki Aydın ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 39... parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. 2942 sayılı Kanun'un 4650 sayılı Kanun ile değişik 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca bilirkişi kurulu, arazi niteliğindeki taşınmazın kamulaştırma tarihindeki mevki ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirini esas tutarak bedelin tespitinde etkili olacak bütün nitelik ve unsurları ve her unsurun ayrı ayrı değerini belirtmek suretiyle ve ilgililerin de beyanını dikkate alarak gerekçeli bir değerlendirme raporuna dayalı olarak değerini tespit etmelidir. Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarında ise özel ve dikkate alınması gereken haklı bir neden bulunmadıkça tarım arazilerinin olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden bilimsel yöntemle yapılacak değerlendirmede münavebeye alınacak ürünler için aynı kanunun 4650 sayılı Kanun ile değişik 15 inci maddesinin son fıkrası hükmü uyarınca, kamulaştırma belgelerinin mahkemeye verildiği gün itibarıyla dekar başına elde edilecek ortalama verim, üretim gideri ve toptan satış fiyatına ilişkin istatistiki bilgilere dayalı olduğu bilinen o yerdeki gıda, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin esas alınması gerekmektedir.

Dairemiz yerleşik uygulamasına göre; arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir yöntemine göre değer tespitinde İlçe ... ve ... Müdürlüğünün dava tarihindeki verim miktarları dikkate alınarak taşınmazın değerinin belirlenmesi gerekirken bu husus göz ardı edilerek 2022 yılı ... İlçe ... ve ... Müdürlüğü arazi veri cetveli getirtilmeden ve bu hususta bilirkişi kurul raporu denetlenmeden hüküm tesisi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile; temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.