2942 sayılı kamulaştırma kanunu 10. maddesi kapsamında kamulaştırma bedeli tespiti ve tescili davasında taşınmazın değeri, arta kalan kısmın durumu ve yasal faiz hesaplamalarına yönelik temyiz incelemesi.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu 10. maddesi kapsamında kamulaştırma bedeli tespiti ve tescili davasında taşınmazın değeri, arta kalan kısmın durumu ve yasal faiz hesaplamalarına yönelik temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki evrak, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın davacı idare adına tescili davasında, ilk derece mahkemesinin kabul kararının bölge adliye mahkemesince bir kez kaldırılarak yeniden yargılamaya gönderilmesi ve akabinde yeniden verilen kabul kararının davacı idarece istinaf edilmesi üzerine, bölge adliye mahkemesince başvurunun esastan reddedildiği süreci özetlemektedir; temyiz incelemesinde ise özellikle ilk derece mahkemesinin önceki kararında hükmedilen kamulaştırma bedeli kısımları için faiz hükmü kurulması gerekirken bu hususta karar verilmemesi eksikliği üzerinde durulmaktadır.

5. Hukuk Dairesi █████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI

: ████████ Esas, █████████ Karar

KARAR

: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: ████████ Esas, ███████ Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1203 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olduğu dikkate alınarak gelir metoduna göre değerinin belirlenmesini, kapitalizasyon faizinin %4 oranında alınmasını, taşınmazın değerini ulaşması için objektif değer artışı uygulanmasını ve kamulaştırmadan arta kalan kısımda oluşacak değer azalışının kamulaştırma bedelinin tespitinde dikkate alınması gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırmadan arta kalan alan kısımların gerek büyüklüğü gerek geometrik şekli göz önüne alındığında kullanıma elverişli olduğundan, bu kısımların kamulaştırılmasının veya bu alanlar için değer azalışı hesaplanmasının hatalı olduğunu, taşınmazın kuru tarla yerine sulu tarla olarak değerinin tespitine itiraz ettiklerini, münavebe ürün deseninin getirisi yüksek ürünlerden oluşturulmak suretiyle bedelin fazla belirlendiğini, kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artışının fahiş olduğunu, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3’ü oranında alınmasının hatalı olduğunu, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, müvekkili idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmadan arta kalan ve hükme esas alınan fen bilirkişi raporunda (D) harfi ile gösterilen kısım hakkında yapılan değerlendirmede; geometrik şekli dikkate alındığında kullanım amacına uygun olmadığı ve taşınmazın diğer parçalarıyla tarımsal bütünlüğü kalmadığından kamulaştırılmasına karar verilerek bu kısmın tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmesinde ve bedeline hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, İlk Derece Mahkemesinin ilk kararıyla kamulaştırma bedelinin kıymet takdir komisyonunca belirlenen 690.159,60 TL'sinin davalı tarafa derhal ödenmesine ve bu bedele 07.12.2019 tarihinden karar tarihi olan 06.08.2020 tarihine kadar yasal faiz işletilmesine; üçer aylık vadeli hesapta bloke edilen 435.229,00 TL'sinin karar kesinleştiğinde ödenmesine ve bu bedele 07.12.2019 tarihinden kararın kesinleşme tarihine kadar yasal faiz uygulanmasına karar verildiği; Dairenin kaldırma kararı sonrasında verilen ikinci kararla ise vadeli hesapta bulunan 435.229,00 TL ile 26.015,18 TL'nin davalı tarafa derhal ödenmesine karar verildiği, faiz hükmünün yalnızca 26.015,18 TL fark bedel yönünden kurulduğunun anlaşıldığı, İlk Derece Mahkemesince verilen ilk hüküm Dairece verilen kaldırma ve gönderme kararı ile hukuken ortadan kalktığı halde, kamulaştırma bedelinin 690.159,60 TL ile 435.229,00 TL'lik kısımları yönünden yeniden faiz hükmü kurulması gerekirken bu hususta karar verilmemesi hatalı ise de istinafa sadece davacı taraf geldiğinden bu hususun eleştirilmekle yetinildiği gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1203 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.