kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında, ilk derece mahkemesinin kabul kararının istinaf ve temyiz süreçleriyle yargıtaya taşınarak emsal bedel değerlendirme usulünün incelenmesi.

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında, ilk derece mahkemesinin kabul kararının istinaf ve temyiz süreçleriyle Yargıtaya taşınarak emsal bedel değerlendirme usulünün incelenmesi.

Özet: Bolu ilindeki parsellerin kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili talebine ilişkin bu dava, hem davacı idarenin hem de davalıların kamulaştırma bedelinin metrekare birim fiyatının belirlenmesindeki farklı itirazları nedeniyle karmaşık bir yargı sürecinden geçmiştir; ilk derece mahkemesinin davayı kabul etmesi, bölge adliye mahkemesince bir kez kaldırılıp dosyanın iade edilmesi, akabinde yeniden görülen davanın tekrar kabul edilmesi ve bu kararın istinafen bölge adliye mahkemesince esastan reddiyle onanması üzerine temyiz incelemesine konu olan süreçte, özellikle bilirkişi raporlarında emsal karşılaştırmaları, piyasa rayiçleri ve benzer parseller için farklı mahkemelerce belirlenen değerler arasındaki tutarsızlıklar üzerinden kamulaştırma bedelinin adil tespiti temel tartışma noktasını oluşturmaktadır.

5. Hukuk Dairesi █████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI

: ████████ Esas, █████████ Karar

KARAR

: Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: ████████ Esas, ████████ Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bolu ili, ..., Mahallesi 451 parsel (yeni 2293 parsel ) 455 parsel ve 1244 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların kamulaştırılan kısmının tapusunun iptali ile idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın m² birim fiyatının yüksek belirlendiğini, bilirkişi raporlarına yaptıkları itirazlarının değerlendirilmediğini, taşınmazdan düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılması gerektiğini, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın kıyaslamasının somut verilere dayandırılmaksızın yapıldığını, kıyaslamadaki fark çok büyük olmasına rağmen %28,30 daha değersiz olduğu yönündeki değerlendirmenin çelişkili olduğunu belirterek, istinaf taleplerinin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, talepleri doğrultusunda karar verilmesine, taleplerinin reddi halinde ise dosyanın yeni bir karar verilmek üzere mahkemesine iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın metrekare birim fiyatının düşük belirlendiğini, belirlenen bedelin gerçek piyasa rayiç değerlerini karşılamadığını, taşınmazın metrekare birim fiyatının belirlenmesi sırasında emlak vergisinden fazla derecede piyasa rayiç değerlerinin dikkate alınması gerektiğini, dosyaya sundukları değerlendirme raporunun hiç bir şekilde dikkate alınmadığını belirterek yerel mahkemece belirlenen toplam kamulaştırma bedelinin kaldırılarak 2.199.763,60 TL olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarihli ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal karşılaştırması yapılarak, dava konusu ve emsal alınan taşınmazların emlak vergisine esas asgari beyan değerlerine göre ters orantı kurularak dava konusu taşınmazların, emsal taşınmazın %28,30'u kadar değerli olduğu değerlendirilerek metrekare birim fiyatı belirlenmiş ise de, aynı bölgeden Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14.Hukuk Dairesinin yargılamasına konu olan █████████ Esas sayılı dosyasında aynı yer, aynı kamulaştırma, aynı değerlendirme yılı itibarıyla komşu parsel olan 460 parsel sayılı taşınmaz için (460 parsel sayılı taşınmazın emlak vergisine esas asgari beyan değeri 2017 yılı için 90,00 TL/m²'dir.) 42,61 TL/m² birim fiyatı belirlendiği, yine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14.Hukuk Dairesinin yargılamasına konu olan █████████ Esas sayılı dosyasında aynı yer, aynı kamulaştırma, aynı değerlendirme yılı itibarıyla komşu parsel olan 456 parsel sayılı taşınmaz için 43,30 TL/m² birim fiyatı belirlendiği, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin █████████ Esas - ██████████ Karar sayılı dosyasında incelenen daha dezavantajlı konumda bulunan Bolu İli, ..., ... Mahallesi 372 parsel sayılı taşınmaz için 2016 yılı itibarıyla belirlenen 44,90 TL/m² birim fiyatının uygun görüldüğü, yine Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin █████████ Esas - ██████████ Karar sayılı dosyasında incelenen daha dezavantajlı konumda bulunan Bolu ili, ..., ... Mahallesi 354 parsel sayılı taşınmaz için 2016 yılı itibarıyla belirlenen 43,63 TL/m² birim fiyatının uygun görüldüğü gözetildiğinde, eldeki dosya açısından ise dava konusu taşınmazlar için dava tarihi itibarıyla belirlenen 84,64 TL m² birim fiyatının dava konusu taşınmazların konumu ve dava tarihine göre endeks dikkate alındığında yerinde olduğu; bu suretle hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunun karar vermeye yeterli ve elverişli olduğu kanaatine varılarak taraf vekillerinin usul ve kanuna uygun hükme yönelik istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki davaya konu taşınmazlara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalıların hisselerine isabet eden tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.