Sakaryada yer alan bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol olarak tapudan terkini davasında arsa vasfı, emsal karşılaştırması ile metrekare birim fiyatı konusundaki temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki süreç, bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol olarak tapudan terkini istemiyle başlamış, ilk derece mahkemesinin kamulaştırma bedeli belirleyip terkine karar vermesi üzerine hem idare hem de malikler istinafa gitmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın imar planında tarımsal niteliği korunacak alanda yer almasına rağmen meskun mahale yakınlığı nedeniyle arsa vasfında değerlendirilerek kamulaştırma bedelinin tespit edilmesinde hata bulunmadığına hükmederek istinaf başvurularını esastan reddetmiş, ancak bitişik taşınmazlar için aynı emsal üzerinden farklı birim fiyatlar belirlenmesi sorununa dikkat çekmiştir. Dosya, davacı idarenin temyiziyle Yargıtayın incelemesindedir.
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
SAYISI
: █████████ Esas, ████████ KararKARAR
: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ
: Sakarya 4. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI
: ████████ Esas, ████████ KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın davacı idare ile davalılar ... vd. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ..., ... 678 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini talep etmiştir.II. CEVAP1. Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için acele kamulaştırma dosyasında belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, kamulaştırmadan arta kalan kısımda meydana gelen değer azalışının dikkate alınmasını, taşınmaz üzerindeki mahsul ve mütemmim cüz bedellerinin de hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.2. Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, kamulaştırmadan arta kalan kısımda meydana gelen değer azalışının dikkate alınmasını, dava konusu taşınmaz için davacı idare tarafından teklif edilen bedelin düşük olduğunu, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini ileri sürmüştür.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, aynı kamulaştırma kapsamında yakın konumda bulunan taşınmazların arazi vasfında değerlendirildiğini, aksi kabul edilse bile emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını ileri sürmüştür.2. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin düşük olduğunu, dosyaya sundukları emsal taşınmazların değerlendirmeye alınmadığını, kamulaştırmadan arta kalan kısım için hakkaniyete uygun bir değer azalışı bedeline hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın imar durumuna ilişkin cevabi yazıda taşınmazın 1/25000 ölçekli İmar Planında tarımsal niteliği korunacak alanda ve yolda kaldığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sistemi üzerinden yapılan incelemedeki konumu itibarıyla meskun mahale oldukça yakın durumda olduğu, pek çok yapılaşmanın mevcut olduğu, her ne kadar yakın mesafede bir kısım taşınmazlar arazi vasfında alınmışsa da aradan geçen otobanın diğer tarafında kalan taşınmazların etrafının meskun olmadığı, tarla niteliğiyle kullanıldıkları, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgenin ise yerleşim alanına oldukça yakın olduğu, bu nedenle emsal karşılaştırması yöntemi ile kamulaştırma bedelinin tespit edilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığının anlaşıldığı, dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporunun incelenmesinde dava konusu taşınmaza ... Mahallesi 15... parsel sayılı taşınmazın 17.04.2012 tarihli satışı esas alınmak sureti ile dava konusu taşınmazın emsal taşınmaz değerinin %76,7'si kadar değerli olduğundan bahisle metrekare birim fiyatının 162,07 TL/m² olarak tespit edildiği, İlk Derece Mahkemesince dava konusu taşınmaza bitişik konumda bulunan 6 76... parsel sayılı taşınmazlara aynı Mahkemenin ████████ Esas ve ████████ Esas sayılı dosyalarında alınan bilirkişi raporlarında aynı dava tarihinde aynı emsalden faydalanılarak ve değerleme oranının %78,8 olarak kabulü ile 166,53 TL/m² birim fiyat belirlendiği, aynı dava sebebine dayalı olarak açılan davalarda bitişik taşınmazlar bakımından farklı metrekare birim fiyatına hükmedilemeyeceğinden bahisle taşınmazın metrekare birim fiyatının 166,53 TL/m² olarak kabulü ile kamulaştırma bedelinin tespiti yoluna gidildiği, dava konusu taşınmazın parsel sorgulama sistemi üzerinden yapılan görüntülemedeki konum ve nitelikleri, yine dava konusu taşınmaza çok yakın bir konumda bulunan ... 656 parsel sayılı taşınmaza aynı emsal satıştan faydalanılmak ve değerleme oranının %78,80 olarak kabulü ile Eylül 2020 itibarıyla 166,53 TL/m² olarak belirlenen metrekare birim fiyatının Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin █████████ Esas sayılı dosyasında uygun bulunduğu ve bedel yönünden istinaf başvurusunun reddine karar verildiği gözetildiğinde, neticeten dava konusu taşınmaz bakımından belirlenen metrekare birim fiyatının hakkaniyete uygun olduğu kanısına varıldığı, ayrıca Sakarya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararına konu aynı bölgeden ... 11 49... parsel sayılı taşınmazların arsa vasfında kabul edilmesi suretiyle 2018 yılı itibarıyla metrekare birim fiyatı 370,00 TL/m² olarak belirlenmiş, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile uygun bulunup, bu kararın Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararıyla onandığı, her ne kadar dava konusu taşınmaz bu parsellerle birebir aynı özellikleri taşımasa da, avantajlı ve dezavantajlı yönleri değerlendirildiğinde tespit edilen metrekare birim fiyatının yerinde görüldüğü, hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal kabul edilen ... Mahallesi 15... parsele ait kayıtların dosya kapsamında bulunmadığı anlaşılmakla, Dairelerince bu eksikliğin giderildiği, incelenmesinde kadastral parsel niteliğinde olduğu, dava konusu taşınmazın da kadastral parsel niteliğinde olup düzenleme ortaklık payı dengelemesi yapılmamasının yerinde olduğu, rayiçler arasında ters orantı olmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davacı idare vekili ile bir kısım davalılar vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,06.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.