istanbul bölge adliye mahkemesi, çalınan ve iptal edilen çekin istirdadı davasında icra takibini durdurma ile veznedeki parayı ödememe yönündeki ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesidir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, çalınan ve iptal edilen çekin istirdadı davasında icra takibini durdurma ile veznedeki parayı ödememe yönündeki ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesidir.

Özet: Faktoring şirketi, kendisine ciro edilip uhdesindeyken çalınan ve hakkında iptal kararı kesinleşen bir çekin meşru hamil olduğunu belirterek, bu iptal edilmiş çekle başlatılan icra takibinin durdurulması ve icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir talebinde bulunmuş; ancak ilk derece mahkemesi, davacının borçlu sıfatının ve davanın menfi tespit niteliğinin bulunmadığını, istirdat davasındaki haklılığın yaklaşık ispatlanamadığını gerekçe göstererek tedbir talebini reddetmiş, bu ret kararı üzerine şirket vekili tarafından itirazla kararın kaldırılması talep edilmiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: █████████ Esas

KARAR NO

: █████████ Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi

ESAS NO

: ████████ Esas (Derdest Dava Dosyası)

TARİHİ

: █████/2025 (Ara Karar Tarihi)

DAVA

: 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat)

KARAR TARİHİ

: █████/2025

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen ara karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava süresince çekin takip alacaklısı yahut borçlulara teblim edilmemesi, Gaziantep İcra Dairesinin ... esas sayılı takibin tedbiren durdurulmasını, icra veznesine yatacak paranın takip alacaklısına ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekili █████/2025 tarihli dilekçesi ile; dava konusu çeki müvekkil şirkete ciro eden faktoring müşterisi ...'ın █████/2025 tarihli dilekçesi ile işbu dosyaya, dava dilekçelerini doğrular mahiyette feri müdahale dilekçesi sunduğunu, çekin müvekkil şirkete ciro edildikten ve çek şirket uhdesinde bulunurken, müvekkil şirket şubesinden Genel Müdürlüğe kargolanmakta iken kargoda çalınması üzerine İst.And. 6. ATMnin ████████ esas sayılı dosyadan çek iptali kararı alınmış ve kararın kesinleştiğini, çek sureti incelendiğinde ...'ın çeki müvekkile cirosundan sonra, çek müvekkil uhdesinde iken çek çalınması/kaybolması ve müvekkil şirketin çeki herhangi bir kişiye cirolamaması nedeniyle müvekkil kaşesi/cirosu bulunmadığını, çek teslim bordrosu, alacak bildirim formu, fatura temlik belgeleri, faktoring sözleşmesi ile çekin ...'tan ciro ve teslim alındığı , çekin müvekkil şirket uhdesine geçtiğinin ispatlandığını, dava dilekçe ekinde gerek feri müdahil ve çek lehdarı ...'ın dava dilekçesi ve çek iptali kararını doğrular nitelikteki beyanlarına istinaden müvekkil şirketin daha fazla hak kaybına uğramaması adına duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden yahut faktoring alanında uzman bilirkişi incelemesine gönderilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi █████/2025 tarih ve ████████ Esas sayılı ara kararında;"...Talep ihtiyati tedbire yöneliktir.Gaziantep İcra Dairesinin ... esas dosyası celp edilmiş incelenmesinde davacının taraf sıfatının bulunmadığı, borçlu konumda olmadığı anlaşılmıştır. Davacı dava konusu çekin zayi olması nedeniyle iptali kararı aldıklarını, çekte yetkili hamil olduklarını istirdatını talep etmektedir. İİK 72/3 m.gereği menfi tespit davasında borçlunun teminat karşılığı icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesini isteyebileceği, eldeki davanın menfi tespit olmayıp, davacının da borçlu olmadığı, bu nedenle paranın ödenmemesi yönündeki talebin reddi gerektiği, yine takip dosyasının tedbiren durdurulmasına imkan bulunmadığı, anlaşılmış, çek istirdatı davası olan işbu davada davacı tarafça sunulan belgelere göre istirdat davasında davacının haklılığını yaklaşık olarak ispatlayamadığından tedbir talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir." gerekçesi ile, ''1-Tedbir talebinin reddine, '' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu Z5920817 seri nolu çeki müvekkil şirkete ciro eden faktoring müşterisi ...'ın █████/2025 tarihli dilekçesi ile dava dilekçelerini doğrular mahiyette feri müdahale dilekçesi sunduğunu, çekin müvekkil şirkete ciro edildikten ve çek şirket uhdesinde bulunurken, müvekkil şirket şubesinden Genel Müdürlüğe kargolanmakta iken kargoda çalınması üzerine İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi ████████ E. sayılı dosyadan çek iptali kararı alındığını ve kararın kesinleştiğini, çek sureti incelendiğinde ...'ın çeki müvekkile cirosundan sonra, çek müvekkil uhdesinde iken çek çalınması / kaybolması ve müvekkil şirketin çeki herhangi bir kişiye cirolamaması nedeniyle müvekkil kaşesi / cirosu bulunmadığını, ancak çek teslim bordrosu, alacak bildirim formu, fatura temlik belgeleri, faktoring sözleşmesi ile çekin ...'tan ciro ve teslim alındığı, çekin müvekkil şirket uhdesine geçtiğinin ispatlandığını, ... kaşesinden sonra bulunan Dizi Tekstil Kimya Temizlik Ambalaj ... Şirketi kaşesinin çek çalıntı / kaybı olayından sonra ilk kaşe olduğunu, ...'ın çeki kendilerinden sonra cirosu gözüken kişilerle hiçbirini tanımadığını çek ciro etmeyi gerektiren bir ilişkileri olmadığını ve çeki ... AŞ'ye teslim ettiğini açıkça ifade ettiğini, İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ E. sayılı kesinleşmiş çek iptali kararına istinaden çek keşidecisi ... ... ve ... Ürünleri ... Şti ve çek lehdarı ... müvekkil şirkete ödeme yapmak istemesine rağmen, icra takibine konu edilen iptal edilmiş çekin Gaziantep İcra Dairesi ... E. takibine konu edilmesi nedeniyle taraflarına ödeme yapamadığını, TTK 652. maddesine istinaden mahkemece müvekkil şirketin, iptal kararı üzerine hakkını senetsiz ileri sürebilmesinin veya mahkeme gözetiminde keşideci tarafından yeni çek düzenlemesinin ve iptal edilen çekin iadesinin teminini talep ettiklerini, Gerek dava dilekçesi ekinde, gerek feri müdahil ve çek lehdarı ...'ın dava dilekçelerini ve çek iptali kararını doğrular nitelikteki beyanlarına istinaden müvekkil şirketin daha fazla hak kaybına uğramaması adına duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden yahut faktoring alanında uzman bilirkişi incelemesi sonucu aşağıda talep edilen ve ilk derece mahkemesince reddine dair ara karar verilen tedbir taleplerinin kabulünün gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi ara kararının kaldırılarak taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Talep, çek istirdadı davasında davaya konu çekin takip alacaklısı yahut borçlulara teslim edilmemesi, Gaziantep İcra Dairesinin ... esas sayılı icra takibinin tedbiren durdurulması, icra veznesine yatacak paranın takip alacaklısına ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir.Mahkemece, ihtiyati tedbir isteminin reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Somut olayda davacı vekili dava dilekçesi ile; Müvekkili şirket ile ... arasında imzalanan █████/2024 tarihli faktoring işlemleri ve █████/2024 tarihli Faktoring Sözleşmesi kapsamında; ... seri numaralı, ... ... ve ... Ürünleri Gıda Üretim İmalat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. keşideli, ... Üçyol-İzmir Şubesine ait 24.04.2025 vade tarihli, 1.415.000,00 TL bedelli çekin; çek tevdi bordrosu, alacak temliki belgeleri, ... ve ... fatura nolu dayanak faturalar ile; ifa uğruna temlik cirosu yoluyla müvekkili ... AŞ'ye teslim edildiğini, çekin, müvekkili ... A.Ş. uhdesindeyken kargoda kaybolması/çalınması üzerine İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas - ████████ Karar sayılı █████/2025 tarihli kararı ile, ilgili çek hakkında zayi nedeniyle iptal kararı verildiğini, kararın, █████/2025 tarihinde kesinleşme şerhi ile kesinleştiğini, öte yandan söz konusu çekin icra takibine konu edildiğinin öğrenilmesi üzerine İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının ███████████ soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunulduğunu ve soruşturmanın devam ettiğini, bilindiği üzere Türk Ticaret Kanunu 652. maddesi’nde yazılı: “İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir.” hükmü gereğince çeki zayi olan ve mahkemeden iptal kararını alan müvekkili şirketin, mahkeme kararına istinaden çek alacağına ilişkin tek yetkili olduğunu, ne var ki bahse konu çekin Gaziantep İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyasından davalı şirket adına takibe konulduğu ve bu kapsamda ihbar olunan ... ile ihbar olunan keşideci ... ... ve ... Ürünleri Gıda Üretim İmalat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne ödeme emri gönderildiği, bu sebeple keşidecinin müvekkili şirkete ödeme yapmaktan imtina etmesi nedeniyle işbu davanın açılması zorunluluğunun hasıl olduğunu ileri sürerek davaya konu çekin takip alacaklısı yahut borçlulara teslim edilmemesi, Gaziantep İcra Dairesinin ... esas sayılı icra takibinin tedbiren durdurulması, icra veznesine yatacak paranın takip alacaklısına ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesi, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmünü haizdir. 6100 Sayılı HMK'nın 389. maddesinde, ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, 1. fıkrası; "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." şeklindedir. Yine 6100 Sayılı HMK'nın 390/3 maddesine göre, tedbir talep eden, öncelikle tedbir istemine ilişkin dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır. Buradaki ispatın ölçüsü, “yaklaşık ispat” kuralına göre belirlenir.Dava dilekçesi ekinde ibraz edilen davaya konu çek sureti incelendiğinde; .../Üçyol Şubesinden verilme ... ... ve ... Ürünleri Gıda Üretim İmalat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından keşide edilen 5920817 seri numaralı, █████/2025 keşide tarihli, 1.415.000,00 TL. Miktarlı çekin lehtar/cirantasının ... olduğu, sırasıyla diğer cirantaların ...l...Ltd. Şti, Plus Fuarcılık-Halil İbrahim Ekinci, ... Mühendislik...Ltd. Şti. Olduğu, davalı ... Mühendislik tarafından █████/2025 tarafından bankaya ibraz edildiği, İstanbul Anadolu 6 ATM. Dosyasından konulan tedbir kararına istinaden işlem yapılamadığına dair kaşe vurulduğu görülmüştür.

Davalı/hamil ... Mühendislik tarafından tarafından , Gaziantep İcra Dairesinin ... esas sayılı icra dosyası ile keşideci, lehtar/ciranta ve diğer cirantalar hakkında kambiyo takibi yapıldığı, davacının davaya konu çekte ciranta olmadığı ve davacı hakkında icra takibi olmadığı anlaşılmıştır.Somut olaya döndüğümüzde; eldeki davanın İİK'nın 72. maddesi uyarınca açılmış menfi tespit talepli bir dava olmadığı, TTK'nın 792. maddesi uyarınca açılmış çek istirdadı davası olduğu, dava konusu çekin davacı elinden rızası hilafına çıktığı, davalının çekin iktisapta kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğuna yönelik iddiası ispata muhtaç olup eldeki davada iddia ve savunma doğrultusunda yargılama içinde toplanıp incelenecek deliller ışığında yargılama sonucunda ortaya çıkacaktır. Davacı tarafından dosyaya ibraz edilen belgeler, HMK'nın 390/3 maddesine göre yaklaşık olarak ispata yeterli değildir. Talep ve ara karar tarihi itibariyle yaklaşık ispat koşulu gerçekleşmediği, koşulların değişmesi halinde ise mahkemeden her zaman yeniden tedbir talep edilebileceğinden, ihtiyati tedbir talebinin reddi yönündeki ilk derece mahkemesi kararı dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun olup talep eden davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. Sonuç olarak, talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcı, istinaf eden davacı tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, yatırılan harcın hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı varsa talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda █████/2025 tarihinde HMK'nın 362/1-f maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.