İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, davacının tedarik sözleşmesi alacağını ikinci bir sözleşme ve organik bağ iddiasıyla davalı şirketten tahsil ederek iflasını talep ettiği itirazın kaldırılması ve iflas davası.
Özet: Davacı, davalı şirketle organik bağı olduğunu iddia ettiği başka bir şirket arasındaki tedarik sözleşmesinden doğan bakiye alacağını tahsil etmek amacıyla davalı aleyhine iflas yoluyla takip başlatmış, davalının ikinci bir sözleşmeyle ödeme yükümlülüğünü zımnen üstlendiğini ve alacağın büyük kısmını ödemiş olmasını gerekçe göstererek haksız itirazın kaldırılmasını ve davalının iflasını talep ederken; davalı ise sözleşmeye taraf olmadığını, borçlu olmadığını, pasif husumet eksikliği, tahkim şartı ve yabancı hukuk itirazlarını ileri sürerek davanın reddini istemektedir.
T.C.
İSTANBUL1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: 2023/1KARAR NO
: 2026/9DAVA
: İflas (Adi Takipten Doğan İtirazın Kaldırılması ve İflas (İİK 158))DAVA TARİHİ
: █████/2023KARAR TARİHİ
: █████/2026Mahkememizde görülmekte olan İflas (Adi Takipten Doğan İtirazın Kaldırılması ve İflas (İİK 158)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacı ile dava dışı ...'da kurulu ... Şti arasında akdedilen █████/2020 tarihli tedarik sözleşmesi gereğince davacı taraf dava dışı ... Şti'ye mal ve hizmet satış ve tesliminde bulunduğunu, bu sözleşme gereğince davacı taraf dava dışı ... Şti'ye toplamda 808.472,83 USD miktarında mal ve hizmet tesliminde bulunarak buna ilişkin 25 adet fatura kestiğini, davacı ile dava dışı arasında █████/2020 tarihindi ikinci bir sözleşme imzalandığını, bu ikinci sözleşmeye göre ilk sözleşme gereğince yapılacak mal ve hizmet teslimlerine ilişkin bedellerin davalı şirket tarafından ödeneceğini, davalı şirketin 25 adet fatura bedelinin 22 adedini tam olarak ödediğini, son 3 fatura bedelini ise ödemediğini, davacı tarafından söz konusu 51.386,23 USD alacağının tahsili amacı ile davalıya karşı ... 28. İcra Müdürlüğünün ...sayılı icra takip dosyası ile iflas yolu ile takibe başlandığı, ancak davalı tarafın özetle alacak iddiasının muhatabı olmadığı gerekçesiyle borca itiraz ederek takibin durmasına sebep olduğunu, davalının söz konusu itirazının haksız ve yersiz olup kaldırılmasının gerektiğini, zira her ne kadar ikinci sözleşmede davalı şirketin imzası veya onayı bulunmamakta ise de davalı şirket ile tedarik sözleşmesinin tarafı olan dava dışı ...Şti arasında organik bağlantı mevcut olduğunu, her iki şirketin gerçekte aynı şirket olduğunu, davacı tarafın ikinci sözleşmenin davalı şirketi bağlayacağı ve ödemelerin davalı şirketçe yapılacağı inanç ve saikiyle hareket ederek tedarik sözleşmesi gereğince yüklendiği edimi tam ve eksiksiz bir şekilde ifa ettiğini, davalının dava dışı ...Şti 'ye yapılan iş bedelinin yaklaşık %95'lik kısmını bugüne kadar ödemiş olması ikinci sözleşmeyi zımnen onayladığı ve artık sözleşmenin tarafı olduğu anlamına geldiğini, tüm bu nedenlerden dolayı davanın kabulü ile; davalı şirketin ... 28. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takip dosyasına yapmış olduğu haksız itirazın kaldırılmasını ve davalı şirketin iflasını, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı tarafa aidiyetine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın İİK'nın 155 vd. maddelerine göre yürütülmesi gerektiğini, davaya dayanak sözleşmede müvekkili şirketin taraf olmadığını, müvekkilinin davacıya karşı borçlu veya sorumlu olduğuna dair müvekkilinden sadır hiçbir belge de mevcut olmadığını, müvekkilinin davada pasif husumeti bulunmadığını, davaya konu uyuşmazlık için tahkim şartı belirlendiğini, davacı tarafından davaya dayanak gösterilen sözleşmede Kazakistan Cumhuriyeti yasalarının uyuşmazlığa uygulanacağı belirtildiğinden somut olayda Türk Hukukunun uygulanamayacağını, müvekkili davalı tarafından davacıya herhangi bir avans ödemesi yapılmadığını, davacı yanın bu yöndeki beyanının gerçeğe aykırı olduğunu, dava dilekçesi ekli dekontlar ve tablo incelendiğinde ödemelerin müvekkili davalı tarafça değil dava dışı ...tarafından yapıldığının görüldüğünü, müvekkili davalının davacı yanın iddialarının muhatabı olmadığını, davacı yan ile sözleşme ilişkisi içerisinde olmadığını, davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını, takibe konu faturaların müvekkili adına düzenlenmediği gibi faturaların müvekkiline tebliğ edilmediğini ve fatura içeriği malların müvekkili şirkete teslim edilmediğini, faturanın tek başına alacağın varlığına delil olmadığını, davacının müvekkili şirketten alacak talebinde bulunmasının herhangi bir hukuki dayanağı bulunmadığını, davacı yanın iddiaya konu sözleşmesel ilişkiye dair ispat yükünü yerine getirmediğini, herhangi bir kabul anlamına gelmemek kaydı ile zaman aşımı itirazında bulunduklarını, davacının icra takibinde talep ettiği faizi, faiz türü, başlangıç tarihi ve oranlarına itiraz ettiklerini, haksız ve dayanaksız faiz talebinin reddi gerektiğini, davacının %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, tüm bu nedenlerden dolayı; pasif husumet yokluğundan davanın reddini, tahkim şartı nedeniyle davanın usulden reddini, mahkemenin görev ve yetkisi ile uygulanacak hukuka dair itirazın kabulünü, müvekkili davalı şirketin davacıya karşı herhangi bir borcu bulunmadığından, gerçek dışı, haksız ve dayanaksız dava ile davacı yanın tüm iddia ve istemlerinin reddini, davacı yan hakkında %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.... 28. İcra Müdürlüğü... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesi neticesinde alacaklı .., Şti. vekili tarafından, borçlu...A.Ş. aleyhine 31.08.2022 tarihinde üç adet istisna faturası alacağı toplamı 51.386,23 USD alacağın tahsili için iflas yolu ile adi takip başlatıldığı , iflas ödeme emrinin davalıya 27.09.2022 tarihinde tebliğ edildiği, davalının takibe, borca ve tüm ferilerine itiraz ettiği, takibin durdurulduğu, davanın iflas ödeme emrinin tebliğ tarihi olan 27.09.2022 tarihinden itibaren 1 yıllık süre içinde 02.01.2023 tarihinde ikame edildiği anlaşılmıştır.Takip ve dava konusu faturaların davacı ve davalı defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, varsa taraf defterlerindeki mutabakatsızlık sebepleri konusunda tarafların 2020-2021-2022-2023 yıllarına ait tutulması zorunlu ticari defterlerinin mahkememiz duruşma salonunda mali müşavir -bağımsız denetçi bilirkişi tarafından incelenmesine karar verilmiş, taraf defterlerini inceleyerek rapor düzenleyen mali müşavir bağımsız denetçi bilirkişi ... █████/2024 tarihli raporunda özetle; ... ile ... Şirketi (Tedarikçi) arasında ... işi için KDV Dahil toplam 829.904,00 USD tutarlı 08.06.2020 Tarihli Tedarik Sözleşmesinin imzalandığı, sözleşme ekinde belirtilen malın imalat ve sevki konusunda anlaşma yapıldığı , tedarikçi tarafından sözleşme bedelinin %15'i 124.485,60 USD tutarın 60 iş günü içinde ödeneceğinin belirtildiği, 11.06.2020 Tarihli Ödeme Düzeni İlave ve Değiştirme Anlaşması başlıklı sözleşmenin taraflarının ise ... ile ... Ticaret Limited Şirketi (Tedarikçi) , Ödeyici Şube Müdürü ... ile temsil edilen ... Ticaret A.Ş. ... Şubesi (Ödeyici) arasında imzalandığı, sözleşmeye göre 08.06.2020 tarihli sözleşme ile uygun olmak üzere farklı ve ilave ödeme düzeninde mutabık kalındığı , ödemenin ...'ndeki ana kuruluş aracılığı ile yapılacağı, teslim edilen malın %50 oranına eşit çek, malın sözleşmeye göre şantiyeye teslim edildiğinden sonra faturanın sunulmasından itibaren 60 iş günü sonra vadeli açılış tarihi verileceğini, geriye kalan %50 oranına eşit çekin malın sözleşmeye göre şantiyeye teslim edilmesinden sonra tüm evrakların teslimi ve faturanın sunulmasından sonra 90 iş günü vadeli açılış tarihi ile verileceğinin kararlaştırıldığı, davacı .... Şti. tarafından ibraz edilen ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde ,davacı şirketin 2019, 2020, 2021 ve 2022 yıllarında basılı defter kullanmakta olduğu , ibraz edilen basılı defter bilgilerine davacı şirketin 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları ticari defterlerinin, TTK ve VUK hükümlerine göre yapılması zorunlu açılış ve kapanış tasdiklerini süresi içinde ve usulüne göre yapmış olduğu onay ve tasdik bilgileri yazılı ticari defter bilgilerine göre, davacı ... Tic. A.Ş. ile doğrudan devam eden bir cari ilişkinin mevcut olmadığı, davacı şirketin dava dışı ... ile devam eden 2020 yılından başlayan mal/ hizmet satışına dair bir ticari ilişkisini mevcut olduğu, bu ticari ilişkinin 2020 yılında... numaralı cari hesapta, 2021 yılında ...ve ... nolu cari hesaplarda takip edildiğini, cari hesap bilgilerine göre davacı tarafından Kazakistan merkezli dava dışı ...adına kesilen fatura ödemelerinin 25.05.2021, 07.06.2021, 14.06.2021 tarihli toplam 3 adet ve 440.252,04 TL karşılığı 51.429,52 USD tutarlı faturalar hariç davalı ... Tic. A.Ş. tarafından verilen çekler ile ödenmiş olduğu, davacı şirketin ticari defterlerinde dava dışı ... adına kesilen faturaların yurtdışı satışlar hesabında, süresi içinde ve usulüne ticari defterlerde kaydedilmiş olduğu, davacı şirket defterlerine göre satışı yapılan/faturası kesilen aşağıda bilgileri yazılı fatura bedellerinin dava dışı ... ya da diğer fatura ödemelerini yapan ...Tic. A.Ş. tarafından ödenmemiş olduğu ve davacı şirketin dava dışı ...şirketinden 14.06.2021 tarihi itibari ile 440.252,04 TL karşılığı 51.429,52 USD alacaklı olduğunun tespit edildiği, davalı ... Tic. A.Ş. davalı şirket yetkilileri tarafından usb bellek olarak sunulan ticari defterlerinin 2020, 2021 ve 2022 yıllarında 1 numaralı elektronik defter tebliği kapsamında e-defter tuttuğunu, ibraz edilen davacı şirket ticari defterlerinin, TTK ve VUK hükümlerine göre yapılması zorunlu açılış ve kapanış tasdikleri yerine geçen Ocak ve Aralık ayı beratlarının süresi içinde ve usulüne göre oluşturulduğu ayrıca basılı olarak tutulması geren Envanter Defterlerinin de açılış tasdiklerinin süresi içinde ve usulüne göre yapılmış olduğunun tespit edildiği, davalı şirket yetkilileri tarafından ibraz edilen onay ve tasdik bilgileri yazılı ticari defter bilgilerine göre, davacı ... Şti. ile aralarında 159.01.149 - verilen avanslar hesabında takip edilen ticari ilişkinin mevcut olduğu, 159.01.149 nolu hesap bilgilerine göre davalı .. A,Ş. tarafından davacı...Ltd. Şti'ne yapılan USD tutarlı ödemelerin ödeme yapıldığı anda ... hesabına virmanlanarak verilen avans tutarının aşağıda yevmiye kayıt örneği yazılı olduğu şekilde 136.01.005 ... hesabından diğer alacakların tahsili şeklinde virman kaydı ile kapatıldığı, davalı şirket ticari defter bilgilerine göre 17.09.2020 - 30.06.2021 tarihleri arasında davacı şirkete verilen ve dava dışı ... hesabına virmanlanan toplam USD tutarının 632.601 USD olduğunun tespit edildiği, dosyaya sunulan ticari defter ve belgeler ile dosya kapsamından yapılan inceleme ve tespitlere göre davacı şirket ile dava dışı ... kurulu bulunan ...Şirketi arasında 08.06.2020 tarihli KDV dahil toplam 829.904,00 USD tutarlı sözleşme ekinde belirtilen malın imalat ve sevki konusunda anlaşma yapıldığını, davacı şirket ile dava dışı ...Şirketi arasında 08.06.2020 tarihli sözleşme kapsamında 11.06.2020 tarihinde yapılan ödeme düzeni ve ilave değiştirme anlaşması ile taraflar arasında yapılan sözleşme gereği yapılacak ödemelerin ödeyici sıfatı ile .. A.Ş. ... Şubesi tarafından ...'nde ana kuruluşu aracılığı ile yapılacağının belirlenmiş olduğunu, ibraz edilen basılı defter bilgilerine davacı şirketin 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları ticari defterlerinin, TTK ve VUK hükümlerine göre yapılması zorunlu açılış ve kapanış tasdiklerini süresi içinde ve usulüne göre yapmış olduğu tespit edildiği, davacı şirket ticari defterlerine göre davalı ile doğrudan devam bir ticari ilişki mevcut olmadığı, 08.06.2020 tarihli sözleşme kapsamında satışı yapılan ve mal ve hizmet bedellerinin tahsilatlarının davalı şirket tarafından yapıldığı şekilde işleyen bir cari hesap kaydının mevcut olduğu, davacı şirket ticari defterlerine göre Kazakistan merkezli dava dışı ... adına kesilen fatura ödemelerinin 25.05.2021, 07.06.2021, 14.06.2021 tarihli toplam 3 adet ve 440.252,04 TL karşılığı 51.429,52 USD tutarlı faturalar hariç davalı ... Tic, A.Ş. tarafından verilen çekler ile ödenmiş olduğu, takip ve dava konusu edilen faturaların davacı şirket ticari defterlerinde süresi içinde ve usulüne göre kaydedilmiş olduğu, davacı şirket defterlerine göre satışı yapılan/faturası kesilen takibe konu 3 adet 440.252,04 TL karşılığı 51.429,52 USD tutarlı fatura dışında kalan tüm faturaların ... Tic. A.Ş. tarafından ödenmiş olduğu, davalı şirkete ait olup ibraz edilen ticari defterlerin elektronik defter olarak tutulmakta olduğu, TTK ve VUK hükümlerine göre yapılması zorunlu açılış ve kapanış tasdikleri yerine geçen Ocak ve Aralık ayı beratlarının süresi içinde ve usulüne göre oluşturulduğu ayrıca basılı olarak tutulması gereken envanter defterlerinin de açılış tasdiklerinin süresi içinde ve usulüne göre yapılmış olduğu, davacı şirketi defter bilgilerine göre, davacı ...Şti. ile aralarında 159.01.149 - verilen avanslar hesabında takip edilen ticari ilişkinin mevcut olduğu, ilgili hesaptan yapılan ödemelerin 136.01.005 ... hesabından diğer alacakların tahsili şeklinde virman kaydı ile kapatıldığı, verilen avanslar hesabı bakiyesinin sıfır olduğu, tarafların cari hesap ve defter kayıtlarına göre, davacı tarafından dava dışı ... Şirketi'ne 08.06.2020 tarihli sözleşme kapsamında kesilen fatura bedellerinin davalı ...Tic. A.Ş. tarafından ödenmekte olduğu , davacının dava dışı ... Şirketi'den takip tarihi itibari ile 440.252,04 TL karşılığı 51.429,52 USD alacaklı olduğunun tespit edildiği, cari hesap alacağının davalı tarafından ödenmesi gerekip gerekmediği hususundaki hukuki değerlendirmenin mahkemeye ait olduğu yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.Kök raporda davacı tarafından dava dışı şirket adına düzenlenmiş faturaların davalı defterlerinde kayıtlı olup olmadığı husunda açık bir tespite yer verilmemiş olması sebebiyle takip konusu faturaların davalı defterlerinde kayıtlı olup olmadığı konusunda bilirkişiden yeniden görüş alınmış, bilirkişi... tarafından dosyaya sunulan █████/2025 tarihli ek raporunda özetle; davacı şirket tarafından dava dışı ...adına düzenlenen 25.05.2021 tarih .... Nolu 11.271,00 USD karşılığı 94.633,57 TL tutarlı, 07.06.2021 tarih ... nolu 30.866,52 USD tutarlı 267.986,60 TL tutarlı, 14.06.2021 tarih ... nolu 9.292,00 USD karşılığı 77.631,87 TL tutarlı 3 adet faturanın ve davacı tarafından dava dışı şirkete kesilen diğer faturaların davalı ... A.Ş. ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, kök raporda yapılan tespit ve değerlendirmelerde bir değişiklik bulunmadığı, davacı şirket ile dava dışı ... kurulu bulunan ... Şirketi arasında 08.06.2020 tarihli KDV Dahil toplam 829.904,00 USD tutarlı sözleşme ekinde belirtilen malın imalat ve sevki konusunda anlaşma yapıldığı, davacı şirket ile dava dışı ...Limited Şirketi arasında 08.06.2020 tarihli sözleşme kapsamında 11.06.2020 tarihinde yapılan Ödeme Düzeni ve İlave Değiştirme Anlaşması ile taraflar arasında yapılan sözleşme gereği yapılacak ödemelerin ödeyici sıfatı ile ...A.Ş. ... Şubesi tarafından ...'nde ana kuruluşu aracılığı ile yapılacağının belirlenmiş olduğu , ibraz edilen basılı defter bilgilerine göre 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları ticari defterlerin yapılması zorunlu açılış ve kapanış tasdiklerini süresi içinde ve usulüne göre yapmış olduğunun tespit edildiği , davacı şirket ticari defterlerine göre davalı ile doğrudan devam bir ticari ilişki mevcut olmadığı, 08.06.2020 tarihli sözleşme kapsamında satışı yapılan ve mal ve hizmet bedellerinin tahsilatlarının davalı şirket tarafından yapıldığı şekilde işleyen bir cari hesap kaydının mevcut olduğu, davacı şirket ticari defterlerine göre, ... merkezli dava dışı ... adına kesilen fatura ödemelerinin 25.05.2021, 07.06.2021, 14.06.2021 tarihli toplam 3 adet ve 440.252,04 TL karşılığı 51.429,52 USD tutarlı faturalar hariç davalı ...Tic. A.Ş. tarafından verilen çekler ile ödenmiş olduğu, takip ve dava konusu edilen davacı şirket tarafından dava dışı ... adına düzenlenen 25.05.2021 Tarih ... Nolu 11.271,00 USD karşılığı 94.633,57 TL 07.06.2021 ih ... nolu 30.866,52 USD tutarlı 267.986,60 TL tutarlı, 14.06.2021 tarih ... nolu 9.292,00 USD karşılığı 77.631,87 TL tutarlı olarak tanzim edilen 3 adet faturanın davacı şirket ticari defterlerinde süresi içinde ve usulüne göre kaydedilmiş olduğu , davalı .... A.Ş. ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı , davacı şirket defterlerine göre satışı yapılan/faturası kesilen takibe konu 3 adet 440.252,04 TL karşılığı 51.429,52 USD tutarlı fatura dışında kalan tüm faturaların ... Tic. A.Ş. tarafından ödenmemiş olduğu , davacı ... Ltd. Şti. ile aralarında 159.01.149 - verilen avanslar hesabında takip edilen ticari ilişkinin mevcut olduğu , ilgili hesaptan yapılan ödemelerin 136.01.005 ... hesabından diğer alacakların tahsili şeklinde virman kaydı ile kapatıldığı , verilen avanslar hesabı bakiyesinin sıfır olduğu, tarafların cari hesap ve defter kayıtlarına göre, davacı tarafından dava dışı ... Şirketi'ne 08.06.2020 tarihli sözleşme kapsamında kesilen fatura bedellerinin davalı ...A.Ş. tarafından ödenmekte olduğunun anlaşıldığı , davacının dava dışı ... Limited Şirketi'den takip tarihi ile 51.429,52 USD alacaklı olduğu yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.Delillerin Değerlendirilmesi ve GerekçeDava, yurt dışında yerleşik şirket adına düzenlenen ve mal teslimini konu alan üç adet istisna faturası borcunun davalıdan tahsili için başlatılan iflas yoluyla takibe itiraz edilmesi üzerine İİK 158. maddesi kapsamında itirazın kaldırılması ve iflas istemine ilişkindir.Yapılacak inceleme sonucu alacağın mevcut olduğu kabul edilirse borçlunun itirazının kesin olarak kaldırılmasına karar verilir ve mahkemece aynı zamanda bir depo kararı verir. Bu depo kararı ile mahkeme, borçluya yedi gün içerisinde faiz ve icra giderleri ile birlikte borcunu ifa etmesini veya o kadar miktarı mahkeme veznesine depo etmesini emreder (m.158, II c. 2).Borçlu yedi günlük depo süresi içerisinde faiz ve giderleri ile birlikte borcu ödemez veya mahkeme veznesine depo etmez ise, mahkemece depo kararından sonraki ilk oturumda borçlunun iflasına ... Cumhuriyetinde inşa edilecek ... 'nin yapımı için gereken malları ... Cumhuriyetinde yer alan şantiyeye teslim etmek konusunda 08.06.2020 ve 11.06.2020 tarihli sözleşmelerin imzalandığını, dava dışı yabancı şirketin finansmanının ise davalı şirket olduğunu, sözleşmeler kapsamında dava dışı şirket adına düzenlenen 22 adet faturanın davalı tarafından ödenmiş olduğunu , işin sonunda düzenlenen üç adet faturanın ise ödenmediğini, davalı ile dava dışı yurt dışı şirketi arasında organik bağ bulunduğunu, davalı şirketin önceki 22 adet faturayı ödemek suretiyle borcu üstlenmiş olduğunu, davalı şirket ile davacı arasında mal tedariki sürecine ilişkin yapılan yazışmaların ve sözleşmede ödemelerin davalı tarafından yapılacağının kararlaştırılmış olmasının borcun üstlenildiği anlamına geldiğini, dava dışı şirket adına düzenlenip ödenmemiş üç adet fatura bedelinin davalıdan tahsilinin gerektiğini iddia etmiştir.Davalı ise dava dışı şirketin ayrı bir tüzel kişiliğinin bulunduğunu, dava dışı şirket ile kendi aralarında olan ticari ilişkiye istinaden davacıya 22 adet fatura borcunun ödenmiş olduğunu, davacının dayandığı sözleşmede tahkim şartına yer verildiğini, davacının tahkim yoluna başvurmadan talepte bulunamayacağını, davacı tarafından dayanak gösterilen sözleşmede ... yasalarının uygulanacağının kararlaştırıldığını, dayanak yapılan sözleşmedeki edimlerin yerine getirip getirilmediğinin taraflarınca bilinmesinin mümkün olmadığını savunmasında bulunarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.Davacı ile dava dışı ...şirketi arasında 08.06.2020 ve 11.06.2020 tarihli sözleşmelerin imzalandığı, sözleşme konusu iş bedelinin davalı tarafından ödeneceğine dair imzalanan 11.06.2020 tarihli sözleşmede davalının imzasının bulunmadığı, sözleşme konusu iş için (istisna faturaları ) faturaların dava dışı ... adına düzenlendiği, 22 adet istisna faturasının davalı tarafından avans hesabına kaydedilerek ödeme yapıldığı, dava ve iflas yolu ile takip konusu yapılan üç adet istisna faturasının davalı defterlerinde kayıtlı olmadığı , ödenmemiş üç adet faturanın davacı defterlerinde dava dışı şirketin borcu olarak kayıtlı olduğu , davacı ile dava dışı ... şirketi arasında imzalanan 08.06.2020 ve 11.06.2020 tarihli sözleşmelerde tahkim şartına yer verilmiş olduğu konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.İstisna faturası ,3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu kapsamında KDV'den muaf tutulan satışlar için düzenlenmesi gereken faturalardır.Uyuşmazlık, davalı şirket ile ...'nde yerleşik ... şirketi arasında organik bağ bulunup bulunmadığı, iki şirket arasında organik bağ bulunmasının tek başına alacağın davalı şirketten tahsilini talep etmeye imkan verip vermediği, şirketler arasında organik bağ bulunması halinde sözleşmede yer alan tahkim şartına rağmen alacağın tahkim başvurulmadan dava edilip edilemeyeceği, davalının dava dışı şirketin borcunu üstlenip üstlenmediği hususlarında toplanmıştır.Tüzel kişilik perdesinin çapraz aralanmasına benzeyen bir başka kavram organik bağ kavramıdır. Tüzel kişilik perdesinin aralanmasında olduğu gibi organik bağ kavramında da bir tüzel kişinin borçlarından bir başka tüzel kişinin sorumluluğuna gidilmektedir. Bu hâliyle organik bağ kavramının da kaynağını 4721 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde yer alan dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı oluşturmaktadır (Öztek/Memiş, s. 210). Ancak organik bağ kavramı, tüzel kişilik perdesinin aralanmasına göre daha geniş bir anlama sahip olsa da organik bağın varlığı, tek başına tüzel kişilik perdesinin aralanmasını gerektirmemektedir. Başka bir deyişle şirketler arasında organik bağ tespit edilse dâhi tüzel kişilik perdesinin aralanması ve alacağın perdenin arkasındakinden de istenebilmesi için sırf alacaklıdan mal kaçırmak ve onu zarara uğratmak amacıyla kötüniyetli işlemler yapıldığının da somut verilerle ispatlanması gerekmektedir. Somut olayda, davacıda, tek bir şirketle iş yapılıyor algısının oluşmasının mümkün olmadığı zira dava dışı şirketle sözleşme imzalandığı ve ödemelerin davalı şirket tarafından yapılacağının iddia edildiği , organik bağ bulunduğunun kabulü halinde davacının tahkim yoluna başvurmadan dava ikame etmesinin çelişkili davranış yasağına aykırılık teşkil edeceği, davalı ile dava dışı şirketin sırf davacı veya başka bir alacaklıdan mal kaçırmak ve onu zarara uğratmak amacıyla kötüniyetli işlemler yaptıklarının iddia ve ispat edilemediği anlaşılmakla davalının organik bağ nedeni ile sorumluluğuna gidilemeyeceği kanaatine varılmıştır.Davalının dava dışı şirketin borcunu üstlenip üstlenmediği hususunda değerlendirme yapabilmek için öncelikle “borcun nakli (borcun üstlenilmesi)” ile ilgili yasal düzenlemelerin ortaya konulmasında yarar bulunmaktadır.Borcun üstlenilmesi TBK’nın 195 ilâ 205. maddeleri arasında düzenlenmiş ve tarafların durumuna göre iki ayrı ilişki içinde ele alınmıştır. Borcun üstlenilmesinde, borçlu, alacaklı ve borcu üstlenen üçüncü kişi yer almaktadır. Buna göre borçlu ile borcu üstlenmek isteyen üçüncü kişi arasındaki ilişkide “borcun iç üstlenilmesi” söz konusu iken, borcu üstlenen üçüncü kişi ile alacaklı arasındaki ilişkide ise “borcun dış üstlenilmesi” söz konusudur. Gerçekten de borcun üstlenilmesinde borcu üstlenen, kendisinin daha önce dâhil olmadığı ve bu anlamda tamamen dışında olduğu bir borç ilişkisinde, borcu aynen muhafaza ederek borçlunun konumuna geçmesi hâli söz konusudur. Dolayısıyla borcun üstlenilmesi, belirli bir borç için borçlunun değişmesini konu edinmektedir.Borcun iç üstlenilmesi, üçüncü kişinin, borçlu ile yaptığı sözleşme ile onu alacaklıya karşı olan borcundan kurtarmayı taahhüt etmesini ifade eder. Böyle bir taahhüt borçlunun alacaklıya karşı olan ifa yükümü üzerinde hiçbir etki yapmaz; üçüncü kişi ile alacaklı arasında herhangi bir hukuki bağ kurmaya yetmez. Bu husus TBK’nın 196/1. maddesinde “Borçlu ile iç üstlenme sözleşmesi yapan kişi, borcu bizzat ifa ederek veya alacaklının rızasıyla borcu üstlenerek, borçluyu borcundan kurtarma yükümlülüğü altına girmiş olur” şeklinde ifade edilmiştir. Dolayısıyla borcun iç üstlenilmesi borç ilişkisinin pasif süjesinde bir değişikliğe yol açmaz, sadece borçlu ile üçüncü kişi arasında bir hukuki ilişkiden ibaret kalır (Selahattin Sulhi Tekinay/ Sermet Akman/ Haluk Burcuoğlu/Atilla Altop: Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 1993, s. 269).Borcun dış üstlenilmesi ise alacaklı ile üçüncü kişi arasında yapılan bir sözleşme olup bununla borçlu borcundan kurtulur ve onun yerine borcu üstlenen üçüncü kişi borçlu olarak geçer. Borcun dış üstlenilmesi TBK’nın 196/1. maddesinde “Borçlunun yerine yenisinin geçmesi ve borcundan kurtarılması, borcu üstlenen ile alacaklı arasında yapılacak sözleşmeyle olur” şeklinde ifade edilmiştir. Dolayısıyla borcun dış üstlenmesi, alacaklı ile borcu üstlenen arasında söz konusu olmakta ve borç ilişkisi varlığını sürdürdüğü hâlde borç, eski borçludan yeni borçluya (borcu üstlenene) geçmektedir. Bu itibarla borcun dış üstlenilmesi, gerçek anlamda borcun üstlenilmesini ifade etmektedir.Borcun üstlenilmesi alacaklı ile borcu üstlenen arasında yapılan bir sözleşme olup borçlunun bu sözleşmeye katılması gerekmediği gibi buna muvafakat etmesi de gerekmez. Hatta alacaklı ve borcu üstlenen, borçlunun muhalefetine rağmen böyle bir sözleşmeyi yapabilirler. Zira üçüncü kişi yararına borçtan kurtarma her zaman mümkündür. Öte yandan borcun üstlenilmesi sözleşmesinin kurulması ve geçerliliği hiçbir özel şekle tabi değildir. Taraflar diledikleri şekilde, sözlü, yazılı veya resmî şekilde bu sözleşmeyi yapabilirler.Kural olarak her türlü borç borcun üstlenilmesi sözleşmesinin konusunu oluşturabilir. Bu kapsamda gelecekte doğması muhtemel borçlar, şarta bağlı borçlar, nizalı borçlar, seçimlik borçlar, kısmi borçlar, müteselsil borçluluktaki borçlar, zamanaşımına uğramış borçlar da borcun üstlenilmesine konu olabilir. Dolayısıyla asıl borçlunun belirli bir sürede borcunu ödememesi hâlinde bu tarihten itibaren geçerli olmak üzere şarta bağlı olarak da borcun üstlenilmesi mümkündür.Borcun üstlenilmesinde eski borçlunun şahsına bağlı olmayan ve ona karşı doğmuş bulunan her türlü ferî hak borcu üstlenene karşı da ileri sürülebilir. Bu kapsamda eski borçlunun bizzat kurmuş olduğu teminatlar, eski borçlu zamanında işlemiş ve muaccel hâle gelmiş olan faiz, cezai şart ve sözleşmenin ihlâlinden doğan tazminat talepleri ile işleyecek faizler borcu üstlenen hakkında da geçerli olur. Bununla birlikte kefillerin sorumlulukları ile üçüncü kişilerin borca teminat olarak kurmuş oldukları rehin dolayısıyla sorumlulukları ancak bunların borcun yüklenilmesine muvafakat etmeleri hâlinde devam eder (TBK md. 198/2).Borcun üstlenilmesi ile borcun içeriği değişmez ve borcu üstlenen eski borçlunun yerine geçerek borçlu sıfatını kazanır. Borcun içeriğinin aynen devam etmesinin sonucu olarak borç ilişkisinden kaynaklanan defiler de borcu üstlenene geçer (TBK md. 199/1). Borç ilişkisinden kaynaklanan defiler, üstlenilen borcun doğumuna, geçerliliğine, ortadan kalkmasına ya da sona ermesine ilişkin defilerdir. Borcun üslenilmesi sözleşmesinde aksi kararlaştırılmadıkça borcu üstlenen eski borçluya ait kişisel defileri alacaklıya karşı ileri süremez (TBK md. 199/2).Hemen belirtilmelidir ki, borcun üstlenilmesi sözleşmesi, alacaklı ile borcu üstlenen üçüncü kişi arasında yapılması nedeniyle kefalet sözleşmesine ve üçüncü kişinin fiilini taahhüde benzese de bu iki sözleşmeden çok temel farklıları bulunmaktadır. Kefalet sözleşmesinde kefil; esas borca bağlı, feri ve tali bir borç üstlenir. Feri olmak, kefaletin ayırıcı karakteridir. Borcun üstlenilmesinde ise üstlenen, asıl borçluyu borcundan kurtaracak şekilde borcu üstlenmekte ve borcun asli borçlusu hâline gelmektedir. Bu anlamda, borcun üstlenilmesi, borçlunun borcuna kefil olmaktan tamamen farklıdır. Zira kefalet, asıl borçluyu borcundan kurtarmaz. Öte yandan üçüncü kişinin fiilini taahhütte, borçlu alacaklıya kendi edimini değil, bir üçüncü kişinin fiilini taahhüt etmekte, üçüncü kişinin fiilini ifa etmemesinin riskini üstlenmektedir (TBK md. 128). Dolayısıyla üçüncü kişinin fiilini taahhüt eden, üçüncü kişi tarafından fiilin gerçekleştirilmemesi nedeniyle doğan zararı gidermekle yükümlü olup ayrı bir borç söz konusudur. Oysa borcun üstlenilmesinde borcu üstlenen, asıl borçlunun yerine geçerek borçlunun edimini ifa ile yükümlüdür. Nitekim aynı hususlar, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 24.02.2022 tarihli ve ... Esas, ... Karar sayılı kararında da vurgulanmıştır.Yapılan açıklamalar çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde, dava dışı şirketin mal teslimine ilişkin sözleşme kapsamındaki borçlarının davalı tarafından ödenmiş olmasının kalan borçların davalı tarafından üstlenilmesi olarak nitelendirilemeyeceği yine davalının ilişkili -organik bağ içerisinde bulunduğu şirkete ait projeyi web sitesinde paylaşmasının, ödeme yaptığı fatura konusu ürünler hakkında davacı ile yazışmasının borcun üstlenilmesi olarak nitelendirilemeyeceği , takip konusu faturaların istisna faturası olarak düzenlendiği, davalı şirketin takip konusu borçtan sorumlu olmasını gerektiren bir yazılı belge ibraz edilemediği, davacı ile dava dışı şirket arasında imzalanan sözleşmelerden kaynaklanan borçtan davalının sorumlu olduğunun davacı tarafından ispat edilemediği kanaatine varılmakla emsal Yargıtay 6.Hukuk Dairesi'nin ... Esas ... K. Sayılı ilamı da dikkate alınarak davalının iflas takibine itirazının kaldırılması ve davalının iflasına karar verilmesi isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın REDDİNE,2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre tahsili gereken harç 732,00 TL olduğundan peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 552,10 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,3-Davacı tarafından yapılan 244,00 TL posta ve tebligat masrafı, 8.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 8.244,00 TL yargılama giderinin kendisi üzerinde bırakılmasına,4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesap ve takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,5-İflas avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,6-Gider avansının kalan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. █████/2026BAŞKANÜYEÜYEKATİP