Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, zorunlu trafik sigortası kaynaklı sürekli iş göremezlik tazminatı talebinde zamanaşımı nedeniyle verilen ret kararını oy çokluğuyla onamıştır.
Özet: Bir trafik kazasında yaralanan yayanın, sigorta şirketinden sürekli iş göremezlik tazminatı talebiyle başvurduğu davada, hem Uyuşmazlık Hakem Heyeti hem de İtiraz Hakem Heyeti, başvuruyu zamanaşımı nedeniyle reddetmiştir. Davacının bu kararı temyiz etmesi üzerine yüksek mahkeme, kaza tarihi ile Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru tarihi arasındaki süreyi dikkate alarak davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığına karar vermiş ve itiraz hakem heyeti kararını onamıştır. Karara, cezayı gerektiren fiillerden doğan tazminat taleplerinde ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı süresinin uygulanması gerektiği gerekçesiyle bir üye tarafından karşı oy kullanılmıştır.
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI
: ████████ E., ████████ K.SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİSAYISI
: 2023/İHK-47483SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİSAYISI
: K-███████████İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; davalıya zorunlu trafik sigortalı aracın, yaya durumdaki davacıya çarpmasıyla oluşan 11.08.2014 tarihli trafik kazası sonucunda davacının yaralanarak malul kaldığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50,00 TL tazminatın avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde; davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARIUyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığı gerekçesi ile başvurunun zamanaşımı nedeni ile reddine karar verilmiştir.IV. İTİRAZUyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile itirazın reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçesinde; zamanaşımı nedeni ile ret kararı verilmesinin hatalı olduğunu, sigorta şirketine 25.02.2022 tarihinde başvuru yapıldığını, 12.01.2023 tarihinde Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru yapıldığınıileri sürerek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanarak malul kalan davacı yayanın sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kurallarına, kaza tarihi ile Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru tarihi dikkate alındığında davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığının anlaşılması ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA,Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,24.09.2025 tarihinde Üye ...'nin karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.KARŞI OYDava, davalı tarafından ZMSS poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı tek taraflı trafik kazası sonucunda davacının yaralanmasından kaynaklanan sürekli iş göremezlik tazminatı istemine ilişkindir.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 109 uncu maddesi "Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.” şeklinde düzenlenmiştir.Uygulamada ve doktrinde benimsendiği üzere söz konusu düzenlemenin amacı, tazminat sorumluluğunu gerektiren ve aynı zamanda ceza kanunlarına göre suç teşkil eden bir eylemin farklı zamanaşımı sürelerine tabi olması engellenerek adalete ve hukuksal güvenliğe aykırı sonuçların önüne geçilmesi düşüncesidir (...; Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 18. Baskı, ... 2015, s.834; ... ..., Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 18. Baskı, ... 2014, s.493-494.). Haksız fiili gerçekleştiren failin daha ağır cezaî sorumluluğu devam ederken görece daha hafif olan hukukî sorumluluğunun sona ermesi tutarlı bir çözüm olmazdı ( ...; Borçlar Hukuku Genel Hükümler, cilt 2, 11. Baskı, ... 2014, s. 75; ..., Tazminat Hukuku, 4. Baskı, ... 2014, s. 779). Yargıtay Hukuk Genek Kurulu’nun 18.11.1981 tarihli ve 1979/4-231 esas, ████████ karar sayılı ilamında bu amaç şöyle ifade edilmiştir: “Bilindiği gibi, haksız eylemlerin bir kısmı, sadece hukuk açısından değil, ceza yasaları bakımından da sorumluluğu gerektirir; haksız eylemin faili, yani sorumlusu genellikle daha ağır sonuçları olan bir ceza kovuşturmasına konu olabileceği sürece, zarar görenin haklarını yitirmesinin mantık dışı olacağı kuşkusuzdur.”Yukarıda yer verilen düzenlemeden ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere ceza (uzamış) zamanaşımının amacı, haksız fiil/suç mağdurunu korumaktır. Görüldüğü üzere, ceza zamanaşımının tazminat davalarında uygulama yeri bulabilmesinin en önemli şartı, suç teşkil eden eylemle ilgili ceza zamanaşımı süresinin tazminat alacağına ilişkin zamanaşımı süresinden daha uzun olmasıdır (.../..., cilt 2, s. 75; Eren, s. 836; Kılıçoğlu, s. 495; ..., s. 790.). Dolayısıyla haksız fiil/suç mağduru bakımından 60 98... sayılı Kanunlardaki iki ve on yıllık zamanaşımı sürelerini kısaltacak şekilde bir yorum, kanunun getiriliş amacıyla bağdaşmaz.O hâlde, sürelerin işlemeye başlayacağı tarihin belirlenmesi ikinci aşamayı oluşturmaktadır. Öğrenmeden kasıt, zararın ve tazminat sorumlusunun öğrenilmesidir. Öğrenebilecek durumda olmak zamanaşımının işlemeye başlaması için yeterli değildir. Zarar ve sorumludan hangisi daha sonra öğrenilirse zamanaşımı son öğrenme gününden itibaren işlemeye başlar.Ceza zamanaşımı süresi, iki yıllık zamanaşımı süresinden uzun, on yıllık zamanaşımı süresinden kısa ise ceza zamanaşımı süresinin on yıllık süreye bir etkisi olmayacaktır. Burada da zarar gören, zarar ve sorumlu kişiyi ne zaman öğrenmiş olursa olsun ceza zamanaşımı süresi içinde tazminat davası açabilecek, ancak on yıllık süre dolmamışsa öğrenme tarihinden itibaren iki yıl içinde dava açma hakkı korunacaktır. Örneğin, ceza zamanaşımının sekiz yıl olduğu bir olayda, zarar gören, zarar ve tazminat sorumlusunu öğrenmesinden itibaren iki yıldan fazla bir süre geçmiş olsa bile, eğer olayın üzerinden sekiz yıl geçmemişse tazminat davası açabilecektir. Bunun yanında aynı kişi, sekiz yıllık ceza zamanaşımı dolduktan sonra dahi, zarar ve tazminat sorumlusunu öğrendikten itibaren iki yıl içinde ve fakat on yıllık mutlak zamanaşımı süresi sonuna kadar dava açma hakkına sahip olacaktır. Yine aynı örnekte, ceza zamanaşımının sekiz yıl olduğu olayda, zarar gören, zarar ve sorumlu kişiyi yedi yıl sonra öğrenmişse iki yıl içinde, dokuz yıl sonra öğrenmişse bir yıl içinde tazminat davası açmak zorundadır.Sonuç olarak; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 72 nci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 2918 sayılı Kanun’un 109 uncu maddesinin ikinci fıkrasının temel amacı gözden kaçırılmamalıdır. Bu amaç ise suç veya haksız eylemden zarar görenin menfaatini korumaktır. Bu itibarla, olay tarihinden itibaren işlemeye başlayan ceza zamanaşımı süresi dolmuş olsa dahi, anılan kurallar uyarınca, zarar görenin zararı ve tazminat sorumlusunu öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlayan iki yıllık ve herhalde haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren işlemeye başlayacak on yıllık zamanaşımı süresi içinde tazminat davası açılabilir.Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; dava konusu haksız eylem, 11.08.2014 tarihinde meydana gelmiştir. Eylem, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 89 uncu maddesinde yer alan taksirle yaralama suçunu oluşturduğundan aynı Kanun’un 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca sekiz yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Somut olayımızda sekiz yıllık ceza zamanaşımı süresi, ancak zarar ve tazminat sorumlusunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl içinde dava açılmasıyla ilgili kuralı sekiz yıla kadar uzatmaya yarayabilecektir. Hâlbuki davacı taraf, iş göremezlik tazminatına esas maluliyet raporunu 01.02.2022 tarihinde öğrenmiş, 25.02.2022 tarihinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmuştur. Bu durumda, tazminat sorumlusunun ve özellikle de zararın öğrenildiği 01.02.2022 tarihinden itibaren iki yıl ve herhalde olayın meydana geldiği 11.08.2014 tarihinden itibaren de on yıllık zamanaşımı süreleri dolmadığından başvurunun süresinde yapıldığının kabulünde zorunluluk vardır. Aksi takdirde haksız eylemin ayrıca suç teşkil etmesi, davacı aleyhine sonuç doğuracaktır. Diğer bir anlatımla dava konusu eylem, konusu suç teşkil eden bir fiili oluşturmasa idi, davacıların sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatına ilişkin istekleri zamanaşımına uğramayacaktı. Zarar göreni korumak amacıyla getirilmiş bir ilkeyi, zarar gören aleyhine yorumlamak kabul edilemez.Sonuç itibarıyla; Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti’nin tazminat talebinin zamanaşımına uğradığı düşüncesiyle ulaştığı sonucun doğru olmadığını düşündüğümden sayın çoğunluğun kararın onanması yönündeki düşüncesine iştirak edilmemiştir.