trafik kazasında yaralanan yolcunun ruhsal bozukluk nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı talebinin, yeni rapor ve müterafik kusur iddialarıyla sigorta itiraz hakem heyeti kararına yapılan temyiz incelemesi.

Trafik kazasında yaralanan yolcunun ruhsal bozukluk nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı talebinin, yeni rapor ve müterafik kusur iddialarıyla sigorta itiraz hakem heyeti kararına yapılan temyiz incelemesi.

Özet: Bir trafik kazasında yaralanan davacı yolcunun, psikolojik travma sonucu artan sürekli iş göremezlik oranına dayanarak sigorta şirketinden talep ettiği tazminat davasında, Hakem Heyeti, güncel sağlık raporuyla tespit edilen ilave %25 özür oranını hükme elverişli bularak davalının önceki ödeme, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi iddialarını değerlendirmiştir. Heyet, hesaplanan toplam tazminat miktarının sigorta poliçe limitini aştığını tespit ederek, kalan poliçe limiti olan 295.000 TLnin yasal faiziyle birlikte davalı sigorta şirketinden tahsiline karar vermiştir.

4. Hukuk Dairesi ██████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

:Ticaret Mahkemesi

SAYISI

: ████████ D.İş, ████████ K.

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ

SAYISI : 2023/İHK-43161

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ

SAYISI : K-███████████

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 13.10.2020 tarihinde davalıya ZMMS poliçesi ile sigortalı ve davacının yolcu konumunda olduğu aracın karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu davacı yolcunun yaralandığını, kaza neticesi psikolojik yönden olumsuz etkilendiğini ve ... Üniversitesinin 24.08.2022 tarihli raporuyla zihinsel, ruhsal, davranışsal bozukluk kapsamında %25 özür oranı verildiğini, davalıya yapılan başvurudan olumlu yanıt alınamadığını belirterek belirsiz alacak olarak şimdilik 8.100,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; yargılama sırasında talebini artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik, bakıcı ve tedavi gideri vb. tüm taleplerin tazmini için 18.04.2022 tarihinde düzenlenen ibraname uyarınca toplam 148.569,00 TL ödemenin 21.04.2022 tarihinde yapıldığını, poliçeden kaynaklı sorumluluğun yerine getirildiğini, başvurunun usulden reddi gerektiğini, zira yönetmeliğe uygun sağlık kurulu raporu ve mağdura ait son 3 aylık döneme ilişkin ücret belgesi sunulmadığını, dosyaya sunulan raporun kaza tarihinde geçerli yönetmeliğe uygun düzenlenmediğini, raporda tespit edilen oranın kaza ile illiyetinin irdelenmediğini, kusur tespiti gerektiğini, emniyet kemerinin kullanılıp kullanılmadığının tespiti gerektiği, bununla beraber araç sürücüsü alkollü olup alkollü sürücünün aracına binmesi nedeniyle davacının müterafik kusuru bulunduğunu, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, SGK'dan gelir sağlanıp sağlanmadığının tespiti gerektiğini, avans faizi talebinin yerinde olmadığını, yasal faiz işletilebileceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davaya konu kaza nedeniyle daha önce STK'nın 2021.E.148814 sayılı dosyasında davacının yaptığı ilk başvuruda Sakarya Üniversitesinin 16.06.2021 tarihli raporunda belirlenen %25 maluliyet, %75 kusur üzerinden 11.739,21 TL geçici, 178.582,98 TL sürekli iş göremezlik ve 5.380,94 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 195.702,78 TL tazminatın 20.05.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verildiği, 25.10.2021 tarihli İtiraz Hakem Heyeti kararıyla itirazların reddine karar verildiği, başvuru sahibi tarafından bu defa 24.08.2022 tarihli rapor ile başvuru sahibi için zihinsel, ruhsal, davranışsal bozukluk kapsamında ilave %25 özür oranı verildiği belirtilerek sürekli iş göremezlik tazminatı talebinde bulunulduğu, Kahramanmaraş ... Üniversitesince düzenlenen 24.08.2022 tarihli raporda %40 sürekli özür oranı tespit edildiği ve güncel muayene üzerinden ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı imzası ile zihinsel, ruhsal, davranışsal bozukluk kapsamında %25 özür oranı verildiği, raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu, davalı tarafından ibraname karşılığı 18.04.2022 tarihinde yapılan ödeme üzerinden 2 yıllık hak düşürücü süre dolmadan başvuru yapıldığı, davacının karşılanmamış bakiye zararını talep hakkı bulunduğu, alınan kusur raporunda davalıya sigortalı araç sürücüsünün %75 oranında asli kusurlu bulunduğu, alınan hesap raporu tarihinde sürekli iş göremezlik tazminatının 910.651,64 TL olarak hesaplandığı, yapılan ödemenin güncel tutarı olan 126.540,96 TL'nin tenzili sonucu bakiye sürekli iş göremezlik tutarının 784.110,68 TL olarak belirlendiği, teminat limiti olan 410.000,00 TL'den 21.04.2022 tarihinde yapılan 115.000,00 TL'lik ödeme düşülünce poliçe teminatında 295.000,00 TL'nin kaldığı, sürücünün alkollü olması nedeniyle müterafik kusur indirimi ve hatır indirimi yapılması halinde de 295.000,00 TL bakiye poliçe limitinin esas alınacağı dikkate alındığında 784.110,68 TL olarak hesaplanan tazminattan takdiren indirim yapılması halinde dahi tazminatın poliçe limiti üzerinde kalacağı anlaşıldığından bu yönde bir indirim uygulanmadığı, alınan hesap raporunun yeterli olduğu, davalının 27.09.2022 tarihinde temerrüte düştüğü, tam vekalet ücretine hükmedildiği gerekçesiyle başvurunun kabulü ile 295.000,00 TL tazminatın 27.09.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 24.08.2022 tarihli maluliyet raporuna göre kişinin muayenesinin yapıldığı, kaza ile maluliyet arasında illiyet bağının kurulduğu, geçerli yönetmelik kapsamında başvuranın engel oranının %40 olarak tespit edildiği, daha önce yapılan ilk başvuru üzerine Uyuşmazlık Hakem Heyetince... Üniversitesinden alınan 16.06.2021 tarihli maluliyet raporunda belirlenen %24 maluliyet oranı ve %75 kusur üzerinden başvurunun kabulü ile toplam 195.702,78 TL tazminatın tahsiline karar verildiği, eldeki başvuruda hükme esas alınan 24.08.2022 tarihli maluliyet raporunda ise başvuru sahibi için zihinsel, ruhsal, davranışsal bozukluk kapsamında ilave %25 özür oranı verildiği, Uyuşmazlık Hakem Heyetince alınan kusur raporunda sigortalı aracın sürücüsünün %75 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, raporun denetime elverişli olduğu gözetilerek davalının kusura ilişkin itirazının reddine karar verildiği, hükme esas alınan maluliyet raporunda illiyet bağının kurulduğu, kaza tarihinde geçerli yönetmeliğe uygun olarak hazırlandığı, raporun maluliyetin oluştuğu sistem konusunda uzmanın da yer aldığı heyet tarafından düzenlendiği, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi şartları oluşsa da bilirkişi tarafından tespit edilen tazminatın miktarı, teminat limitinin çok üstünde olduğundan yapılan indirimlerle sonucun değişmeyeceği gerekçesiyle davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davalının poliçeden kaynaklanan sorumluluğunu 21.04.2022 tarihinde ibraname karşılığı yaptığı ödeme ile gerçekleştirdiğini, sulh anlaşması uyarınca huzurda görülen ve daha sonradan açılan davadan feragat edildiğinin açıkça anlaşıldığını, ibraname ilam hükmünde olup davanın kesin hüküm nedeniyle reddinin gerektiğini, başvurunun usulden reddi gerektiğini, başvuru aşamasında yönetmeliğe uygun sağlık kurulu raporu ve mağdura ait son 3 aylık döneme ilişkin ücret belgesinin sunulmadığını, davalıya sigortalı araç sürücüsünün kusuru olmayıp ATK Trafik ihtisas Dairesinden kusur raporu alınması gerektiğini, maluliyet raporu yönetmeliğe uygun olmadığından başvurunun usulden reddi gerektiğini, ATK 3. İhtisas Kurulundan yeni bir rapor aldırılması gerektiğini, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, hesaplamada %1.8 teknik faizin kullanılması ve hesaplamaya ilişkin SEDDK'dan görüş sorulması gerektiğini, geçici iş göremezlik, bakıcı ve tedavi gideri taleplerinden davalının poliçe gereği sorumlu olmadığını, bakıcı giderinin net asgari ücret üzerinden hesaplanması gerektiğini, uzlaşma olup olmadığının ve SGK'dan gelir sağlanıp sağlanmadığının tespiti gerektiğini, tam vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 13.10.2020 tarihinde davalı ... tarafından ZMSS poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu yaralanan davacı yolcunun artan maluliyet nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

1-Haksız fiil sonucu çalışma gücünde kayıp olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması hâlinde, zararın kapsamının tespiti açısından geçici iş göremezlik süresi ile sürekli iş göremezlik oranının doğru bir şekilde belirlenmesi zorunludur. Söz konusu belirlemenin, bağlı oldukları mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastaneler veya sağlık kuruluşları tarafından çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden kaza tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılması gerekir.

Somut olayda; davacının yolcu konumunda olduğu aracın trafik sigortacısı olan ... Sigorta AŞ'ye yönelik STK'nın 2021.E.148814 sayılı dosyasında yaptığı ilk başvuruya sunulan Sakarya Üniversitesi tarafından düzenlenen 16.06.2021 tarihli raporda davacının maluliyet oranı "omurga, yürüyüş bozukluğu, skar, el bileği hareket kısıtlılığı, burun eğriliği" nedeniyle %24 olarak belirlenmiş, bu dosyada yapılan yargılama sonucunda 195.702,78 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiş; davalının itirazı İtiraz Hakem Heyetince 29.12.2021 tarihinde reddedilmiş, ilk başvuru nedeniyle verilen karar nedeniyle icra takibi başlatılması üzerine 115.000,00 TL'si ana para olmak üzere toplam 148.569,00 TL davacıya 18.04.2022 tarihli ibraname ile ödenmiştir. Davacının eldeki ikinci davaya sunduğu Kahramanmaraş ... Üniversitesi tarafından düzenlenen 24.08.2022 tarihli raporda ise davacının maluliyeti "lober omurga ekstansiyon kısıtlılığı, L3-L4 için transvers proçes kırığı, yürüyüş bozukluğu, zihinsel ruhsal davranışsal bozukluk" nedeniyle toplam %40 olarak belirlenmiş, davacı vekili eldeki davada 24.08.2022 tarihli raporda zihinsel ruhsal davranışsal bozukluk kapsamında ilave %25 özür oranı verildiğini belirterek sürekli iş göremezlik tazminatı talebinde bulunmuş; Uyuşmazlık Hakem Heyetince %40 maluliyet oranı ve %75 kusur oranı üzerinden yapılan hesaplama sonucu belirlenen tazminattan 115.000,00 TL ödeme mahsup edilerek bakiye teminat limiti tutarında tazminata hükmedilmiş; İtiraz Hakem Heyetince davalı vekilinin itirazı reddedilmiştir.

Yukarıda açıklanan her iki maluliyet raporunda oran verilen arazlar arasında fark bulunduğu gibi, ilk rapora ilişkin hiçbir değerlendirme içermeyen ikinci raporda oranlar arasındaki farklılığın zaman içinde artan maluliyet oranı veya gelişen yeni bir durum olup olmadığı konusunda bir belirleme de bulunmamaktadır. Öte yandan eldeki başvuruda hükme esas alınan 24.08.2022 tarihli raporda %25 oran verilen zihinsel ruhsal davranışsal bozukluk (tedavi ile işlevselliği kısmen düzelen) araz nedeniyle verilen oran yönünden yapılan değerlendirmede 11.08.2022 tarihli psikiyatri raporuna göre davacının uyum bozukluğu (tedavi almadığı için tedaviye yanıt değerlendirilemediği) olduğunun kayıtlı olduğu bilgisine yer verilmiştir. Dosya içerisindeki 24.08.2022 tarihli sağlık kurulu raporu hüküm kurmaya elverişli olmayıp İtiraz Hakem Heyetince yapılan yargılama eksik incelemeye dayalıdır.

Davacıya ilk başvurusu üzerine %24 iş göremezlik oranı üzerinden tazminat ödemesi yapan davalının hukuki durumunun, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümleri uyarınca alınacak yeni bir raporda, artan maluliyet ile gelişen durum olup olmadığı sorunu çözüldükten sonra değerlendirilmesi gerekir. Gelişen durumun varlığı hâlinde gelişen durum yönünden yeniden dava açılabilmesi mümkündür.

Gelişen durum; olay sonucu meydana geldiği hâlde, başlangıçta bilinen yaralanmalar dışında, sonradan ortaya çıkan veya gelişen, olaya bağlı vücut bütünlüğünü bozan sonuçlar olarak tanımlanabilir.

Trafik kazası sonucu yaralanmalar nedeni ile ortaya çıkan zarar, kendi özel yapısı içerisinde, sonradan değişme eğilimi gösteriyor, zararı doğuran eylem veya işlemin doğurduğu sonuçlarda (zararın nitelik veya kapsamında) bir değişiklik ortaya çıkıyor ise artık “gelişen durum” ve dolayısıyla gelişen bu durumun zararın nitelik ve kapsamı üzerinde ortaya çıkardığı değişiklikler söz konusu olmaktadır. Böyle hâllerde zararın kapsamını belirleyecek husus, gelişmekte olan bu durumdur ve bu gelişme sona ermedikçe zarar henüz tamamen gerçekleşmiş sayılamaz. Gelişen durumun söz konusu olup olmadığı her olaya özgü olarak dosyaya sunulan delillere göre belirlenir.

Bu itibarla; davacının sürekli iş göremezliğinin dava konusu kaza sonucu oluştuğu yani haksız eylem ile illiyet bağı bulunduğu, davacıdaki yaralanmanın hangi tarihli tedaviyle tamamen iyileştiği, iyileşme sonrası aynı yaralanma nedeniyle gelişen bir durumun bulunup bulunmadığı, varsa gelişen durumun hangi tarihte sona erdiği kesin olarak belirlenmelidir. Çünkü tedavinin ne zaman sona erdiği ve sürekli iş göremezlik oranının hangi tarihte kesin olarak belirlenebilir hâle geldiği, gerçek zararın tespiti açısından önemlidir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince; davacının %24 oranında sürekli iş göremezliğini belirleyen 16.06.2021 tarihli rapor, davacının eldeki dosyaya sunduğu 24.08.2022 tarihli ve %40 oranlı sağlık kurulu raporu ile karşılaştırılarak, davacının fiziksel bulgularının yanında psikolojik tedavisine ilişkin tüm tedavi evrakı temin edildikten sonra muayenesi de yapılarak kaza tarihinde yürürlükte bulunan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre davacının ikametine en yakın ve yetkili sağlık kurulundan (daha önce rapor düzenleyen kurumlar dışında) ilk rapor ile sonraki rapor arasında maluliyet oranının belirlenmesine etki eden fiziksel, fonksiyonel ve psikolojik arazlarda zaman içinde gelişim olup olmadığını belirlemeye elverişli, yeni bir sağlık kurulu raporu alınmalıdır. Söz konusu raporda özellikle kazadan sonra oluştuğu belirtilen "zihinsel ruhsal davranışsal bozukluk" olarak nitelendirilen rahatsızlık nedeniyle de davacıda sürekli iş göremezliğin oluşup oluşmadığı veya bu bulgunun sürekli iş göremezlik oranını artırıp artırmadığı, kaza ile illiyet bağının bulunup bulunmadığı, ömür boyu sürüp sürmeyeceği, sürekli değilse ne kadar devam edeceği hususlarına da yer verilerek içerisinde psikiyatri uzmanı bulunan yetkili sağlık kurulundan gerekçeli, denetime elverişli rapor alınıp (davacı tarafından kararın temyiz edilmediği göz önüne alındığında davalının usuli kazanılmış hakları gözetilerek) sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

2-Davacının eldeki dosyada %40 yönünden oran belirleyen 24.08.2022 tarihli raporda zihinsel ruhsal davranışsal bozukluk kapsamında ilave %25 maluliyet oranı tespit edildiğinden yaptığı başvuruda %40 maluliyet oranı ve %75 kusur oranı üzerinden yapılan hesaplama sonucu belirlenen tazminattan yapılan ödemenin mahsubu sonucu belirlenen 295.000,00 TL tazminata hükmedilmiştir.

UYAP üzerinden yapılan incelemede tespit edilen Dairemizin ████████ Esas sayılı dosyasında ise; davacının, yolcusu olduğu aracın ZMSS'si olan ... Sigorta A.Ş aleyhine STK'nın 2021.E.148814, İHK-██████████ sayılı dosyasında ilk olarak Sakarya Üniversitesince düzenlenen %24 oranlı maluliyet raporu ile dava açtığı, bu ilk davada yapılan yargılama sonucunda %24 maluliyet oranı ve %75 kusur üzerinden hesaplanan geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri olmak üzere toplam 195.702,78 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verildiği, davalı vekilinin temyizi üzerine Dairemizce kararın maluliyet raporu, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi ve vekalet ücreti yönünden bozulmasına 06.03.2024 tarihinde karar verildiği anlaşılmaktadır.

Açıklanan bu durum karşısında davacı yolcunun aynı kazadan kaynaklı maluliyeti için iki ayrı davada tazminata hükmedilmesi, davacının sebepsiz zenginleşmesine yol açabileceğinden İtiraz Hakem Heyetinin İHK-██████████ sayılı ve 19.12.2021 tarihli ilk kararı gözetilerek eldeki ikinci davada verilecek kararda tahsilde tekerrür kaydının düşülmesi gerekirken bu hususun gözetilmemiş olması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir.

3-Bozma neden ve şekline göre davalının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

1.Yukarıda (1) ve (2) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

2.Yukarıda (3) numaralı bentte gösterilen nedenle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine,Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,28.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.