antalya bölge adliye mahkemesi, alkollü sürücünün neden olduğu trafik kazası sonucu ödenen maluliyet tazminatının rücuen tahsili için açılan itirazın iptali davasında müterafik kusur ve hatır taşıması indirimlerini inceliyor.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi, alkollü sürücünün neden olduğu trafik kazası sonucu ödenen maluliyet tazminatının rücuen tahsili için açılan itirazın iptali davasında müterafik kusur ve hatır taşıması indirimlerini inceliyor.

Özet: Bu hukuki evrak, bir sigorta şirketinin alkollü sürücünün neden olduğu trafik kazası sonucu malul kalan yolcuya ödediği tazminatı araç sahibinden rücu etmek amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali davasıyla ilgilidir; ilk derece mahkemesi, kazada zarar gören yolcunun sürücünün alkollü olduğunu bilerek araca binmesi nedeniyle müterafik kusur ve hatır taşıması gerekçeleriyle tazminat miktarında %20 müterafik kusur ve %20 hatır taşıması indirimi uygulanması gerektiğine karar vermiştir.

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

KARAR TARİHİ

:█████/2025

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

:Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi

KARAR TARİHİ

:█████/2022

DAVANIN KONUSU

:İtirazın İptali

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ

:█████/2025

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; ... plakalı aracın ZMSS poliçesinin müvekkili şirketçe düzenlendiğini,█████/2013 tarihinde dava dışı sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile seyir halinde iken direksiyon hâkimiyetini kaybederek kaza yaptığını, aynı araçta yolcu olan ...'un malul kaldığını, ...'un maluliyeti için önceki ödemesine ek olarak sulh protokolü ile 22.537,85-TL ek maluliyet tazminatı ödemesi yapıldığını, yapılan bu ödemenin sürücü ...'ın alkollü araç kullanması nedeniyle rücu hakkını doğurduğunu, alacağın tahsili için Antalya 10. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ancak davalının haksız ve kötü niyetli olarak takibe itiraz ettiğini ve takibin durdurulmasına karar verildiğini beyan etmekle, itirazın iptaline takibin devamına, davalının itirazı nedeniyle %20 tazminata hükmedilmesine karar verilmesini, davalı tarafa ait ... plakalı aracın üçüncü kişileri devrinin önlenmesi için araç kaydı üzerine ihtiyati haciz niteliğinde ihtiyati tedbir konulmasını talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili; dava konusu uyuşmazlığın çözümünde Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğunu, dava konusu trafik kazasının münhasıran alkolün etkisi ile meydana gelmediğinden davacının ödediği tazminatı müvekkiline rücu etme hakkının olmadığını, somut olayda zarar göreninin müterafik kusurunun bulunması nedeniyle belirlenecek tazminat miktarında indirim yapılması gerektiğini, somut olayda hatır taşıması mevcut olduğundan belirlenecek tazminat miktarında indirim yapılmasını, ...'un maluliyet oranının Adli Tıp Kurumu tarafından tespiti gerektiğini belirterek ihtiyati tedbir talebi ile davanın reddine karar verilerek yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; "... █████/2013 tarihinde davacı sigorta şirketine ZMMS poliçesi ile sigortalı, davalı adına kayıtlı ve dava dışı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile seyir halindeyken tek taraflı trafik kazasının meydana geldiği, kaza sonucunda sigortalı araçta yolcu olarak bulunan ...'un yaralandığı, █████/2013 tarihli raporda, araç sürücüsünün kanında 1,42 promil alkol olduğunun tespit edildiği, Trafik bilirkişisi ..., Nörolog bilirkişi ... ve Hukukçu bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporunda, havanın açık zeminin kuru olduğu ve aydınlatmanın olduğu yolda direksiyon hakimiyetini kaybedip kazanın meydana gelmesine neden olan ve kaza anında 1.47 promil alkollü olduğu tespit edilen ... plakalı araç sürücüsü ...'ın alkolün etkisi ile kazayı yaptığı ve kazanın meydana gelmesinde %100 oranında kusurlu olduğunun belirtildiği, dolayısıyla kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiği, dava konusu olayda sigortalı araç sürüsü ... ve yaralanan ...'un arkadaş oldukları, birlikte eğlenmek amacıyla buluştukları ve akabinde de söz konusu olayın gerçekleştiği anlaşıldığından ve davalı tarafından cevap dilekçesinde hatır taşıması savunmasında bulunulduğundan, olayda ...'un aradaki arkadaşlık ilişkisi nedeniyle hatır için taşındığı, yine yolcu olan dava dışı 3. Kişi ...'un alkollü olduğunu bildiği ...'ın sürücülüğünü yaptığı araçta yolculuk yapmakla kendi can güvenliğini tehlikeye atması ve sonucunda yaralanması nedeniyle müterafik kusurunun bulunduğu kanaatine varılmış, İstanbul Adli Tıp 2. üst Kurulu tarafından düzenlenen █████/2021 tarihli rapora göre; dava dışı yolcu ...'un kaza tarihinde yürürlükte bulunan Çalışma Gücü Ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği uyarınca meslekte kazanma gücü kaybı oranının % 3.3 oranında, geçici iş göremezlik süresinin de 9 aya kadar uzayabilecek şekilde yaralandığının anlaşıldığı, Aktüer Bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporuna göre, dava dışı ...'un ilk ödeme tarihi olan █████/2015 tarihi itibariyle geçici iş göremezlik zararının 7.420,74.-TL, sürekli iş göremezlik zararının 18.308,72.-TL olmak üzere toplam 25.729,46.-TL olarak hesaplandığı, ancak bu hesaba müterafik kusur ve hatır taşıması indiriminin yansıtılmadığı, maddi zarardan %20 oranında müterafik kusur indirimi ve %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılması gerektiği, buna göre denetime elverişli olarak aktüer bilirkişi tarafından hazırlanan raporda tespit edilen 7.420,74.-TL geçici iş göremezlik zararından, 18.308,72.-TL sürekli iş göremezlik zararından önce %20 oranında müterafik kusur indirimi, sonra belirlenen miktardan %20 oranında hatır taşıması indirimi yapıldığında dava dışı ...' un geçici iş göremezlik yönünden 4.749,28.-TL, sürekli iş göremezlik yönünden 11.717,59.-TL olmak üzere toplam 16.466,87.-TL gerçek zararının oluştuğu, davacının dava dışı ...'a tazminat olarak █████/2015 tarihinde 55.971,00.-TL ödeme yaptığı, eldeki davanın █████/2015 tarihinde yapılan 22.537,85.-TL ödemeye ilişkin olduğu, dolayısıyla █████/2015 tarihli ödemeyle dava dışı ...'un tüm iş göremezlik zararının fazlasıyla karşılandığı, bunun sonucu olarak, davacının eldeki davaya konu ettiği █████/2015 tarihli 22.537,85-TL tutarındaki ödemenin yapıldığı gün itibariyle ...'un herhangi bir bakiye zararı bulunmadığı, davaya konu edilen █████/2015 tarihli 22.537,85-TL tutarındaki ödemenin tamamının yersiz olduğu anlaşıldığından davanın reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin karara dayanak bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, müvekkili şirket tarafından ödeme yapılırken dava dışı ...'un daimi maluliyet oranının %18 kabul edilerek iskontolu aktif ve pasif dönem zararının hesaplandığını, sigortalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğu esas alınarak tazminat hesaplaması yapıldığını, dava konusu kaza tarihinin █████/2013 olduğunu, Yerel Mahkeme tarafından dava dışı ...'un sağlık durumunun iyileşmesi nedeniyle tüm vücut engellilik oranının %0 olduğu kabul edilerek yapılan hesaplama ile ... tarihi itibarıyla geçici ve sürekli iş göremezlik zararının toplamının 25.729,46 TL olduğu ve █████/2015 tarihli ödeme ile tüm zararın giderildiğinin ileri sürülerek verilen kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

Dava, zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olan davacının üçüncü kişiye ödediği tazminatın, sigortalısından alkol rücu sebebine dayalı başlatılan icra takibine vak'i itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “ işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A-1. maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında sigortacının rücu hakkı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 95/2. maddesi ile ZMSS Genel Şartlarında düzenlenmiştir. Genel Şartların B.4. maddesinde ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü araç kullanılması sigortacının sigortalısına rücu sebepleri arasında sayılmıştır.

Somut olayda; zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olan davacı sigorta şirketi, araçta bulunan ...'un yaralanması sonucu malul kalması nedeniyle bu kişiye yaptığı ödemenin alkollü araç kullanan sürücüye ilişkin teminat dışı hal nedeniyle davalı sigortalıdan rücuen tahsilini istemiştir. Sigorta şirketinin rücu edebileceği tazminat tutarı ise ödenen miktara göre değil, zarar görenlerin gerçek zararına göre belirlenecektir. Bu hususta İlk Derece Mahkemesi tarafından dava dışı ...'un tedavi evraklarının ilgili hastanelerden istenildiği ve Adli Tıp Kurumu'nun █████/2020 tarihli raporu ile dava dışı 3. kişinin Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre %3.3 oranında meslekte kazanma gücünü kaybetmiş sayılacağının tespit edildiği görülmüştür. Ancak davacı sigorta şirketi tarafından hasar dosyasına eklenen Üsküdar Devlet Hastanesi Engelli Sağlık Kurulu Raporuna göre kendisine ödeme yapılan dava dışı zarar gören ...'un maluliyet oranı %18 olarak belirlenmiştir. Bu defa Mahkemece raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için Adli Tıp 2. Üst Kurulu'ndan █████/2021 tarihli raporu alınarak dava dışı ...'un maluliyet oranının %3.3 olduğu belirlenmiştir. Maluliyet oranının kaza tarihinde yürürlükte bulunan geçerli mevzuat uyarınca belirlenmesi gerekmektedir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin █████/2021 tarih █████████ Esas █████████ Karar sayılı ilamı). Eldeki davaya konu kaza █████/2013 tarihinde meydana gelmiş olup Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre değerlendirme yapılarak belirlenen %3.3 maluliyet oranı esas alınması yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak HMK m. 359/3 uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, hükme esas alınan bilirkişi raporlarının dosya kapsamına ve olayın oluş şekline uygun olduğu, aktüer bilirkişinin uzmanlık alanı itibariyle raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, HMK m. 355/1. gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b-1. gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

3-Davacının istinaf başvurusu nedeniyle yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince ilgilisine İADESİNE,

5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından davalı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

6-Kararın İlk Derece Mahkemesi tarafından taraflara TEBLİĞİNE,

Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.█████/2025

...