Danıştay, orman yangınları haberleri nedeniyle RTÜK tarafından verilen idari para cezasının ifade özgürlüğü çerçevesinde temyiz incelemesini yapıyor.
Özet: Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından, bir televizyon kanalının orman yangınlarıyla ilgili haber yayınlarında tarafsızlık, gerçeklik ve halkta panik oluşturmaktan kaçınma ilkelerini ihlal ettiği gerekçesiyle verilen idari para cezası, ilk derece mahkemesince hukuka uygun bulunmasına rağmen, Bölge İdare Mahkemesince iptal edilmiştir; mahkeme, yayınlarda yer alan vatandaş feryatları ve eleştirel diyalogların kriz döneminde haber alma ve verme özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, ifade özgürlüğünün, devleti veya toplumu rahatsız eden haber ve düşünceleri de kapsadığını, bu nedenle cezanın demokratik bir toplumda gerekli ve orantılı bir müdahale olmadığını vurgulayarak, idari para cezasının hukuka aykırı olduğuna hükmetmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No
:█████████Karar No
:█████████TEMYİZ EDEN (DAVALI)
: ... KuruluVEKİLİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI)
: ... Radyo ve Televizyon Yayıncılığı A.Ş.VEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Davacı şirkete ait "..." logosuyla yayın yapan televizyon kanalında ... tarihlerinde yayınlanan "..." adlı programda 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer verilen "Yayın Hizmetleri... Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır; soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz (...)" şeklindeki yayın ilkesinin ihlal edildiğinden bahisle 28.238,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (Üst Kurul) kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; medya hizmet sağlayıcılarının savaş, terör amaçlı saldırı, doğal afet ve benzeri olağanüstü durumların ortaya çıkardığı kriz zamanlarında sağduyulu ve sorumlu davranmak, toplumda korku ve infial oluşturabilecek yayınlardan kaçınmak zorunda olduğu, ...'nde yer verilen diyalog ve görüntülerin 2021 yılı yaz aylarında ülkenin bir bölümüne yayılan orman yangınlarına yönelik olarak halkta endişe ve korku yaratacak nitelikte olduğu, haberlerin yangınların söndürülmesi noktasında halkın Devlete olan güvenini zedeleyecek bir şekilde aktarıldığı, ortada herhangi somut bir delil veya emare bulunmamasına rağmen haber bülteninde görevlilerce açıklanan sayıdan çok daha az sayıda sorti yapıldığı ve yanan orman alanının turizme açılacağına yönelik diyaloglara yer verildiği, dolayısıyla davacı tarafından "doğal afet ve benzeri olağanüstü durumların ortaya çıkardığı kriz zamanlarında sağduyulu ve sorumlu davranmak, toplumda korku ve infial oluşturabilecek yayınlardan kaçınmak ilkesi"nin ihlal edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; mevzuat ile yargı içtihatları birlikte değerlendirildiğinde, ifade özgürlüğünün, sadece “düşünce ve kanaate sahip olma” özgürlüğünü değil, aynı zamanda sahip olunan “düşünce ve kanaati (görüşü) açıklama ve yayma”, buna bağlı olarak “haber veya görüş alma ve verme” özgürlüklerini de kapsadığı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin yerleşik hale gelen içtihadında, sadece toplumun ve devletin olumlu, doğru ya da zararsız gördüğü “haber” ve “düşüncelerin” değil, devletin veya toplumun bir bölümünün aleyhinde olan, onlara çarpıcı gelen, onları rahatsız eden haber ve düşüncelerinde serbestçe ifade edilebilmesi ve bireylerin bu ifadeler nedeniyle herhangi bir yaptırıma tabi tutulmayacağından emin olmalarının gerektiği, ifade özgürlüğünün çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin temeli olduğu ve bu özgürlük olmaksızın “demokratik toplumdan” bahsedilemeyeceği ifade edildiği (Handyside/Birleşik Krallık, B.No: ███████, █████/1976); başka bir anlatımla, ifade özgürlüğüne müdahalenin, demokratik bir toplumda gerekli olup olmadığının incelenmesi bakımından, Mahkemeye, bu müdahalenin toplumsal ihtiyaç baskısını karşılayıp karşılamadığı, meşru amaçla orantılı olup olmadığı, müdahaleyi haklı kılmak için ulusal makamlar tarafından gösterilen gerekçelerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesinin ikinci fıkrası açısından ilgili ve yeterli olup olmadığını araştırma görevinin yüklendiği (Sunday Times/Birleşik Krallık, (no1), B.No:███████, 26.05.1979); buna göre düşünce özgürlüğünün Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Kanunlar tarafından teminat altına alındığı, bu özgürlüğün haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerdiği, anılan düzenleme ve yerleşik içtihatlar uyarınca özgürlüğün sınırsız olmadığı;Uyuşmazlıkta, ... logosuyla 18.30'da yayınlanan █████/2021 tarihli ...'nde "Türkiye Yangın Kıskacında" başlığı ile verilen haberde yangın bölgesindeki vatandaşların ağlamaları ve feryatları, yine aynı tarihli yayında geçen dava konusu Üst Kurul kararında belirtilen diyaloglar, █████/2021 tarihli Ana Haber Bülteni'nde "Yangından İnsan Manzaraları" başlığı ile verilen haberde yangın bölgesindeki insanların feryatları, "Termik Santral Yeniden Tehdit Altında, Antalya 8 Gündür Yanıyor, Muğla'da 1 Noktada Yangın var, Ne Gelen Var Ne Giden, Yangında Kaçarken Bozuluyordu, OGM Ormanlar İçin Adım Atmamış, 5 Yangın Uçağımız Duruyor, THK'nın Uçaklarına Belediyeler Talip, Termik Santral Yeniden Tehdit Altında, Uçak Gönderin Feryadı, Ormanlar Yapılaşmaya mı Açılacak?, Termik santral yeniden tehdit altında" şeklindeki başlıklı haberlerin ifade hürriyeti kapsamında değerlendirilmesinin gerektiği, nitelik ve ağırlığı itibarıyla 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan ilke ve kuralların ihlali olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
: Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararında hangi gerekçeyle Mahkeme kararının kaldırıldığına yönelik herhangi bir açıklamanın olmadığı, ifade ve basın özgürlüğüne ilişkin genel geçer ifadelerin bulunduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ
: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Davalının temyiz isteminin reddine,2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.