kaybolan çek, sahte ciro ve icra takibi iddialarıyla açılan menfi tespit davasına ilişkin istinaf mahkemesi kararı.

Kaybolan çek, sahte ciro ve icra takibi iddialarıyla açılan menfi tespit davasına ilişkin istinaf mahkemesi kararı.

Özet: Keşideci davacı, zayi olduğunu ve lehtar cirosunun sahte olduğunu iddia ettiği bir çek nedeniyle aleyhine başlatılan icra takibine karşı açtığı menfi tespit davasında, yetkili hamil olmayan davalıya borcu bulunmadığını ve takibin iptalini talep ederken; davalı, davacının çeki keşide ettiğini, kendisinin iyi niyetli ve meşru hamil olduğunu, davacının çeki kargo ile göndererek basiretli tacir özen yükümlülüğünü ihlal ettiğini ve ciro silsilesindeki iddia edilen kopukluğun keşideci sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını savunmaktadır.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO

: █████████ Esas

KARAR NO

: █████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2023

NUMARASI

: ████████ E. - ████████ K.

DAVANIN KONUSU

: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ

: █████/2025

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafından müvekkilinin keşidecisi olduğu, ... İnşaat Yat. San. Ve Tic. A.Ş tarafından çekin lehtarı olan dava dışı ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz.Tic. San. Ltd. Şti'ne ulaştırılmak üzere kargoya verildiği esnada zayi olduğunu, müvekkili şirketin iradesi dışında elinden çıktığını, konuya ilişkin hırsızlık ve güveni kötüye kullanma suçlarından ilgililer hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi ███████ E sayılı dosyada açılan zayi nedeniyle çek iptal davasında verilen ara kararla takibe konu çek üzerinde ödeme yasağı kararı verildiğini, müvekkili ... İnşaat Yat. San. Ve Tic. A.Ş.'nin keşidecisi, ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz.Tic. San. Ltd. Şti'nin lehtarı olduğu, Vakıfbank Mamak Şubesi, 15.02.2023 vade tarihli, 0055035 nolu, 100.000,00 TL (Yüz Bin Türk Lirası) tutarındaki çek borcunun ödenmediği gerekçesiyle müvekkili şirket aleyhinde İstanbul 24. İcra Müdürlüğü’nün ... numaralı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatıldığını, söz konusu ödeme emrinin henüz müvekkili şirkete tebliğ olmadığını, icra takibine konu çekin arka yüzünde yer alan ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz.Tic. San. Ltd. Şti adına yapılan ciro ve imzanın dava dışı şirket yetkilisine ait olmadığını, ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz.Tic. San. Ltd. Şti adına ciro sahte imza ile yapılmış olduğundan kıymetli evraktaki ciro silsilesinin koptuğunu, icra takibine dayanak ciro silsilesi kopuk kambiyo senedi üzerinden yetkili hamil alacaklı sıfatıyla icra takibi başlatılamayacağından davalı yanın başlatmış olduğu icra takibine çekin lehdarı ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz.Tic. San. Ltd. Şti'yi borçlu olarak eklemediğini, icra dosyası incelendiğinde lehdarın borçlu olarak eklenmediğinin görüleceğini, bu hususun yegane sebebinin imzaya itiraz edilmesinin önüne geçmek ve takibin durmasını engellemek olduğunu, davalının kötü niyetli tutumunun açıkça ortada olduğunu, takibe dayanak çekin ihtiva ettiği borca karşı itiraz eden müvekkili aleyhinde ciro silsilesindeki kopukluk nedeniyle yetkili olmayan hamil tarafından başlatılan icra takibinin devamı durumunda müvekkillerin telafisi imkânsız zararları doğacağını, davalı tarafından borç ihtiva etmeyen ciro silsilesi kopuk kambiyo evrakı üzerine yetkili olmayan hamil tarafından icra takibi başlatılmış olup kötü niyetli olarak işlem yapıldığının izahtan vares olduğunu ileri sürerek müvekkilinin davalıya hiçbir borcu olmadığının tespiti ile hukuki dayanaktan yoksun olarak başlatılan icra takibinin iptaline, kötü niyetli olarak icra takibi başlatan davalının, dava miktarının %20’sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine,yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın dava konusu çeki keşide ettiği hususunda herhangi bir tartışma bulunmadığını, keşideci sıfatını taşıyan davacı yanın, çeki iyiniyetle iktisap eden yetkili ve meşru hamile karşı borçtan sorumlu olduğunu, Türk Ticaret Kanunu Madde 790 göz önüne alındığında davalı müvekkilinin çekin meşru hamili olduğunun açık olduğunu, haksız ithamlar yönelten davacı tarafın kargoya verilmesi mümkün olmayan dava konusu çeki kargoya verdiğini iddia ederek büyük bir kusur içerisinde olmasına rağmen kendi kusurundan yararlanmaya çalışıp taraflarınca borçlu olmadığının tespitini istediğini, davacı tarafın dava konusu kıymetli evrakı teslim için kargo yolunu tercih etmiş olmasının, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 18/2 hükmünden hareket ile basiretli bir tacir olmanın gereği olan "özen yükümlülüğünü" ihlal ettiği anlamına geldiğini, davacı tarafça ciro zincirinin bozulduğunu ve çek lehtarının imzasının sahte olduğunu iddia ediliyor ise de işbu iddianın davacı tarafın keşideci sıfatından kaynaklanan borcunu ortadan kaldırmadığını, davacı tarafın dava konusu çeki keşide ettiği hususunda herhangi bir tartışma bulunmadığını, çek hakkında iptal davası açılmış olmasının senedin icra takibine konu edilmesine engel olmadığını, çek iptali davası hasımsız ikame edilen bir dava olarak sonuçlanmakta olup kesin hüküm niteliğini haiz olmadığını, tüm bu hususlarla beraber davacı yanın dava dilekçesinde taraflarınca icra takibi başlatılırken icra takibine konu çekin lehtarının borçlu olarak eklenmediğini ve bu sebeple müvekkilin kötüniyetli hareket ettiğini iddia etse de karşı yanın iddiaları dayanaksız ve isabetsiz olup söz konusu çek lehtarı ... İş ve ...Parçaları firmasının deprem bölgesinde(Adana) bulunmasından dolayı sistemsel olarak icra takibine borçlu olarak eklenemediğini, müvekkilinin de ticari faaliyetinin devamı için nakit paraya ihtiyaç duyan tüm firmaların yapacağı şekilde senedin yasal yollardan tahsili yoluna gittiğini, müvekkilinin çeki ne suretle iktisap ettiğini ve çeki müvekkile ciro eden şirket ile arasındaki ticari ilişkiyi gösterir evrakın bulunduğunu, davacı tarafın, iddialarının ispatına yönelik 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 200. Maddesi ile hüküm altına alınan "Senetle İspat Zorunluluğu" gereğince senet niteliğinde herhangi bir delil sunamamış olup ileri sürülen hususların iddiadan öteye geçmediğini, dava konusu çekin meşru hamilinin müvekkili şirket olduğu ve davacı tarafın çekten kaynaklanan borcunun mevcut olduğunun açık bir şekilde ortada olduğunu beyan ederek davanın öncelikle usulden, aksi halde esastan reddine, kötüniyetli davacı aleyhine %20 oranından az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "....Davacı, dava dışı lehdara ödeme yaptığını ileri sürmüş ise de, keşideci ile lehdar arasındaki şahsi defilerin davalı hamile karşı ileri sürülebilmesi için davalı hamilin senedi iktisabında kötüniyetli olduğunun kanıtlanması gerekir. Davalı, kendisinden önceki ciranta ... International Mağazacılık ve Ticaret A.Ş ile ticari ilişkisini ortaya koyan fatura ve tahsilat makbuzu sunmuştur. Davalının dava konusu çekin yasal hamil olduğu ve kötüniyetli olduğu kanıtlanamadığından," davanın REDDİNE, karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Müvekkili ... İnşaat Yat. San. Ve Tic. A.Ş.'nin keşidecisi, ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti'nin lehtarı olduğu, Vakıfbank Mamak Şubesi, lehtarı ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti. olan, 15.02.2023 vade tarihli, 0055035 nolu, 100.000,00 TL (Yüz Bin Türk Lirası) tutarındaki çek borcunun ödenmediği gerekçesiyle müvekkili şirket aleyhinde İstanbul 24. İcra Müdürlüğü’nün ... numaralı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatıldığını, İcra takibine konu çekin, keşidecisi olan müvekkil ... İnşaat Yat. San. Ve Tic. A.Ş tarafından çekin lehtarı olan dava dışı ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti'ye ulaştırılmak üzere kargoya verildiği esnada zayi olduğunu, dava dışı şirketin imza sirkü örnekleriyle çekin arkasında yer alan ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti adına yapılan ciro ve imzanın dava dışı şirket yetkilisine ait olmadığından bahisle sahte ciro nedeniyle ciro silsilesi kopuk kambiyo senedi üzerinden yetkili hamilin alacaklı sıfatıyla icra takibi başlatılamayacağından dolayı müvekkili aleyhine ikame edilen icra takibinin iptali talepli dava ikame edildiğini, Dava konusu çekin arka yüzünde ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz.Tic. San. Ltd. Şti adına yapılan ciro ve imza şirket yetkilisine ait olmadığından, lehtara ait olmayan imzanın ciro silsilesini koparacağını, -İlk derece mahkemesinin ilgili CBS dosyasında davalının taraf olmaması sebebiyle dosyayı incelemediğini, şikayet tarihinden işbu davadaki karar tarihine kadar CBS dosyası iki kez yetkisizlik kararı alındığını, Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından detaylı bir şekilde soruşturmaya başlanamadığını, Davalının taraf olmamasının taraf olmayacağı anlamına gelmediğini, aynı durumu müvekkili şirketten başka yaşayan şirketlerde mevcut olup bu şirketlerde suç duyurusunda bulunduklarını, bu dosyalardan biri İstanbul CBS ██████████ soruşturma numaralı dosya olduğunu, bu sebeple ceza dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, -davalı yanın başlatmış olduğu icra takibine çekin lehdarı ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz.Tic. San. Ltd. Şti'yi borçlu olarak eklemediğini, bu hususun yegane sebebinin imzaya itiraz edilmesinin önüne geçmek ve takibin durmasını engellemek olduğunu, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Davacı dava konusu bonoların, lehdara gönderilmek üzere kargoya verildiğini, ancak kargodan çalındığını, lehdar adına atılan birinci ciranta imzasının sahte olduğunu iddia etmiş, davalının kötüniyetli hamil olduğunu savunmuş, Mahkemece yukarıda açıklandığı şekilde davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafça istinaf edilmiştir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davaya konu edilen çeke dayalı olarak davacının davalıya borçlu olup olmadığı hususlarındadır.İlgili İstanbul 24. İcra Müdürlüğü’nün ... numaralı dosyası ile davalı alacaklı tarafından davacı aleyhine çek alacağından kaynaklanan alacağın tahsili amacı ile icra takibi başlatılmıştır. Davacı, dava dışı lehdar ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz.Tic. San. Ltd. Şti ile olan ticari ilişkisi nedeni ile dava konusu çeki verdiğini kabul etmekte ve dava dışı lehdar ... İş ve ...Parçaları İnş. Nakl. Hafr. Müt. Hiz.Tic. San. Ltd. Şti'nin imza ve kaşesinin sahteliğine dayanmaktadır.6102 sayılı TTK'nın 818. maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken aynı yasanın 677. maddesi uyarınca ''bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez'' İmzaların bağımsızlığı (istiklali) şeklinde tanımlanan bu ilke, poliçeye atılan her geçerli imzanın (keşidecinin, cirantanın, avalistin, kabul eden muhatabın imzası gibi) sahibini bağladığını, geçersiz imzanın sahiplerini sorumlu kılmamalarına rağmen poliçenin geçerliliğini ortadan kaldırmadığını ifade eder. Geçerli imzaların sahipleri, başkasının imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamazlar. Geçersiz bir imza sahibini bağlamaz, ancak ciro zincirini de koparmaz. Bununla birlikte kişisel def’î olan bedelsizlik iddiası kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebilir. Ancak borçlu, hamilin senedi bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak şartıyla hamile karşı da bedelsizlik def’îni ileri sürebilir. Kambiyo senetlerinde kamu itimadına mazhar olma ilkesi çerçevesinde ortaya çıkmış olan kişisel def’îlerin sonraki hamillere ileri sürülememesinin bir istisnası olan bu kavram, TMK’nın 2. maddesinde düzenlenen iyiniyet kuralı ile ilişkili olup, iyi niyetin var olup olmadığının her somut olayın özelliğine göre belirlenmesi gerektiğinden bu kavramın içeriğiuyuşmazlıklardaki oluşa göre farklılaşabilecektir. İspat konusunda ise; niteliği gereği bile bile borçlu zararına hareketin varlığının senetle ispatı aranmaz, borçlu, hamil olan davalılara karşı kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini, kambiyo senedinin bedelsiz olduğunu bilebilecek durumda olduğunu tanık dâhil her türlü delille ispat edebilir. Bu kapsamda kişisel def’îlerin hamile karşı ileri sürülebilmesi için hamilin keşideci ile lehtar arasındaki ilişkiyi bilmesi yeterli olmayıp sırf borçluyu ızrar etmek maksadıyla hareket etmiş, başka bir deyişle bu amaçla senet lehtarıyla gizli anlaşma içerisine girmiş olması da gerekirSomut olayda, Davacının dava dilekçesinde delil olarak dayandığı İstanbul CBS ██████████ soruşturma numaralı soruşturma dosyası getirtilmemiş, gerekçeli kararda da bu delillere ilişkin bir değerlendirmeye yer verilmemiştir. İlk derece mahkemesince; davacının çekteki imzasını inkar etmemesi karşısında davalıların meşru hamil olmadığını ispat yükünün davacıda olduğu, çek üzerindeki ciro zincirinin görünüşte düzgün olduğu yönündeki değerlendirmesi yerinde olmakla birlikte, davacının dava dilekçesinde dayandığı tüm deliller toplanmadan, HMK'nın 27. maddesinde yer alan hukuki dinlenilme hakkına da aykırı şekilde, davalıların davaya konu çekin iktisabında kötü niyetli ya da ağır kusurlu olduğu hususunun ispatlanamadığı yönündeki değerlendirmesi doğru görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf itirazlarının kısmen kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kaldırma sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2- İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2023 tarih, ████████ E. ████████ K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. █████/2025